Кіріспе
"Ақ жердің үш ханшайымы" (De tre prinsesser i Hvittenland) - Норвегияның әкияттері, Норвегия жазушылары Питер Кристен Асбьорнсен және Йорген Мое олардың "Norske folkeeventyr" (1879) халықтық ертегілер мен аңыздар жинағында жинаған. Шотланд ақыны және романист Эндрю Ланг оны өзінің "Қызыл ертегі кітабы" (1890) жинағына жинады.
"The Three Princesses of Whiteland" (De tre prinsesser i Hvittenland) is a Norwegian fairy tale, collected by Norwegian writers Peter Christen Asbjørnsen and Jørgen Moe in their collection of folktales and legends Norske folkeeventyr (1879). Scottish poet and novelist Andrew Lang collected it his The Red Fairy Book (1890).
Қысқаша мазмұны
Бір күні балықшы ештеңе ұстамады, ал кешке жақын судан бір бас шықты, онымен сауда-саттық жасау үшін: әйелі белбеуінің астында жүретін балық. Ол үйге оралғанда, әйелі жүкті екенін және оның баласын ұсынғанын айтты. Патша олардың оқиғасын естіп, баласын туғаннан кейін асырап, қорғауға ұсыныс жасады, бірақ бала өскенде, ол әкесімен бірге балық аулауға бір күнге баруын өтінді, ал қайыққа аяқ басқаннан кейін, ол алыс жерге сүйреліп кетті. Ол Уайтлендке келгенін айтқан бір қартқа кездесті. Жағалауға қарай жүргенде, ол үш қызды кездестіреді. Олардың мойындарына дейін құмға көмілген. Алғашқы екеуінің жанынан өтіп, үшіншісіне, яғни кішісіне, айтса, оған сәттілік әкелетін. Ең кіші ханшайым оған үш троллдің оларды сол жерде тұтқындағанын айтты. Егер ол жағалаудағы қамалға барып, әрбір тролльге бір түн бойы өзін ұрып-соғуына жол берсе, ханшайымдар босатылады. Ол төсек жағында бар майлы құтысы барлық жарақаттарын емдейді, ал семсер оған олардың бастарын кесуге мүмкіндік береді. Бірінші тролльдің үш басы мен үш таяғы болды, ал ол төккенде, қыздар құмға белдеріне дейін тұрды; екіншісінің алты басы мен алты таяғы болды, ал қыздар тізелеріне дейін құмға тұрды; үшіншісінің тоғыз басы мен тоғыз таяғы болды, және оны қатты ұрып, ол май жағу үшін жете алмады, бірақ оны қабырғаға лақтырып жіберді, ал құмыра сынды, оған май жағуды төгіп, оны өлтірді, қыздарды толық босатты. Ол кіші қызына үйленіп, бірнеше жыл бақытты өмір сүрді, бірақ сол жылдар аяқталғаннан кейін ата-анасына баруға ниетті болды. Ақыры әйелі келісіп, бірақ оған тек әкесінің тілегін емес, әкесінің тілегін орындауы керектігін айтты және оған екі тілекті орындайтын сақина берді, біреуі үйге барып, екіншісі қайтып оралды. Ол барып, шешесі оны патшаға көрсетті. Әкесі айтты, бірақ соңында ол өз жолы болды, және патшаның кезінде, ол өзінің әйелі болды қалаған патшаның салыстыру үшін. Бұл оның әйеліне шақырып, екінші тілегін орындады. Өкінішке қарай, әйелі шашты алып, оның аты жазылған шашты шашына байлап, үйге қайтып келуін тіледі. Ол Уайтлендке өз бетімен жетуді шешіп, жолға шықты. Ол барлық жануарлардың патшасына барып, жолды білетін-білмейтінін сұрады. Ол шақырған кезде, ол да, басқа жануарлар да шақырмады, сондықтан патша оған қар аяқкиімдерін берді, ол барлық құстардың патшасы болған ағасына жету үшін. Құстардың патшасы білмеді, құстар да білмеді, сондықтан патша оған балықтардың патшасы - бауырына жету үшін қар аяқкиімдерін берді. Үшінші патша білмеді, бірақ ескі шұбар, барлық балықтардың соңғысы, жолды біледі және оның әйелі келесі күні қайтадан үйленуге тиіс еді. Патша оны үш ағайынның жүз жыл бойы сиқырлы бас киім, шапан және аяқ киім үшін күрескен далаға жіберді. Бұл шапанды киген адам көзге көрінбей, қалаған жеріне бара алады. Ол бауырластарды алдап, оларды соттап, Уайтлендке жол тартты. Ол жол бойында Солтүстік желге кездесті, және ол қамал шабуылмен уәде берді, егер оны көтерілген кезде оны көтерілсе. Ол келіп, солтүстік жел жаңа күйеу жігітті алып кетті. Әйелі оны шашындағы сақинадан таныды.
Тарихы
Айтылыс халықаралық Аарн Томпсон Утер индексі бойынша ATU 400 типінде "Жоғалған әйелді іздеген адам" деп жіктеледі. Бұл аңыз түрінде батыр табиғаттан тыс шығу тегі бар қызды (мысалы, қарлы қызды) табады немесе ханшайымды сиқырдан құтқарады; қалай болғанда да, ол оған үйленеді, бірақ ол оған тыйым салады. Батыр тыйымды бұзып, әйелі басқа жерге кетеді. Ол оған ұзақ іздеуді ұсынады, оған көбінесе элементтер (күн, ай және жел) немесе құрлық, теңіз және ауа жануарларының билеушілері көмектеседі.
Мұра
De tre prinsesser i Hvidtenland - бұл Эрнальф Ходненің "Норвегиялық халық ертегісінің типтері" атты еңбегінде ATU 400 типті ертегіге берілген атау.