Кіріспе
Банкс аралдарының ауызша мифологиясындағы басты құдай, Вануатудың солтүстігіндегі Кат (немесе Кет, Кпвет, Икет, Икпет және т.б. төмендегідей) - Банкс аралдарының ауызша мифологиясындағы басты құдай, солтүстік Вануату, Меланезияның кішкентай архипелагы. Қаттың құдай ретінде ешқашан құлшылық етпегеніне қарамастан, осы бір кездері анимистік халықтардың фольклоры Қаттың біздің мәдениеттің бірнеше элементтерін бере алатын рух ретінде дәстүрлі түрде аталған және әлі де бар: әлемнің өзі (Торрес және Банкс архипелаголары түрінде); Түн; Өлім; әйелдер; неке ережелері мен инцестке тыйым салу; сондай-ақ бүкіл аймақта қолданылатын ән тілі, жергілікті жерде "Каттың тілі" деп аталады. Бұл аңыз кейіпкері Вануатудың басқа жерлерінде Тагаро деп аталатын құдаймен байланысты.
Qat (or Qet, Kpwet, Iqet, Ikpwet etc. – see below) is the principal god in the oral mythology of the Banks Islands, a small archipelago of northern Vanuatu, Melanesia. Although Qat was never formally worshipped as a deity, the folklore of these once animist populations traditionally referred, and still does, to Qat as the spirit to whom we humans owe several elements of our culture: the world itself (in the form of the Torres and Banks archipelagoes); Night; Death; women; marriage rules and incest prohibition; as well as the song language in use throughout the area, locally known as "the language of Qat". This mythological figure has connections with the god known as Tagaro in other parts of Vanuatu.
Атауы
Бұл құдай Мота тілінде Қат деп аталады (оқиғасы) - мұхиттық тіл, оны алғаш рет 19-шы ғасырдың соңында Роберт Кодрингтон жазған. Сол бір батыр көршілес Банкс аралдарының тілдерінде бірдей атаумен белгілі, бірақ әртүрлі айтылуымен (тарихтық дыбыс өзгеру процестеріне байланысты): Лёёптегі Qēt, Воловтағы Q̄et, Мвотлаптағы Iqet, Лемеригтегі Qet, Вурэс және Мвенсендегі Qo, Вераадағы Qat, Нуме мен Лакондағы Qat, Доригтегі Qāt және Мверлаптағы Qet. Бұл нысандардың барлығы ата-бабалар есімінен алынған, оны прото-Торрес-Банкс тілінде *мбату деп қайта құруға болады, ол құпия бастамалық қоғамдармен этимологиялық байланыста және ата-бабалар рухтарымен байланысты ырымдық биге байланысты. Қазір Ро Лей деп аталады. Олар бірге өмір сүрген, бірақ бір күні Қаттың анасы келінін сөгіп, жылатты. Ро Лейдің көзіне жас алып, қанат жамылған жерді жуып тастады. Қат аспандағы үлкен банян ағашының тамырына арқанмен байланған жебені атып, одан кейін аспан әлеміне көтерілді, бірақ кейін Ро Леймен бірге көтерілгенде, тамыр үзіліп, ол өлімге ұшырады, ал ол аман-есен ұшып кетті. Басқа нұсқаларда Қат өлмейді, бірақ бір күні қайтып оралуға уәде бере отырып, каноэде кетеді. Фридрих Ратцельдің "Адамзат тарихы" атты еңбегінде, том. 1 (1896), әңгіменің басқа нұсқасын былай деп береді: "Банкс аралдарының тұрғындары арасында ең жоғарғы құдай Кат анасы болған тастан шығады; содан кейін оның серігі Мараваның көмегімен қалған әлемді жасайды. Маруа барлық төтенше жағдайларда Каттың көмегімен шақырылады және оны Жаңа Зеландия мен Гавайидің аңыз Мауиі ретінде оңай тануға болады. Қат өлтірілуге лайық еді, бірақ мускат жаңғағына көтеріліп үлгерді. Ол тек қана басына жеткенде, жау ағаларының шеберлігімен ағаштың биіктігі өсіп, оның айналасы осындай болды, Қат қайтадан түсе алмады, Марава досының қиындықтарын көріп, жер бетіне жіп немесе оның басын шашты. Қазіргі уақытта Каттың тарихы Вануатудың солтүстік аралдарында ең танымал болып табылады. Бұл оқиғада Каттың Вануа лавасында аранайының рухы Мараваның көмегімен канойын қалай құрғаны туралы айтылады.
" among the Banks Islanders the supreme god, Qat, emerges from a stone, which was his mother; and then with the help of his companion, Marawa, creates the rest of the world. Marawa is invoked with Qat in all emergencies, and may easily be recognised as the legendary Maui of New Zealand and Hawaii. Qat was doomed to be slain, but succeeded in climbing a nutmeg tree. He had hardly reached the top when, by the arts of his hostile brothers, the tree grew higher and higher, and became of such circumference that Qat could not have got down again, had not Marawa, seeing his friend's difficulty, blown to earth a thread, or a hair from his head." Nowadays, the story of Qat which is most popular among the islanders of northern Vanuatu tells how Qat, in Vanua Lava, built his canoe with the help of the spider spirit Marawa; how the canoe was then stolen by Qat's eleven brothers, who sailed it to the nearby island of Gaua; and how they all had to defeat the giant of that island, Qasavara.