Кіріспе

1-ші Белград арнайы ұрыс жасағы - екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сербиядағы әскери командирдің аумағында неміс гестапосы құрған арнайы полиция бөлімшесі.

Өмірбаян

1941 жылы 6 сәуірде Осі күштері Югославия Корольдігіне басып кірді. Жаман жабдықталған және нашар даярланған Корольдік Югославия армиясы тез жеңілді. Содан кейін ел бөлшектеліп, Сербия 1912 жылға дейінгі шекарасына дейін қысқартылды және неміс әскери оккупациясы үкіметінің қарамағына берілді. Балқандағы әскерлері шығыс майданына әскер жіберу қажеттілігінен таусылғандықтан, немістер аймақты өздері үшін бақылауға алатын жергілікті басшыларды іздестірді. Сербияда бұл соғысқа дейінгі саясаткер Милан Недич түрінде болды, ол осьті жақтайтын бейімділігімен танылды.

Құрылу

Содан кейін немістер аймақты тұрақтандыру үшін бірқатар ретсіз қарулы құрылымдарды қолданды. Бұл құралымдардың бірі 1942 жылдың ортасында Недичтің немесе оның үкіметінің білмеушілігімен неміс гестапосы құрған 1-ші Белград арнайы ұрыс жасағы болды. Сербиядағы неміс қауіпсіздік полициясының жаңадан тағайындалған бастығы СС оберфюререрері Эммануэль Шафердің ниеті "Гестапо Недич режимін көбірек бақылауға алатын жергілікті серб ұйымын құру еді. Капитан Страхинья Янжич, неміс агенті және серб фашистік қозғалысының мүшесі Збор, жаңа ұйымға басшылық ету үшін Шафер таңдады. Янжич Сербияның мемлекеттік күзет және Сербияның еріктілер корпусы, сондай-ақ орта мектеп оқушылары, саудагерлер мен Недич әкімшілігінің лауазымды адамдарын шақырды. Осы уақытта Янжич өзін Недичтің орнына және өзінің "апостолдары" деп атаған алғашқы он екі мүшесімен ұлттық-социалистік Сербияның фюрері ретінде көруге кірісті. Сонымен қатар, Янжич Рейх Сыртқы істер министрлігінің Феликс Бенцлер мен Штуцштаффелдің (SS) Август Мейсзнерге Шығыс фронт үшін және Солтүстік Африкадағы фронт үшін екі серб SS дивизиясын құруды тапсыруды ұсынды. Недич Янжичтің ниеттерін естігенде, оны тұтқындауға және 1-ші Белград арнайы ұрыс жасағын таратуға бұйрық берді. Янжич кейіннен неміс гестапосының тапсырысы бойынша босатылмас бұрын Банжика концлагерінде ұсталды.

Операциялар

1942 және 1944 жылдар аралығында 1-ші Белград арнайы жауынгерлік жасағы Тәуелсіз Хорватия мемлекетінің Сырмия аймағында белсенді болды. 1942 жылдың соңында оның 145 мүшесі бар екені тіркелген. Бас кеңсесі қайта құрылған бастауыш мектепте орналасқан, онда азаптаулар мен кісі өлтірулер болды, оны немістер югослав партизандарына қарсы әрекет ететін элиталық құрылым ретінде қарастырды. Алайда, Янжич коммунистермен күресуден гөрі Недичті узурпациялаумен көбірек айналысты. 1943 жылы 22 ақпанда Недич Шаферге Янжич жасағының қызметіне наразылық білдіріп, меморандум жіберді.

Тарату

Меморандумды алғаннан кейін Шафер 1-ші Белград арнайы ұрыс жасағын екіге бөліп алды. Кейін Янжич және оның жиырма алты адамы Белградты тастап, Берлинге сапар шегіп, ол жерде неміс гестапосында жұмыс істеуді жалғастырды. Жаңичтің орынбасары Светозар Нечактың басшылығымен жасақтың тағы 33 мүшесі Белградта қалды. Мұнда олар немістердің өздеріне жүктеген нақты міндеттерін орындау үшін жұмыс істеді, неміс киімдерін киюге рұқсат етілмеді және Недичтің әкімшілігіне емес, партизандардың іс-қимылына кедергі келтіруді тапсырды. Берлиндегі пәтерінде орналасқан Янжич өз адамдарына Югославияның мәжбүрлі жұмысшыларының қатарына кіріп, шантаж, тонау және партизандық сезімталдықты ашу үшін тұзаққа салу сияқты әдістерді қолданды. Осы күш-жігерге қарамастан, Янжичтің әрекеттері "неміс мүдделеріне зиянды" деп танылды және 1944 жылдың мамырында оны өз жасағының тағы екі мүшесі алмастырды. Жаңа коммунистік билік өкілдері хабарлағандай, 12 қыркүйек 1944 жылдан кейін Белградты азат ету кезінде 121 адам гестапоның серіктесі немесе серб гестапосының мүшесі ретінде қаза тапты.

Униформа

Кейде жасақ мүшелері Дража Михайловичтің четниктерінің киімін киіп жүрді. Алайда кейде олар неміс әскери киімдерін киіп, серб тілін білмейтін болып жүрді.