Кіріспе
Nezavisni dnevnik Vijesti) - Черногорияның күнделікті газеттері. Газетті Подгорицада орналасқан Daily Press d. o. o. жауапкершілігі шектеулі серіктестігі деп аталатын ұйым басып шығарады және басқарады. Қазіргі уақытта компанияның меншік құқығы Черногориялық серіктестер (59%), Австриялық Styria Medien AG (25%) және АҚШ-та орналасқан тәуелсіз MDIF (16%), бұрын MDLF, бірнеше инвесторлар мен қорлардан, соның ішінде Ашық қоғам қорларынан қаржы алған. "nezavisni dnevnik" (тәуелсіз күнделікті) мантрасы бойынша басылып шыққан газеттің редакциялық саясаты бастапқыда Мило Джуканович пен оның үкіметі мен Сербиямен қарым-қатынасына өте қолайлы болды. Алайда, бұл редакциялық саясат 2006 жылғы Черногорияның тәуелсіздік туралы референдумынан кейін өзгерді, өйткені Vijesti Đukanović сыншыларына айналды. 2018 жылдың 9 мамырында Черногориядағы қылмыс пен сыбайлас жемқорлықты қамтитын Vijesti журналының тергеуші репортері Оливера Лакич шабуыл кезінде атылып, жарақат алды.
Nezavisni dnevnik Vijesti (; English translation: News) is a Montenegrin daily newspaper. The paper is published and managed by an entity called Daily Press d. o. o. a limited liability company based in Podgorica. The company's ownership is currently split between Montenegrin partners (59%), Austrian Styria Medien AG (25%), and an independent US based fund MDIF (16%), formerly MDLF, which has received funding from multiple investors and foundations, including Open Society Foundations. Published under the "nezavisni dnevnik" (independent daily) mantra, the paper's editorial policy was initially very much in favour of Milo Đukanović and his government's policies and of his relations with Serbia. However, this editorial policy changed sometime after the 2006 Montenegrin independence referendum when Vijesti turned into Đukanović's critics. On 9 May 2018, Olivera Lakić, Vijesti's investigative reporter who covers crime and corruption in Montenegro was shot and injured in an attack.
Тарих
Газеттің артында тұрған Daily Press d. o. o компаниясы 1996 жылы 25 қарашада құрылып, 1996 жылы 16 желтоқсанда тіркелді. Компанияның 5000 долларлық құрылтай капиталын үш ұйым ұсынды: Миодраг Перовичтің Montenegropublic компаниясы, журналист Милька Тадич және Подгорица темекі фабрикасының директоры Драголюб "Мичо" Даутовичтің атынан әрекет ететін Славица Попович. Газет 1997 жылы 1 қыркүйекте Черногориядағы екінші күнделікті газет ретінде басталды. Газеттің иелері ретінде төрт адам: Миодраг Перович, Любиша Митрович, Славолюб Шекич және Желько Иванович саналды. Газеттің басылған уақытында Черногориядағы саяси жағдай өте шиеленіскен еді, өйткені бұрынғы ұзақ уақыттан бері ДПС (әкімші саяси партия) одақтастары Мило Джуканович пен Момир Булатович 1997 жылғы президенттік сайлау науқанының ортасында болды. Черногория, сол кезде Югославия Федеративтік Республикасының (Сербиядан тұратын федеративтік мемлекет) бөлігі, Булатовичтегі Милошевичке жақтас көшбасшы мен Джуканович арасында таңдау жасады. Ол сол кезде бұрынғы ұстазы Милошевичтен сақтай бастады, бірақ ол Сербиямен біріктірілген ел идеясын қолдай берді. Vijesti ашық түрде Джукановичті қолдады, ол ақыр соңында өте даулы сайлауда жеңіске жетіп, Черногория президенті болды. Vijesti журналы алғашқы кезеңде Черногорияның барлық саяси топтарынан көптеген сын-пікірлер туғызды. Сербия жақтастары оны Черногорияның Сербиядан бөлінуінің жауыздықпен жақтауы деп қарастырды. Екінші жағынан, тәуелсіздікке қарсы лагерь (әсіресе LSCG партиясының мүшелері мен қолдаушылары) оған толықтай риза болған жоқ, газеттің тәуелсіздікке қарсы ұстанымын Джукановичтің күнделікті саяси қажеттіліктеріне сай жасалған деп сынға алды. Кейбіреулер (әсіресе LSCG басшысы Славко Перович) газетті шығару үшін бастапқы қаражатты шынымен де Милошевичтен алыстап жатқан кезде көз карандысыз көрінетін БАҚ қолдауына мұқтаж болған Джуканович ұсынды деп мәлімдеді. 1999 жылы Vijesti-де алты ай жұмыс істеген журналист Небойша Реджичтің де осындай сын-пікірлері болды. Ол газетті "тек Черногориядағы сайлаушыларды манипуляциялау және тәуелсіздікке дауыс берушілерді Дюканович пен ДПС-ке бағыттау мақсатында" құрған деп айыптады. Кейде Джуканович пен Демократиялық социалистер партиясын келешектегі жылдары шағын муниципалдық мәселелер бойынша сынға алса да, Vijesti Сербиямен қарым-қатынас сияқты барлық маңызды мәселелер бойынша өз үкіметінің саясатын нық қолдайтын болды. Бұдан басқа, газетте 1990 жылдардың басында Черногорияда Дюкановичтің басқаруы кезінде орын алған кеңінен таралған темекі және мұнай контрабандасы туралы барлық дәлелдер мен шетелдік хабарламалар ескерілмеген.
WAZ-Mediengruppe компаниясы келді
2002 жылдың мамыр айында Vijesti Vijesti-дегі 50%-дық үлесін сатып алған WAZ неміс медиа концернімен стратегиялық серіктестік туралы жариялады. Оның сомасы жарияланбаған. 2003 жылы 15 наурызда WAZ директоры Бодо Хомбахтың қатысуымен өткен рәсімде келісім ресми түрде ашылды. Сатып алынғаннан кейін газеттің назары азаматтардың күнделікті проблемаларына ауысты.
2006 жылғы Черногорияның тәуелсіздік референдумы
2006 жылы Черногорияның тәуелсіздік туралы референдумының басында Vijesti тәуелсіздіктің орташа қолдаушысы болды, бірақ ақыр соңында тәуелсіздік блогы қолдаған Черногорияның дәстүрлі туларын, білезіктерін және шапшақтарын газеттің көшірмелерімен бірге жіберіп, науқанға толық қосылды. Дегенмен, ЕҚЫҰ/ДИАҚБ оған референдум кезінде кәсіби журналистік стандарттарды сақтағаны үшін барлық Черногория бұқаралық ақпарат құралдарының ішіндегі ең жақсы бағаларды берді. Референдумнан кейін "Виести" газеті қарама-қарсы көзқараспен ауысты және Мило Джуканович пен оның Демократиялық социалистік партиясын қатты сынға алды. Газеттің қақпашысы Лука Дюкичке отбасына бір жаман нәрсе болады деген айыппен жұмыстан кету қаупі төндірілді, 2007 жылдың 3 қыркүйегінде екі күдікті ұсталды.
Ивановичке шабуыл жасалды
2007 жылдың 1 қыркүйегінде, сенбі күні таңғы сағат 4-те "Вижести" журналының директоры Желько Ивановичті Рибница мейрамханасының жанындағы көшеде ұстап, екі маскалы үш адам қатты ұрды. Ауруханада емделіп жатқанда Иванович ДПС президенті Мило Джукановичтің "биологиялық немесе қылмыстық отбасын" "журналистік еркіндіктің соңғы шегін жою" үшін шабуылды ұйымдастырғаны үшін айыптап шықты. Иванович оларды Черногориядағы өмірдің барлық аспектілерін бақылауға тырысатын адамдар деп атады. Мило Джуканович өз кезегінде Ивановичке жала жабу үшін сотқа шағым түсірді және сот процессі 2007 жылдың 26 қарашасында Подгорицада судья Ненад Оташевичтің басшылығымен басталды. Дюкановичті сот процесінде оның қарындасы Ана Коларевич пен Драголюб Дюкановичтен тұратын заңгерлер тобы, ал Ивановичті Бранислав Лутовач пен Милан Дюкич білдіреді. Vijesti - Черногорияда 20-ғасыр авторларының жинағы (басқа еуропалық газеттер қатарында), Черногория авторларының антологиясы (2006 жылы) және Pečat umjetnosti (2007) сияқты кітаптарды жариялаған алғашқы газет болды.
WAZ жапырақтары
2007 жылдың қазан айының басында төрт жарым жыл бойы ортақ меншік болғаннан кейін, неміс БАҚ концерні WAZ Vijesti-дегі өз үлесін басқа меншік иесіне (төрт жеке тұлғаға) сатып жіберді. WAZ өкілі Андреас Рудас кенеттен қабылданған шешімнен кейін ашық түрде: "Өткеннің салмағы тым күшті болды, сондықтан мұны жасау керек болды", - деді. Vijesti теледидар бөлімшесі 2007 жылдың қазан айында құрылды және 2008 жылдың 11 мамырында бүкіл Черногорияда іске қосылды. 2009 жылдың наурыз айының ортасында Styria Medien AG Vijesti басылымын бақылайтын Daily Press компаниясының 25% сатып алды.
Теледидар бөлімі
2008 жылы 11 мамырда іске қосылған Televizija Vijesti (TV Vijesti) Черногорияда ақпараттық бағдарламалардың көшбасшысы болуға бағытталған. "TV Vijesti" телеарнасында 100-ге жуық адам жұмыс істейді, олардың ішінде сарапшы журналистер мен желідегі соңғы технологияларды қолданатын техникалық сарапшылар бар. Телеарнаның бағдарламасының 50 пайыздан астамы ақпараттық, сонымен қатар сыртқы бағдарлама, соның ішінде фильмдер мен телесериалдар, әртүрлі спорттық және білім беру бағдарламалары бар.