Кіріспе

Қатысу теориясы - бұл субъект-объект айырмашылығын көтеруге тырысатын көзқарас немесе тұжырымдамалық негіздеме. Хорхе Феррердің айтуынша, "бұл қатысушылық көріністің өзегі - біздің трансжеке және рухани құбылыстарды түсінудегі субъективті тәжірибеден қатысушылық оқиғаларға ауысу".

Қатысу эпистемологиясы

Қатысушы эпистемология - бұл адам санасының әлемге қатысуы арқылы мағына қалыптасады деген білім теориясы. Алғашында Гёте ұсынған бұл идеяны мәдени тарихшы Ричард Тарнас кеңінен талқылаған. Қатысушы эпистемологияда мағына тек қана объективті де, тек қана субъективті де емес. Яғни, мағына, заманауи немесе позитивистік көзқарас бойынша, адам санасының сыртында, объективті әлемде, оны табуды күтіп тұрған жерде ғана кездеспейді. Сондай-ақ постмодернисттік немесе конструктивистік көзқарас бойынша, мағына тек субъективті адам ақыл-ойымен құрастырылған немесе оның мәні жоқ әлемге жобаланған. Керісінше, Тарнас мағынаның адам ақыл-ойының ғаламның кең мағынасына диалектикалық қатысуы арқылы жүзеге асатынын айтады. Демек, мағына ғаламда потенциада бар, бірақ ол нақты өмір сүруден бұрын адам санасы арқылы айтылуы керек. Бұл көзқарас бойынша, табиғаттың негізгі шындықтары бөлек, өзін-өзі қамтитын және өзін-өзі толықтай емес, сондықтан адам ақыл-ойы оны "объективті" зерттеп, сырттан тіркей алады. Табиғаттың ашылып жатқан шындықтары тек қана адамның ақыл-ойының белсенді қатысуымен пайда болады. Табиғаттың шынайылығы тек құбылыстардан ғана емес, ол тәуелсіз де емес және объективті де емес, керісінше, ол адам танымның өзі арқылы пайда болады. Табиғат адам ақыл-ойы арқылы өзін-өзі түсінуге қабілетті болады. Тарнас бойынша, қатысушы эпистемология Гёте, Шиллер, Шеллинг, Гегель, Кольридж, Эмерсон және Рудольф Штайнердің ойларына негізделген.

Психоанализде қолдану

Психоаналитик Робин С. Браун клиникалық плюрализмді дамытудың құралы ретінде қарым-қатынастық психоанализ жағдайында қатысушылық көзқарасты алға тартты. Браун Юнг архетиптерін клиникалық жағдайда басқашалықты теореттеудің негізі ретінде қабылдайды.