Кіріспе

Еуропалық мемлекет (1806-1866) Насау герцогтығы (германша: Herzogtum Nassau) - 1806 және 1866 жылдар аралығында қазіргі Рейнланд-Пфальц және Гессен аймақтарында орналасқан тәуелсіз мемлекет. Ол Рейн конфедерациясының, кейіннен Германия конфедерациясының мүшесі болды. Оның билік еткен әулеті, қазір жойылған, Нассау әулеті болды. Герцогтік өзінің тарихи орталығы - Нассаудың атымен аталған, бірақ оның астанасы Нассау емес, Висбаден болды. 1865 жылы Насау герцогтігінде 465 636 тұрғын болды. 1866 жылы Аустрия-Пруссия соғысынан кейін Пруссия Корольдігіне қосылғаннан кейін, ол Гессен-Нассау провинциясына қосылды. Бүгінгі таңда бұл аймақ географиялық және тарихи аймақ болып табылады, ал Нассау - бұрынғы герцогтік шекараларындағы Нассау табиғи паркі. Бүгінде Люксембургтің Ұлы герцогы өзінің екінші атағы ретінде "Нассау герцогы" атауын қолданады, ал "Нассау ханзадасы" немесе "Нассау ханшайымы" атауын ұлы герцогтар отбасының басқа мүшелері қолданады. Насау сонымен қатар Голландияның корольдік отбасының атауының бір бөлігі болып табылады, ол өзін Orange Nassau деп атайды.

География

Герцогтік аумағы Таунус және Вестервальд тау жоталарымен сәйкес келді. Оңтүстік және батыс шекараларын Майн мен Рейн өзендері құрады, ал аумақтың солтүстік бөлігінде Лан өзені екі тау жотасын бөліп тұрды. Шығыс пен оңтүстікке қарай орналасқан көршілес аумақ Гессен Ұлы Герцогтығы болды. Гессен Гомбургтің ландгравиат және Франкфурт еркін қаласы да шығыста орналасқан. Батысында Пруссияның Рейн провинциясы болды, ол сонымен қатар Нассаудың шығыс бөлігіндегі Ветцлар деп аталатын эксклавты бақылады.

Халық саны

1806 жылы құрылған кезде герцогтікте 302 769 тұрғын болды. Қала тұрғындары негізінен шаруалар, күндізгі жұмысшылар немесе қолөнершілер болған. 1819 жылы Нассауерлердің 7% -ы 2000 тұрғыннан астам елді мекендерде өмір сүрді, ал қалғандары 850 кішігірім елді мекендерде және 1200 оқшауланған үйлерде өмір сүрді. Висбаден 5000 тұрғыны бар ең ірі елді мекен болды, ал Лимбург ан дер Ланн 2600 тұрғыны бар екінші орында тұрды. 1847 жылы Висбаденнің 14000 тұрғыны, ал Лимбургтің 3400 тұрғыны болды. Үшінші ірі қала - Хохст-ам-Майн.

Құру

Насау әулеті өзінің мың жылдық тарихы барысында көптеген қосымша желілер шығарды. 18 ғасырға дейін үш негізгі сызық - Насау Усинген, Насау Вейлбург және Насау Диц (кейіннен Оранж Насау) кіші княздіктері, қазіргі Нидерланды мен Бельгияның кең, шашыраңқы аумақтары болды. 1736 жылдан бастап әртүрлі желілер арасында көптеген келісімдер мен келісімдер жасалды (Нассау отбасылық пактісі), олар аумақтарды одан әрі бөлуді болдырмады және тармақтар арасындағы жалпы саяси үйлестіруді қамтамасыз етті. Осыған байланысты жекелеген аумақтардың әкімшілік бөліністері түзетілді, бұл аумақтардың кейін бірігуіне негіз болды. Бірінші коалиция соғысынан (1792 1797) кейін Насау Диц Бельгия мен Нидерландыдағы иеліктерін жоғалтты, ал Насау Усинген мен Насау Вейльбург Рейннің батысындағы барлық аумақтарын Францияға жоғалтты. Екінші жағынан, басқа да Германияның зайырлы княздіктері сияқты, Нассаулар бұрын шіркеуге тиесілі аумақтарды секуляризация нәтижесінде алды. Нассаулар Майнц пен Трирдің князь епископтарының аумақтарын қамтамасыз ету үшін Раштаттағы (1797) және Париждегі Екінші конгрессіндегі келіссөздерге қатысты. 1803 жылғы Императорлық рецесс негізінен Нассау Усинген мен Нассау Вейлбургтің тілектеріне сай келді. Оранж-Нассау Наполеонмен жеке шарттарда келіскен болатын. Насау Усинген Саарбрюкенді, Саарверденнің үштен екісін, Оттвейлер мен кейбір кішігірім аумақтарды (жалпы саны 60 000 тұрғын және жылына 447 000 гульдер табыс) жоғалтты. Өтемақы ретінде ол: Майнцтен, Хохсттан, Кенигштейннен, Кронбергтен, Лахнштейннен және Рейнгаудан; Кельннен Рейннің шығыс жағалауындағы кейбір аудандардан; Бавариядан, Каубтың кіші ауданы; Гессен Дармштадттан, Эппштейн, Кацененленбоген және Браубах иелігі; Пруссиядан, Сайн Альтенкирхен, Сайн Хаченбург; және Майнцтен бірнеше монастырьлар алынды. Осылайша Нассау Усинген жоғалған халықты қайтарып алды және жылдық табысын шамамен 130,000 гульденге арттырды. Насау Вейльбург Кирхгейм, Стауф және оның үштен бір бөлігі Саарверденді (15 500 тұрғын және 178 000 гульден табыс) жоғалтты. Оларға алмасу үшін ол Трирдің көптеген шағын иеліктерін алды, соның ішінде Эренбрейтштейн, Валлендар, Сайн, Монтабур, Лимбург ан дер Лан, үш аббатхана және Лимбург соборының иеліктері. Бұл 37000 тұрғынды және 147000 гульдерді құрады. Осы шаралардың барысында хандық үйінің Камергут аймағы 52 000 гектардан астам орман мен ауыл шаруашылығы жерлеріне дейін кеңейтілді. Бұл жерлер жазық жерлердің 11,5%-ын алып, жылына шамамен бір миллион гульденді құрады - олардың жалпы табысының ең үлкен бөлігі. Тіпті нақты императорлық тынығудан бұрын, 1802 жылдың қыркүйек пен қазан айларында екі князьдік те өздеріне берілген Кельн мен Майнц аумақтарына әскерлерін орналастырды. Қараша мен желтоқсанда, азаматтық лауазымды адамдар аумақты иеленіп алғаннан кейін, бұрынғы режимнің лауазымды адамдары мен жаңа субъектілер жаңа ант берді. Насаулық шенеуніктердің есептеріне сәйкес, жаңа әкімшіліктер көпшілік аймақтарда қарсылықсыз қабылданады, өйткені Насаулық княздіктер бұрынғы шіркеу басшыларымен салыстырғанда өте либералды болып саналды. 1802 жылдың желтоқсаны мен 1803 жылдың қыркүйегі аралығында бай монастырлар мен діни қауымдар таратылды. Монастырлар мен монастырлар иеліктері жоқ болғандықтан, мемлекет монахтарға зейнетақы төлеуі керек болғандықтан, 1817 жылға дейін жалғасты. 1803 жылдың қазан айынан 1804 жылдың ақпан айына дейін көптеген императорлық рыцарьлар мен императорлық тікелей иеленушілердің аумақтары басып алынып, қосылды. Тек 1806 жылдың тамыз-қыркүйек айларында бұл сатып алулар Рейн конфедерациясының келісім-шартымен бекітілген жарлықпен расталды. Бұл процесс Императорлық рыцарьлар бастаған айтарлықтай қарсылыққа тап болды, бірақ бұл қарсылықтың ешқандай ауыр салдары болмады және ақыр соңында сәтсіздікке ұшырады, өйткені Нассау князьдерінің басып алуларын француз шенеуніктері мен сарбаздары жүзеге асырды. 1806 жылы 17 шілдеде Нассау Усингеннің князі Фредерик Август пен оның туысы Нассау Вейльбургтің князі Фредерик Вильгельм Рейн конфедерациясына қосылды. Насау әулетінің аға мүшесі принц Фредерик Август Насаудың егемен герцогы атағын алды, ал Фредерик Вильгельмге Насаудың егемен принсі атағы берілді. Наполеон I-нің қысымымен екі округ те бірігіп, 1806 жылы 30 тамызда Фридрих Август пен Фридрих Вильгельмнің бірлескен билігімен Насау герцогтігін құрды. Бұл шешімді Фридрих Августтың еркек мұрагерлері болмағандықтан және Фридрих В...

Реформалық кезең

1806 жылы бас министрлер Ханс Кристоф Эрнст фон Гагерн және Эрнст Франц Людвиг фон Биберштейн болды. 1811 жылы фон Гагерн отставкаға кетті, содан кейін фон Биберштейн 1834 жылы қайтыс болғанға дейін жалғыз қызмет етті. Герцогтіктің алғашқы жылдарында бірқатар реформалар жүргізілді: 1806 жылы крепостнойлықты жою, 1810 жылы қозғалыс еркіндігін енгізу және 1812 жылы 991 тікелей салықты жер және саудаға арналған бір ғана прогрессивті салықпен алмастырған негізгі салық реформасы. Абыройды түсіретін дене жазасы жойылып, Kulturverordnung (өсіру туралы ереже) топырақ пен жерді автономды басқаруды алға тартты. Төрт округпен ауыспалы кезеңнен кейін жаңа герцогтік 1809 жылдың 1 тамызында үш округке біріктірілді: Висбаден, Вейльбург және Эренбрейтштейн. Өз кезегінде, олар 1816 жылы жойылып, Висбаден жалғыз астана ретінде құрылды. Омбылықтардың саны біртіндеп қысқарды, 1806 жылы алпыс екіден 1812 жылы қырық сегізге дейін. Аумақтың діни әртүрлілігіне байланысты 1817 жылы 24 наурызда "қосылған мектептер" жүйесі енгізілді. 1818 жылы 14 наурызда Германияда алғашқы рет мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесі құрылды.

1814 жылғы Конституция

1814 жылы 2 қыркүйекте конституция жарияланды. Бұл Германияның кез келген штатында алғашқы заманауи конституция болды. Парламент үкіметтің, әсіресе салық салудың (өте шектеулі) қатысы болғандықтан, ол сол кездегі тілінде "Парламент Конституциясы" деп саналды. Конституция жеке адамның бостандығына, діни төзімділікке және баспасөз бостандығына кепілдік берді. Ол негізінен Нассаудан келген және онда едәуір иелік еткен Генрих Фридрих Карл фон фон Штейннің ықпалына ие болды. Патшалар оның қатысуын көтермеледі, өйткені ол императорлық рыцарьлар класының бір бөлігі болды, олар оны иеліктен шығарды және оның қатысуына байланысты рыцарьлардың қарсылығы азайды. Алайда, Еуропа концерті кезеңінің заңнамасы, әсіресе 1819 жылғы Карлсбад жарлықтары, басқа жерлердегідей, Нассауда да бостандықтардың жаңа шектеуін белгіледі. 1849 жылы 28 желтоқсанда конституция 1848-1849 жылдардағы неміс революцияларының демократиялық талаптарын ескеретін реформаланған конституциямен ауыстырылды. 1851 жылы 25 қарашада бұл конституция жойылып, ескі конституция қалпына келтірілді.

Парламент

1814 жылғы конституцияға сәйкес, Насау парламенті (Landstände) екі палатадан тұратын: депутаттар палатасы (Landesdeputiertenversammlung) және лордтар палатасы (Herrenbank). Лордтар палатасының он бір мүшесі Нассау әулеті әміршілері немесе дворяндықтың өкілдері болды. Депутаттар палатасының жиырма екі мүшесі көбінесе санақ арқылы сайланды, бірақ үш дін қызметкерлерінің және бір мұғалімдердің өкілдерінен басқа жер иелері болуы керек еді. Конституция қабылданғаннан кейін төрт жыл өткен соң, 1818 жылы Герцогтікте алғашқы сайлау өтті. Нәтижесінде парламент герцогтікті құруда рөл атқаруға кедергі болды. Сайлаушылар құрамында 39 ақсүйек, 1448 едәуір жер иелері және 128 бай қала тұрғындары болды. Ол кезде Герцогтіктің халқы шамамен 287 000 адам болғандықтан, бұл сайлаушылардың өте аз саны болды. Парламент алғаш рет 1818 жылы 3 наурызда жиналды.

Насау доменінің дау-дамасы

Герцогтікті құру кезінде министр фон Биберштейн жалпы доменнің қазынасы мен аймақтық салықтар арасында айтарлықтай салықтық айырмашылықты орнатты. Сот иеліктері мен жерлерін, минералды су көздерін, сондай-ақ ондық пен басқа феодалды алымдарды қамтитын домен герцог үйінің меншігі болды, оны мемлекеттік шығындарды төлеуге пайдалануға болмайды және Парламент оған билік ете алмайды. Герцогтіктің алғашқы жылдары да бұл жүйе қатты сынға ұшырады. Бұл туралы парламенттің төрағасы Карл Фридрих Эмиль фон Ибелл Биберштейнге хаттар жазып, герцогқа өтініштерін жиі-жиі жолдады. Оның жаулық ұстанымы 1821 жылы импичмент үшін негіз болды. Келесі жылдары герцогтік және мемлекеттік қаражаттың бөлінуі туралы Парламентпен және оның ішінде, сондай-ақ үкіметпен де пікір алысулар болды. Алайда, 1830 жылғы шілде революциясы кезінде көршілес елдерде тәртіпсіздіктер туындағаннан кейін ғана жанжал ашық болды. 1831 жылы үкімет герцогке осы тақырыпта өтініш беруді болдырмады және Рейнгауда Майнц қалашығынан австриялық әскерлермен бірлескен маневр өткізді. Келесі отырыста Парламент, осы уақытқа дейін белсенділік танытпаған, бірнеше реформалық ұсыныстар жасады, олардың аз бөлігі қабылданды. Осылайша, Домен мәселесі жан-жаққа өршіді. 24 наурызда төменгі палата депутаттары Доменді халықтың меншігіне айналдыру туралы ұсыныс жасады. Үкімет бұл мәселе бойынша қоғамдық жиналыстарға тыйым салды және қарама-қарсы пікірді жариялады. Осы шешімнен кейін кез келген көтерілісті басу үшін көршілес Гессен Ұлы Герцогтігінен бірнеше жүз әскер шақырылды. Алайда, шынайы көтеріліс шықпады. Мемлекет пен көршілес княздіктердегі баспасөзде газеттер мен кітапшалардағы мақалалар мәселенің екі жағын да қолдады. Палатаның президенті Георг Гербер депутаттар жағында басты тұлға болды, әсіресе 1831 жылы 21 қазанда "Ханауэр Цайтунг" газетінде жарияланған айтыс-тартыста. 1831 жылдың соңында Нассау соты Герберге қарсы тергеуді бастады. 1832 жылы 3 желтоқсанда Гербер би билеушіге "Зорлық жасау" және Биберштейнге "жала жабу" үшін үш жылға бас бостандығынан айырылды. 4 желтоқсан күні түнде палатаның президенті төсекте ұйықтап жатқан кезде тұтқындалды. 1833 жылы 7 қаңтарда ол кепілдікпен босатылды. Гербердің адвокаты, кейін Насаудың революциялық бас министрі, оған жазаны қысқартуға тырысты, бірақ оған жол берілмеді. Алайда үкім ешқашан орындалмаған, өйткені қатты науқас Гербер 1833 жылы 11 наурызда қайтыс болды. Герцог үкіметі 1831 жылы Лордтар палатасын кеңейтуге дайындалды және бұл 1831 жылы 29 қазанда жарлықпен жүзеге асырылды. Осылайша буржуа азшылыққа ұшырап, 1831 жылы қарашада салық салуды болдырмау үшін жасаған әрекеті сәтсіз болды. Сонымен қатар, Лордтар палатасы Биберштейнге қарсы буржуазияның мақсатты шарасын қабылдамады. Келесі айларда әртүрлі жақтастардың тағы да көп конгрестері, митингілері, газет мақалалары (әсіресе Нассаудан тыс) және памфлеттері болды. Буржуазияға жанашырлық танытқан лауазымды адамдар сөгіс алды немесе жұмыстан шығарылды, ал Нассаудан тыс либералды газеттерге тыйым салынды. 1832 жылдың наурыз айында төменгі палатаға жаңа сайлау өтті. Алайда буржуазиялық депутаттар Лордтар палатасының бұрынғы санына дейін қысқартылуын талап етті. Үкімет бұған қарсы болғандықтан, депутаттар сессияны аяқтап, 17 сәуірде палатадан шықты. Үш шіркеу мүшесі, мұғалімдер мүшесі және тағы бір орынбасар қалғандарының қатысу құқығынан айырылғанын мәлімдеді және герцогтық салық салуды мақұлдады.

Герцог Адольфтің билікке кіруі

Домендік даудан кейін Нассау саясаты тыныш болды. Биберштейн қайтыс болғаннан кейін, Нассау 1835 жылы Германияның Zollverein-іне кірді, оған Биберштейн күшті қарсылық көрсетті. 1839 жылы герцог Уильям да қайтыс болды, оның жиырма екі жасар ұлы Адольф оны герцог ретінде алмастырды. Адольф 1841 жылы өзінің резиденциясын Висбаден қалалық сарайына көшірді және 1845 жылдың қаңтар айында ол бір жылдан кейін бала туғанда қайтыс болған орыс ұлы князь Елизавета Михайловнаға үйленді. Оны құрметтеу үшін Висбадендегі орыс православие шіркеуін салдырды. 1842 жылы Адольф Техаста неміс колониясын құруға арналған, бірақ сәтті болмаған Майнц Адельсверенінің құрылтайшы мүшелерінің бірі болды. 1844 жылдан бастап Нассауда қоғамдық қорлар, әсіресе сауда және спорттық қауымдастықтар болды. Бұл бастауыш рет саяси емес еді, бірақ олар алдағы Революцияда рөл атқаратын болды. Висбаден сонымен қатар неміс католицизмінің орталықтарының бірі болды. 1845 жылы үкімет кейбір реформаларды жүзеге асыруға тырысты, ол біршама либералды муниципалитеттер туралы заңмен және 1846 жылы округтік соттар туралы заңмен. 1847 жылы парламент герцогтың аңшылықтары салдарынан ауыл тұрғындарының шағымдарына жауап ретінде баспасөз бостандығы мен жануарлардың жерлерге зиян келтіруі туралы заң жобаларын әзірледі.

1848 жылғы төңкеріс

Еуропаның көп бөлігіндей, Насау 1848 жылы Францияда ақпан төңкерісінен кейін революциялық толқынға ұшырады. 1 наурызда заңгер Август Хергенхан бастаған либералды топ Висбадендегі Vier Jahreszeiten қонақ үйінде жиналып, үкіметке либералды-ұлттық талаптардың тізімін ұсынды. Бұл тізімге азаматтық бостандықтар, Германияның ұлттық ассамблеясы және жаңа сайлау заңы кірді. Келесі күні Неун Фордерунген дер Нассауер (Нассауерлердің тоғыз талабы) бас министр Эмиль Август фон Дунгернге ұсынылды, ол дереу азаматтардың отаршылдық құрамын, баспасөз еркіндігін және сайлау реформасын талқылау үшін парламенттің төменгі палатасын шақыруды мақұлдады. Басқа талаптар бойынша шешімдер сол кезде Берлинде болған герцогқа қалдырылды. Гергенханның жарлығына сәйкес, 4 наурызда Висбаденде шамамен 40 000 адам жиналды. Бұл іс-әрекетте оқиғалардың кейінгі дамуын қалыптастыратын айқын қақтығыс болды: Гергенханның айналасындағы шеңбер өз талаптарының халықтан мақтау алуды үміттенсе, олар негізінен ескі феодалдық жүктемелерді жоюды және орман мен аңшылық заңдарын жеңілдетуді іздейтін, қолдарына балта, шұңқыр және балта ұстаған шаруалар болды. Халық қаланы шаршап-шалдыра жүріп бара жатқанда, герцог өзінің резиденциясының балконынан олардың барлық талаптарын орындайтынын мәлімдеді. Содан кейін жиналғандар қуана тарады. Баспасөз бостандығының пайда болуымен бірнеше апта ішінде он үш саяси газет пайда болды, оның ішінде бесеуі Висбаденде ғана. Ауылдық аймақтардағы көптеген газеттер де саяси мәтіндерді басып шығара бастады. Наурыздың екінші аптасынан бастап сайлау реформасы саяси аренада басты орынға шықты. Либеральдықтардың ең басты талабы - сайлау құқығы енді мүлiктiң ең төменгі мөлшерiмен байланысты болмауы керек. 6 наурызда төменгі палатада осы тақырып бойынша талқылау өтті. Лордтар палатасы дауыс беру құқығын талқылауға ұмтылғанда, Висбаден тұрғындары арасында наразылық болды. Кешке Висбаден қаласында дауыс беру құқығы туралы мәселе бойынша қоғамдық талқылау үшін 500-ге жуық адам жиналды. Кішігірім кездесулер Нассаудың басқа қалаларында да болды. Алайда айдың ортасына қарай бұл қоғамдық талқылаулар жоғалып кетті. Сонымен қатар, төменгі палата болашақ парламент 40 - 60 мүшеден тұратын бір палаталы болуы керектігін және дауыс беру үшін мүліктік талап алынып тасталуы керектігін мақұлдады. Ең көп дау-дамай туындаған мәселе жаңа парламент мүшелерін тікелей немесе сайлаушылар алқасы арқылы сайлау керектігі болды. Заң жобасы 20 наурызда ұсынылып, 28 наурызда қабылданды. Олар сайлаушылар алқасын құруды үшке қарсы 18 дауыспен мақұлдады. 5 сәуірде сайлау заңы күшіне енді. Онда әрбір жүз адам бір сайлаушыны таңдайды, ал олар өз кезегінде 14 сайлаушылар алқасының бірінде жиналады, олардың әрқайсысы бір парламенттік мүшесін таңдайды. Осыған дейін сайлауға қатыса алмай келген бірнеше топтарға, мысалы, ақсүйектерге, лауазымды адамдарға, зейнеткерлерге және яһудилерге сайлау құқығы берілді. Жеңілдікті немесе банкроттықты алғандарға дауыс беруге рұқсат етілмеген. Парламенттің мүшелері ретінде ең жоғары әкімшілік лауазымды адамдар, әскери офицерлер мен сот қызметкерлерін қоспағанда, барлық азаматтар қызмет етуге құқылы болды. Осы арада 31 наурызда Парламент алдындағы кеңес Франкфурт-на-Майндағы Пауль шіркеуінде жиналды. Оның он бес депутаты Нассау парламенті төменгі палатасынан және екеуі Нассау лордтар палатасынан алынды. Алдын ала парламентте Герцогтіктің тағы тоғыз азаматы болды. Нәтижесінде ауылдарда хаос қалыптасты. Революция басталғанда көптеген шенеуніктер жұмыстан шығарылды, сондықтан тәртіпті әкімшілік болмады. Фермерлер салық төлеуді тоқтатып, орман күзетшілерін қуып жіберді. Көптеген жас шенеуніктер мен мұғалімдер радикалды демократияны жақтаушы революциялық агитаторлар болды. Герцог үкіметі ауыл халқын тыныштандыру үшін амнистиялар (әсіресе браконьерлік, ауылдық және орман қылмыстары үшін), Шултхейсеннің еркін сайлауын, соңғы феодалдық алымдарды жою және түрлі танымал емес әкімшілік қызметкерлерді жою сияқты шұғыл әрекеттермен осы жағдайға ықпал етті. Қалаларда халық жалпы заңсыздыққа қарсы өздерінің көршілес күзеттерін орнату арқылы жауап берді. Висбаденде Август Гергенханның басшылығымен бүкіл Нассау үшін орталық қауіпсіздік комитеті құрылды және ол бүкіл герцогтікте билік деңгейін иеленді. Гергенхан революцияның либералды-орталықшыл көшбасшысы болды, сонымен қатар герцог Адольфтың сенімін ...

1848 жылғы сайлау

Нассау парламентіне сайлау жақындаған сайын саяси қоғамдар құрыла бастады және олар ақырында нағыз саяси партияларға біріктірілді. Наурыз айының соңында Лимбург епискобы ауылдағы католик қауымдарын жігерлендіре бастады. Олардың партиялардың ішіндегі ең нақты бағдарламасы бар еді, оның ішінде 21 негізгі қағида бар еді, оларды епископ 9 наурызда жариялады. Сонымен қатар пасторальдық хаттар мен діни қызмет шіркеу саясатын насихаттау үшін алаң болды. 4 сәуірде Висбаденде радикалды либералды памфлет таратылды, онда "Республикалық қоғам комитеті" католиктік саяси агитацияға қарсы тұрып, алғашқы партия ретінде жарияланды. Келесі күні "Nassauische Allgemein" газеті арнайы нөмірінде 7 сәуірде ресми түрде құрылған Демократиялық монархиялық оппозициялық партия туралы жариялады. 5 сәуірде сайлауға дайындық бойынша Висбаден комитетін құруға шақыратын маңызды наразылық акциялары болды. Таңертең либералды партиялар сағат 13.00-де сайлаушылар алқасын таңдау үшін қоғамдық жиналыс шақырды, олар кандидаттар тізімін дайындады. Таңертеңнен бастап, "Оңайлы" партиясы екі сағатқа кейінге қалдырылды, олар өздерінің тізімдерін жасады, бұл кездесу кезінде дауыстардың басым көпшілігін қамтамасыз етті. Келесі апталарда герцогтік үкімет Парламент сайлауына және Франкфурт парламентіне сайлауға дайындықты бастады. Мұндай тапсырма алғаш рет жасалғанына байланысты сайлаушылар тізімін құру көптеген аймақтарда өте қиын болды. Халық пен газеттер дауыс беру құқығының шектеулеріне қарсы наразылық білдірді, бұл әділетсіз деп саналды. Олар әсіресе қолөнершілер мен шаруалардың ересек ұлдарына, егер олар әкесінің ісінде жұмыс істесе, дауыс беруге рұқсат етілмейтіндігіне қарсы болды. Ақырында 18 сәуірде сайлаушылар алқасын сайлау өтті. Әр қала мен аймақта оларды сайлаушылар жиналысы таңдады. Герцогтіктің 420 000 тұрғынының жалпы саны нақты анықталмады. Бұл көрсеткіш 84 000 мен 100 000 адам арасында (2023%) болды. Өңір бойынша сайлауға қатысу деңгейі өте төменден толықтай қатысуға дейін өзгерді, бірақ қалаларда ауылдық жерлердегіден жоғары қатысу үрдісі байқалады. Сайлау жиналыстарынан көптеген рәсімдік бұзушылықтар туралы хабарланды. Сайлаушылардың таңдауында идеологиялық бағдарламалар аз рөл атқарды. Көптеген жиналыстарда салықтың төмендеуі туралы уәделер айтылды. Көп жағдайда олар әлеуметтік жағынан көрнекті адамдарды сайлады, мысалы, әкімдер, мұғалімдер, орман күзетшілері немесе дін қызметкерлері (әсіресе Вестервальдта). Католиктер өздерінің ізбасарларына католик үміткерлері белгіленген алдын ала дайындалған бюллетеньдерді берді. Бұл сайлау заңымен тыйым салынған және либералдар тарапынан қатты сынға ұшыраған. 4000 сайлаушы 25 сәуірде Франкфурт парламентіне Нассаудың алты өкілін таңдады. Бұл үшін лайықты және дайын үміткерлерді табу қиын болды. Висбадендік сайлау комиссиясы (ортақ дәрежелі либералдылардың, католик шіркеуінің және оның қоғамдарының, әртүрлі идеологиялық газеттердің өкілдері ретінде) алты бос орынға үміткерлерді табу қиын болды. Комитет тізіміндегілердің барлығы мемлекеттік қызметкерлер. 1-ші округте (Реннерод, герцогтіктің солтүстігінде) және 4-ші округте (Наштаттен, оңтүстік-батыста) көп дау болған жоқ; Диленбургтен прокурор Карл Шенк 76% дауыспен біріншісінде, ал басқару кеңесінің мүшесі Фридрих Шепп 90% дауыспен екіншісінде сайланды. 2-аймақта (солтүстік-батыстағы Монтабаур) сайлау науқаны әлдеқайда қызу өтті, бірақ Фрайхерр Макс фон Гагерн 82% дауыспен жеңіске жетті. Фон Гагерн либералдылардың кандидаты болуға жақындаған, бірақ ол сондай-ақ католиктер мен герцогтың жақын адамы болды. Лагерьдің арасындағы бұл жағдай католиктер мен либеральдықтарға оған шабуыл жасауға мүмкіндік берді, бірақ бұл шабуылдар ақырында аз әсер етті, өйткені ол шіркеудің қолдауын сақтады. Сонымен қатар, Фридрих Шульцтің 3 округ бойынша (Лимбург, герцогтік орталық) кандидаты да дау тудырды. Ол Вейльбургте директордың орынбасары және "Ланботен" редакторы болды, ол реформашылдық бағытты алға тартты, оның пікірінше, бұл Республикаға әкеледі. "Қиын" деп сынға алынған бұл амбициялық жоспар үшін Шульц либералдар тарапынан сынға ұшырады. Бірақ соңында Шульц өзінің округінде 85% дауыс жинады. 5-ші округті (Кейнгштайн, оңтүстік-шығыста) Карл Филипп Хенер жеңіп алды, ол барлық өкілдердің ішіндегі ең радикалды көзқарасты ұстады. Ол бұрынғы буршншафт мүшесі болды және 1831 жылы саяси көзқарастары үшін мемлекеттік қызметтен уақытша шығарылды...

Революцияның соңы

Насау парламенті алғаш рет 1848 жылы 22 мамырда жиналды. Жаз бойы парламентте сол-оң схемасына негізделген топтар пайда бола бастады. Насаудағы тәртіпсіздік сайлаудан кейін де басылған жоқ. 1848 жылдың шілдесінде ол жаңа дағдарыс нүктесіне жетті, герцогтың Парламент шешімдеріне вето қою құқығына қатысты физикалық қақтығыстар болды. Парламенттегі солшылдар бұл билікті мойындамаса, оңшылдар мен герцогтік үкімет оған күш салды. Көп ұзамай бұл дау халықтың арасында тәртіпсіздікке әкелді. Ақырында Гергенхан Майнцтен Пруссия мен Австрия әскерлерін шақырды, олар Висбадендегі бүліктерді басады. Қыркүйекте Франкфурт көшелерінде болған ұрыстан кейін федералды әскерлер Таунус ауданының бір бөлігін басып алды. Парламентпен қатар саяси қоғамдар мен басылымдар да идеологиялық бөліністі дамыта бастады және белсенділік артты. Жылдың екінші жартысында көптеген өтінішхаттар мен митингтер өтті. "Фрей Цайтунг" жаз бойы Ұлттық ассамблеяның сол жақ қанатының тілшісі болды және Пруссия мен Нассау үкіметтерін жиі сынға алды. Насауише Алгемейне қатаң бейтараптықты тастап, конституциялық монархияның жақтасына айналды, сондай-ақ Вейльбург Ланботе. Тіпті 1848 жылы революциялық күштердің әлсіреуі байқалды. Freie Zeitung және Allgemeine газеттерінен басқа барлық газеттер жылдың екінші жартысында баспадан шықты, өйткені сату тез төмендеді және герцог үкіметі баспасөзді басып тастай бастады. Осы оқиғалардың нәтижесінде "Нассауише Алгемейн" ақша мен мазмұн үшін герцог үкіметінен көбірек тәуелді болды. 1849 жылдың соңынан бастап тағы да жан-жақты цензура режимі орнады. 1848 жылдың күзінде құрылған саяси қоғамдар көбінесе демократиялық ұстанымдарды қабылдады, оның ішінде нақты саяси клубтар, сонымен қатар көптеген спорттық клубтар мен жұмысшылар клубтары болды. 12 қарашада демократиялық қоғамдар Кирбергер одағы ретінде бірікті, ол шатыр ұйымы ретінде қызмет етуі керек еді. Революцияға қарсы реакция басталған кезде көптеген жаңа қорлар пайда болды, сондықтан 1848 жылдың аяғында Кирбергер одағында елуге жуық ұйым болды, олардың көбі өздерінің қосалқы ұйымдарымен. Алайда, келесі айларда демократиялық қозғалыс тез құлдырады. 1849 жылдың ортасынан кейін белсенді демократиялық қоғамдар болған жоқ. Конституциялық монархияны қолдаған бірнеше қоғам құрылды. Олар 1848 жылы 19 қарашада Насау мен Гессен конституциялық қоғамдары өздерін Висбадендегі базасы бар шатыр ұйымы ретінде Deutsche Vereine (Германия қоғамы) деп атағанда, олар көп қабатты құрылымға ие болды.

Эрфурт парламентіне сайлау

Франкфурт парламенті құлағаннан кейін Пруссия, Австрия және Германияның кішігірім мемлекеттері арасында қақтығыс болды. Насау герцогтігі пруссиялықтарды және олардың Эрфуртта одақ парламентін шақыру жоспарларын қолдаған шағын неміс княздіктерінің бірі болды. 1849 жылы 3 желтоқсанда герцогтік үкімет осы орган үшін сайлауды төрт Нассау округінде Пруссияның үш сыныптық франшизасын қолдана отырып бақылады. Саяси қозғалыстар өздерінің шыңынан өткенімен, лауазымдар үшін сайлау науқаны болды. Конституционалистер, үкімет және Насауише Аллегеймене барлығы монархиялық Германияға арналған Пруссияның жоспарларына заңдылық береді деген үмітте жоғары сайлауға қатысуға ұмтылды. Франкфурт парламентіне бейресми мұрагер болған Гота поштасы парламенті Макс ван Гагерннің ықпалына қатты ұшырады. Аугуст Гергенхан 1849 жылы маусымда осы Парламентке қатысты. 16 желтоқсанда конституциялық монархистер Висбаденде үлкен сайлау жиналысын ұйымдастырды, онда кандидатуралар ұсынылды. Демократтар, керісінше, сайлауға қатысудың төмен болуын қамтамасыз етуге тырысты және Франкфурт конституциясын іске асыруға ұмтылды. 1849 жылы маусымда осы мақсатта бүкіл Нассауда халық жиналыстары ұйымдастырылды. Ең үлкен жиналыс, шамамен 500 қатысушы, 10 маусымда Идштейн қаласында өтті және он талапты, соның ішінде Нассау әскерлерін Баденнен, Шлезвиг-Гольштейннен және Пфальцтан шығаруды ұсынды, олар революциялық қозғалыстарды болдырмау үшін Неміс Федерациясының өкілдері ретінде орналасты. Бұдан басқа олар толық өкілеттігі бар неміс парламентін қайта құруды талап етті. Католиктік саяси қоғамдар осы уақытқа дейін жойылып кеткен болатын. Чиркөттің өзі сайлауға ықпал етуге тырыспады. Эрфурт парламентіне сайлауға дайындық 1849 жылдың желтоқсан айында басталды. 1850 жылы 20 қаңтарда Нассау қаласында сайлаушылар алқасының алғашқы сайлауы өтті. Дауыс беру жасының жоғары болуына байланысты сайлауға қатысқандар саны 1848 жылмен салыстырғанда сәл төмен болды. Сайлауға қатысудың деңгейі 1% -дан 20% -ға дейін өзгерді. Тек екі округте сайлауға қатысудың көрсеткіші 60% -дан асты. Кейбір жерлерде сайлауға тек сайлаушылар ғана қатысқан. 132 сайлау округінің кем дегенде 27-інде дауыс берудің төмен қатысуы салдарынан өткізілмеді және оны 27 қаңтарға ауыстыруға тура келді. Сайлаушылар алқасының мүшелері болып таңдалған ер адамдардың барлығы мемлекеттік қызметкерлер болды. Келесі күндері конституциялық монархистер өкілдікке сайланатын үміткерлерді ұсынды. 31 қаңтарда сайлаушылар Карл Виртты, Селтерстегі жергілікті лауазымды адамды, Макс фон Гагерн, Август Хергенхан және герцогтің күйеу інісі Германн, Вид князі Нассау депутаттары ретінде Ерфурт парламентіне таңдады. Вид князі дворяны болса да, сайланған өкілдердің ішіндегі ең либералды болды.

Қайта қалпына келтіру

Қысқа уақыт тыныштық орнағаннан кейін герцог Адольф реакциялық бағдарламаны бастады. Герцог пен 1851 жылдың соңында орнынан кеткен де орташа консервативті бас министрдің арасындағы қақтығыстар көбейді. Оның орнын 1852 жылы 7 ақпанда иеленген де. Оның көмегімен герцог келесі жылдары берілген бостандықтарды қысқартты және либералды лауазымды адамдарды қызметтен ала бастады. 1852 жылдың ортасына қарай барлық саяси ұйымдарға тыйым салынды. 1849 жылы үкімет Парламентке жаңа сайлаулар өткізу туралы ұсыныс ұсынды, онда жоғары палатаны бай азаматтар сайлайтын екі палаталы жүйе таңдауға тиіс еді. Бұл ұсынысқа либералдылар қарсы шықты, ал конституциялық монархистер оны қолдады. Содан кейін 1850 жылдың қыркүйегіне дейін сайлау туралы одан әрі талқылау болмады, онда үкімет Эрфурт парламенті үлгісінде Пруссияның үш сыныптық франшизасын қолдана отырып, жиырма төрт мүшелік палата үшін жаңа ұсыныс ұсынды. Жаңа сайлау туралы Парламентпен одан әрі кеңесу жүргізілген жоқ, өйткені герцог Парламентті 1851 жылдың 2 сәуірінде таратты. 25 қарашада герцог 1848 жылға дейін болған екі палаталы жүйеге ұқсас Парламент сайлауы туралы ережелерді күшіне енгізді. Саяси топтар мен аздап қалған қоғамдар ешқандай науқанға қатыспады. 1852 жылдың 14 және 16 ақпанда ең жоғары салықтық топтағы жер иелері мен саудагерлер (барлық герцогтікте жүзден аз адам) бірінші болып жоғары палатаның алты мүшесін таңдады. Төменгі палатаның сайлаушылар алқасы 9 ақпанда сайланды және сайлаушылар алқасы 18 ақпанда жиналды. Төменгі палатада 70 490 сайлаушы болды. Сайлаушылардың қатысуы 3-4% аралығында болды. Кейбір аймақтарда қызығушылықтың жоқтығы сайлауды мүлдем өткізуге мүмкіндік бермеді. Бұрынғы Парламентке қарағанда, жаңа төменгі палатада фермерлер ең үлкен топ болды. 1864 жылы үкімет Вестервальдтағы Мариенштадт абатлығын сатуды жоспарлағанда, саяси қақтығыстар қайтадан қайтадан қайталанды. 1803 жылы ол секуляризациядан өтіп, жеке меншікке өтті. 1841 жылы бұл жер сатылымға шығарылды және үкімет абатхананы Нассаудағы қарттар мен кедейлер үшін алғашқы мемлекеттік үйге айналдыруды жоспарлады. Құрылыс министрі қажетті жөндеу жұмыстарына 34000 гульдер жұмсалатын болады деп есептеді. 1842 жылы герцогтік монастырды 19 500 гульденге сатып алды. Көп ұзамай ғимараттардың жобаға жарамсыз екені туралы хабарланды. 1860 жылдары ғимараттар одан әрі құлдырап кетті. Лимбург епархиясы оны жетімдер үйіне айналдыру үшін сатып алуға қызығушылық таныта бастады. Сонымен қатар, үкімет оны пайдалануға берілмеген кешенді ұстау шығындары үшін сатуға қызығушылық танытты. 18 мамыр 1864 жылы аббатхана 20 900 гульденге сатылды. Осыдан біраз бұрын, 25 қарашадағы 1863 жылғы сайлауда либералдылар парламенттің төменгі палатасында үлкен басымдыққа ие болды. Олардың манифесті бойынша, басқа да мәселелердің арасында, католик шіркеуінің артықшылықтары басқа да діни топтарға да берілуі керек еді. 1864 жылы 9 маусымда парламенттегі либералдылар аббатхананы сатуды аяқтауға болмайды деп мәлімдеді. Олар ғимараттар мен мұражайлар сатылым бағасынан жоғары екенін және Парламент жерді сатуға вето қоюға құқылы екенін айтты. Үкімет өкілдері парламенттің мұндай құқығы жоқ екенін және құрылыстың сатылымнан кейін болатын әлеуметтік құндылығын атап өтті. Бірнеше отырыста жалғасқан талқылау барысында Парламент мүшелері арасында дін қызметкерлеріне қарсы және дін қызметкерлеріне жақтас сөздер айтылды. Дін қызметкерлеріне қарсы болғандар католиктер шіркеуіне балаларды қарауды ұсынды. Соңында, Парламент қарсылық білдіргеніне қарамастан, сату жалғасты.

Герцогтіктің соңы

1866 жылы 14 маусымда Аустрия-Пруссия соғысы басталғанда Насау герцогтығы Австрия жағына шықты. Соғыста 3 шілдеде Кёнгратц шайқасында жеңіске жетті, ал Нассаудың 12 шілдеде Висбаден маңындағы Зорн шайқасында Пруссияны жеңгені Нассаудың Пруссияға қосылуына жол бермеді. Насау Висбаден аймағы Гессен Насау провинциясына айналды. 1866 жылы 23 тамызда Прага бейбітшілігінің жасалуынан және Солтүстік Германия Конфедерациясының құрылуынан екі күн бұрын, 1866 жылы 16 тамызда король Пруссияның Ландтагтың екі палатасына Пруссия Ганноверді, Гессен Кассельді, Франкфурт қаласын және Насауды қосып алатынын жариялады. Екі палатадан да Пруссия конституциясын сол аумақтарда 1867 жылдың 1 қазанында күшіне енгізетін заңға келісім беруді сұрады. Заң Пруссияның Ландтаг палаталарының екі палатасында да 1866 жылы 20 қыркүйекте қабылданды және газетте жарияланды. Келесі қадам - аннексия туралы хабарламаны жариялау, ол тоғыз аннексияланған аймақтың азаматтарын Пруссия азаматтары етті. Осы ресми әрекеттерден кейін, қосылған аймақтарды Пруссияның қалған бөлігімен толық одаққа келтіру үшін қосымша практикалық іс-шаралар қолға алынды. Насаудың соңғы герцогы герцог Адольф 15 миллион гульдер өтемақы ретінде, сондай-ақ Кенигштейндегі Бибрих сарайы, Вейльбург сарайы және Люксембург сарайынан алды. Ол 1890 жылы Оранж-Нассаудың еркек желісі жойылғаннан кейін Люксембургтің ұлы герцогы болды. 1868 жылы Нассау Франкфуртпен және Гессендік электоратпен бірге Гессен-Нассаудың жаңа прус провинциясында біріктірілді. Жаңа провинцияның астанасы Кассель болды, ол бұрын Гессен сайлауының астанасы болған. Насау мен Франкфурт Висбаденнің әкімшілік аймағы болды. 1945 жылы Насау герцогтігінің басым бөлігі америкалық оккупациялық аймаққа кірді және Гессен штатының құрамына енді. Висбаден 1968 жылға дейін Гессеннің әкімшілік аймағы болып қала берді, содан кейін ол Дармштадтқа қосылды. Насау герцогтігінің шағын бөлігі француздық оккупациялық аймаққа кірді және Рейнланд-Пфальц штатындағы Монтабурдың әкімшілік аймағы болды. 1956 жылы Гессен штатына қосылу туралы референдумды сайлаушылар қабылдамады.

Сыртқы істер

Сыртқы істерде Герцогтіктің географиялық орны мен экономикалық әлсіздігі оның маневрлеу кеңістігін шектеді. Наполеон кезеңінде оның мүлдем автономиясы жоқ еді. Нассау "армиясы" Наполеонның шақыруымен жұмыс істеді. 1806 жылы олар Берлинге басқыншы әскер ретінде орналасты. Содан кейін үш батальон Колберг қоршауында орналасты. Жаяу әскердің екі полкі мен екі атлы әскер эскадрильясы жартылай арал соғысында бес жылдан астам уақыт шайқасты; олардың тек жартысы ғана қайтып келді. 1813 жылдың қарашасында Нассау Наполеонға қарсы Алтыншы коалицияға қосылды. Нассау әскерлері Ватерлоо шайқасында шайқасты: 1/2 рг. Ол Наполеонға қарсы тұрып жатқан Хоугемон фермасының жасағының құрамына кірді. француздар Ла-Хей-Санте қаласын басып алғаннан кейін қатты зақымдалды. 7507 ер адам еріктілер қатарына кірген, 887 адам соғыста қаза тапты. 1815 жылы Вена конгресінен кейін Насау Германия Конфедерациясының мүшесі болды.

Әскери

Насаудың әскери саясаты герцогтіктің Германия Конфедерациясына мүшелігіне байланысты қалыптасты. Басқа әкімшіліктер сияқты, әскерилер де Нассаудың алдыңғы мемлекеттерінен мұра етілген әртүрлі әскери күштерді бір органға біріктіру үшін реформаланды. Әскерлердің басым бөлігі 1808/09 жылдары құрылған екі жаяу әскер полкіне жатады. Наполеон соғыстары кезінде оларды Ягер эскадрильялары қолдады. Ватерлоо шайқасынан кейін герцогтік артиллерия ротасын құрды, ол 1833 жылдан кейін екі ротасы бар артиллерия дивизиясына айналды. Тағы да бірліктер қосылды (пионерлер, Ягерлер, багаж пойыздары, резервтер). Соғыс кезінде қажеттілік болған сайын қосымша контингенттер қосылды. Бүкіл әскер бригадалық командалық құрылымға бөлінді. Оның басында герцог болды, бірақ күнделікті операцияларды генерал-адъютант ұйымдастырды. Әдетте, Насау әскерінің құрамында шамамен 4000 сарбаз бар болатын. Герцогтікті анексиядан кейін офицерлер мен сарбаздардың көпшілігі Пруссия армиясына қосылды.

Білім

Герцогтік өзінің университетін сатып ала алмады, сондықтан герцог Вильгельм I Ганновер корольдігімен келісім жасады, бұл Нассау азаматтарына Геттинген университетінде оқуға мүмкіндік берді. Мектептер мен университет стипендияларын қаржыландыру үшін 1817 жылы 29 наурызда герцог Уильям Нассау орталық зерттеу қорын құрды, ол әлі күнге дейін бар, көптеген ескі зайырлы және діни қорларды біріктіру арқылы және оны егіндік жерлермен, ормандармен және облигациялармен қамтамасыз етті. Геттингенде Нассаудан тыс студенттер кейде Орталық оқу қоры қаржыландыратын тегін кешкі асқа заңсыз түрде қатысқан. Неміс тіліндегі "nassauer" сөзі "өздеріне тиесілі емес артықшылыққа ие болған адам" дегенді білдіреді, бұл тәжірибеден туындайды, дегенмен этимологтар бұл сөздің шын мәнінде Берлин диалектісі екенін және бұл оқиғадан кейін ойлап табылғанын айтады.

Дін

Герцогтікті құру үшін біріктірілген әртүрлі аумақтардың нәтижесінде Нассау діни жағынан біріктірілген мемлекет болмады. 1820 жылы діни топтардың бөлінісі: 53% Біріккен протестанттар, 45% католиктер, 1,7% яһудилер және 0,06% меннониттер. Алайда бір діннен көп діндермен қоныстар ерекше болды. Көптеген ауылдар мен қалаларда екі негізгі мәсіхші топтың бірі басым болды. Германияның протестанттық аймақтарында кең тараған жағдайға сай, конституция бойынша шіркеу мемлекет бақылауына алынды. Лютерандық және реформация шіркеулері 1817 жылы Идштейндегі Юнионскирхеде Нассаудағы бір протестанттық шіркеуге бірігуге келісті, бұл оны Германия Конфедерациясындағы алғашқы біріккен протестанттық шіркеуге айналдырды. 1804 жылы да Насаудың католик епархиясын құруға тырысты, бірақ 1821 жылы ғана Насау герцогтігі мен Киелі орын Лимбург епархиясын құру туралы келісімге келді, ол 1827 жылы ресми түрде құрылды. Шын мәнінде шіркеу саясатымен қатар, мемлекеттік саясат пен шіркеу мәселелерінің өзара әрекеттесуінің басқа да нүктелері болды. Редментористердің діни қоғамының Борнхофенге көшірілуі мемлекет пен епископ арасындағы қақтығысқа әкелді. Редемптористер Борнхофенде қалды. Дернбахта құрылған Иса Мәсіхтің кедей қызметшілері деген діни қоғам көп ұзамай епархиядағы науқастарға қамқорлық жасауды қолға алды. Төменгі деңгейдегі кейбір бастапқы проблемалардан кейін, оларды Герцогтік үкіметі төзімділікпен қабылдады, тіпті олар дәрігерлердің құлшынысты мақтауларын алғандықтан, жасырын түрде қолдау көрсетті. Көптеген жерлерде "емханалар" немесе мобильді медициналық станциялар құрылды, олар қазіргі заманғы "Sozialstationen" алдын ала.

Экономика

Кіші герцогтіктің экономикалық жағдайы нашар еді. Еліміздің жерінің басым бөлігі Mittelgebirge болды, ол ауыл шаруашылығына аз мән берді және ішкі көлікке елеулі кедергі болды. Дегенмен, халықтың үштен бірінен астамы өздерінің егіндік жерлерінде жұмыс істеді, олар мұрагерлік бөлігінің нәтижесінде шағын аумақтарға бөлінді. Бұл шағын шаруашылықтар өздерінің табыстарын басқа көздерден толықтыруға мәжбүр болды. Саудагерлердің басым көпшілігі қолөнершілер болды.

Ақшалай валюта

Герцогтік Оңтүстік Германияның валюталық аймағына қарасты. Сондықтан ең маңызды валюта - гульдер болды. Бұл ақша валюта ретінде қолданылу үшін соғылды. 1837 жылға дейін Кёльн күміс маркасына 24 гульден (233,856 грамм) теңелді. Гулдер 60 крейцерге бөлінді. Кіші ақша күміс пен мыспен 6, 3, 1, 0,5 және 0,25 грамм мөлшерінде соғылды. 1816 жылдан бастап, сондай-ақ 162 крейтцердің (яғни 2,7 гульден) кроненталерлері болды. 1816 және 1828 жылдар аралығында герцогтік монетахана Лимбургтегі ғимараттарда орналасқан, олар қазір епископтың куриясы болып табылады. 1837 жылдан бастап герцогтік Мюнхен валюталық келісімінің мүшелерінің бірі болды, ол күміс марканы (233,855 г) 24,5 гульденге белгіледі. 1838 жылы Дрезден монетасы туралы конвенция жасалғаннан кейін талер де заңды төлем құралы болды және аз мөлшерде соғылды. Екі доллар 3,5 гульденге тең болды. 1842 жылы ең кіші номиналды валюта ретінде Heller-ді енгізді, оның құны крейцердің төрттен бір бөлігіне тең. 1857 жылғы Вена валюталық келісімінен кейін герцогтік Веринсталер монетасын да шығарды. Бір фунт (500 грамм) күміс 52,5 гульдер немесе 30 талер болды. Хеллердің орнына Пфенниге шығарылды, оның құны да Кройцердің төрттен бір бөлігіне тең болды. Landes Credit Casse Scheine деп аталатын банкноттар 1840 жылдан бастап Висбаденде Landes Credit Casse-де шығарылды. Олардың номиналды құны бір, бес, он және жиырма бес гульден болатын.