Кіріспе
Императрица Екатерина Великая (Императрица Екатерина Великая) - Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресейдің императорлық әскери-теңіз флоты үшін салынған үш дрэдноуттың екіншісі. 1915 жылы аяқталып, Қара теңіз флотына тағайындалды. Ол бір рет бұрынғы неміс крейсері Явуз Султан Селимге қарсы соғысты, бірақ ол тек ошақтарды зақымдады, бірақ өзі зақымдалған жоқ. Кеме қысқа уақытқа Осман жеңіл крейсеріне тап болды, бірақ көбінесе соғыс кезінде ұсақ кемелердің әрекеттерін өз қаруларынан атып жібермей қамтыды. Бұған Босфор маңындағы мина салу операциялары мен Анадолия жағалауында кемелерге қарсы операциялар кірді. Императрица Екатерина Великая 1917 жылғы ақпан төңкерісінен кейін "Свободная Россия" деп аталды. Ол 1918 жылы мамыр айында Севастополден неміс әскерлері қалаға жақындаған кезде эвакуацияланды, бірақ келесі айда Новороссийск портында немістер Брест-Литовск келісімінің талаптарына сәйкес советтерге оны тапсыруды талап еткенде, батып кетті. Соғыстан кейін "Свободная Россия" тек ішінара құтқарылды.
Imperatritsa Ekaterina Velikaya (Императрица Екатерина Великая (Empress Catherine the Great)) was the second of three dreadnoughts built for the Imperial Russian Navy during World War I. Completed in 1915, she was assigned to the Black Sea Fleet. She engaged the ex German battlecruiser Yavûz Sultân Selîm once, but only inflicted splinter damage while taking no damage herself. The ship briefly encountered an Ottoman light cruiser, but mostly covered the actions of smaller ships during the war without firing her guns. These included minelaying operations off the Bosporus and anti shipping sweeps of the coast of Anatolia. Imperatritsa Ekaterina Velikaya was renamed Svobodnaya Rossiya (Свободная Россия, Free Russia) after the February Revolution of 1917. She was evacuated from Sevastopol as German troops approached the city in May 1918, but was scuttled in Novorossiysk harbor the following month when the Germans demanded that the Soviets hand her over according to the terms of the Treaty of Brest Litovsk. Svobodnaya Rossiya was only partially salvaged after the war.
Сипаттама
1911 жылы қара теңіздегі үш жауынгерлік кеменің біріне келісімшарт берілген Николаевтың ассоциацияланған зауыттары мен кеме жасау зауыттары (ONZiV) өзінің тәжірибелі жобалау қызметкерлері жоқ еді, компания алдын ала эскиз жобасынан егжей-тегжейлі сызбалар жасау процесіне көмектесу үшін британдық Vickers Limited кеме жасаушысын жалдады. Ресейлік кемелер салмақтан артық болудың тарихи үрдісіне сүйене отырып, Викерс консультанттары кеменің корпусын кеңейтіп, суға бату қабілетін арттыруды ұсынды. Әскери-теңіз министрлігі қосымша шығындарға қарамастан келісті. Императрица Екатерина Великаяның ұзындығы су сызығында 169 метр, ал арқалығы 92 фут (28 метр); 4 фут (1 метр) ұзын және 2 фут (1 метр) кең. Оның нақты су тартымы белгісіз, бірақ теңізде сынақ кезінде оның су тартымы 9 метр болды. Кеме өзінің жобаланған ығысу деңгейінен жоғары нормалық жүктемеде ығысты. Кеменің жетекші кемесі, орыс линкоры Император Мария, қызмет кезінде өте ауыр жүкті болып шықты және алдыңғы казематтар арқылы үлкен мөлшерде суды қабылдауға бейім болды. Императрица Екатерина Великаяның алдыңғы пуляларының оқ-дәрісі 100 реттен 70 ретке дейін қысқарды, ал алдыңғы пулялардың оқ-дәрісі 245 реттен 100 ретке дейін қысқарды. Бұл сәтті болды, өйткені император Екатерина Великаяның ұзындығы оның кесірінен аз әсер еткенін білдірді. Императрица Екатерина Великая кемесі төрт лицензиялық Парсонс бу турбинасы жинағымен жабдықталған, олардың әрқайсысы 20 үшбұрышты Яроу қазандықтарының буын пайдалана отырып, бір шахтаны қозғалтады. Олар көмір немесе жанар майды жұмыс қысымында жандырды. Кемеде толық жылдамдықпен және үнемді жылдамдықпен жүзуге жеткілікті көмір мен отын бар еді. Оның барлық электр қуатын төрт негізгі Кертис турбогенераторы және екі қосалқы агрегаттары өндірді.
Қару-жарақ пен қорғаныс
Оның негізгі батареясы он екі Obukhovskii 12 дюймдік 1907 үлгісіндегі қарудан тұрады. Оның қосалқы қару-жарағы 10 130 мм B7 үлгісіндегі 1913 жылғы пулялардан тұрады. Олар екі топқа бөлінді, әр жағында алдыңғы мұнарадан артқы түтікке дейін алты-алты оқ, қалған төртеуі артқы мұнараның айналасына топталды. Императрица Екатерина Великая үш ұшаққа қарсы пулеметпен жабдықталған, біреуі алдыңғы мұнараның төбесіне, ал екеуі артқы мұнараның қабырғасына орнатылған. Кемеде төрт торпеда түтігі бар, екі-екіден әр жағында. Императрица Мария класының су желісі бронь белбеуінің қалыңдығы кемелердің ұзындығын алып жатқан ең қалың бөлігі барбеттер арасында болды. Қарулы қақпаларының қалыңдығы 9,8 дюймге тең, ал палубаларының қалыңдығы 9 дюймнен 12 дюймге дейін. Басқару мұнарасын қорғайтын бронь пластиналары қалың
Қызмет
Императрица Екатерина Великая Николаев қаласындағы ОНЗИВ кеме жасау зауытында салынған. 1911 жылы 30 қазанда Екатерина II деп аталып, суға қойылды, бірақ бұл тек салтанатты іс-шара болды, өйткені жоба да, келісім-шарт та аяқталмаған еді. ONZiV Виккерстің кеңесі бойынша, оның сестерінің салмағынан артық салмақ алуын болдырмау үшін, оның өлшемдерін ұлғайтуды шешті. Бұл оның құнына екі миллионнан астам алтын рубльді қосты және оның құрылысын бастауды үш айға кешіктірді. 1914 жылы 6 маусымда іске қосылып, 1915 жылы 27 маусымда қайта аталып, 18 қазанда аяқталды. Ол сынақтарды жылдың қалған бөлігінде жүргізді. Ол 1916 жылы 5 қаңтарда Ресейдің "Быстрый" эсминшісімен толғанды. Үш күннен кейін ол алыс қашықтықтан Явуз Султан Селиммен кездесті. Соғыс крейсері сол күні таңертең кенжарды батып кеткеннен кейін орыс эсминдері "Пронзительный" және "Лейтенант Шестаковты" қуып жүрді. Жоққыш кемелер император Екатерина Великаяны ескертті, ол жылдамдықты арттырып, жылдамдықты арттырған Осман кемесін ұстап алуға тырысты. Кемелер шамамен сағат 08:00 -де атысты, ал Явуз Султан Селим баяу кемеден ажырамас бұрын орыс соғыс кемесін зақымдамастан бес рет атып жіберді. Императрица Екатерина Великая ұзын қашықтықтағы пуляларынан 96 снаряд атып, бірақ Явуз Султан Селимге тек сынық зақымдануын ғана келтірді. Императрица Екатерина Великая 9 наурызда Варнаға шабуыл жасауға үш гидроавианосецке еріп бара жатқанда, портты барлаушы эсминец минаға соқтығысып, суға батып кеткеннен кейін операция тоқтатылды. Айдың соңында ол 36 көлікті Одессадан Новороссийске дейін келесі айда қонуға дайындауға көмектесті. 4 сәуірде "Медилли" жеңілді крейсерімен қысқа уақытқа соқтығысып, 15 минут бойы ұшаққа от атып, аз әсер еткен. Алайда басқа дереккөздерде Османдық кеме шын мәнінде Императрица Марияға тап болған деп айтылады. Үш айдан кейін император Екатерина Великая мен оның жартылаш әпкесі император Мария, радио хабарларын тыңдап, Севастополден 4 шілдеде Ресейдің Туапсе портын бомбалаудан қайтып келе жатқан Явуз мен Миддлиді ұстауға тырысты. Османдық кемелер солтүстікке қарай бұрылып, ресейліктердің қасынан Босфорға дейін болгар теңізінің жағалауына қарай жүзіп кетті. Императрица Екатерина Великая 25 тамызда Варна портына тағы бір гидроавианосецтік шабуылға еріп барды; Неміс ұшақтары қарсы шабуыл жасап, ертіп бара жатқан эсминктердің бірін зақымдады. 1916 жылы 11 қазанда Севастополь маңында жағаға ұшып кетті. Ол қайтадан суға шығарылып, Севастополға жөндеуге жіберілді.
1917-1918 жылдар
1917 жылы 5-9 қаңтарда үш пре-дредноут және қорғалған крейсер Ресей крейсері Памят Меркуриямен бірге Анталияның солтүстік-батыс жағалауында патрульдік сапармен жүріп, 39 жүкті кемелерді батыруға көмектесті. Үш эсминец пен "Памиат Меркурия" ертіп келген "Императрица Екатерина Великая" 23-25 ақпанда Анадолия жағалауында жүріп, оның ертіп жүрушілері 3 желкенді кемені батты. Ақпан төңкерісінен кейін 29 сәуірде "Свободная Россия" деп қайта аталды. Ол 17-24 мамырда Босфордың сағасында мина салу операцияларын қамтамасыз етуші күш құрамына кірді. Бір айдан кейін тағы бір осындай операцияны қамтып жатқанда, кеме 25 маусымда Миддлимен қысқа уақытқа қақтығысты, өйткені крейсер Дунай өзенінің аузынан мина салудан қайтып келе жатты. "Свободная Россия" кемесі 9 рет ғана атуды жүзеге асыра алды, бірақ Midilli кемесі бұзылып қалды. 24 тамызда "Свободная Россия" Анадолудағы Орду қаласының портына шабуыл жасауға көмектесті. Кемеге 1 қарашада Миддлиді ұстап алу туралы бұйрық берілді, бірақ экипаж қатысудан бас тартып, Севастополға оралды. Әскери-теңіз флоты қараша айының басында Болшевиктердің бейбітшілік туралы жарлығына жауап ретінде Орталық державаларға қарсы шабуылдау операцияларын тоқтатты. Келесі айда ресми қарулы келісімге қол қойылды. Кеме 1918 жылы 30 сәуірде Севастополдан Новороссийскке кетіп, қалаға неміс әскерлері жақындады. "Свободная Россия" кемесі 19 маусымда Новороссийск портында "Керч" атты төрт торпедамен батып кеткен. Төртінші торпеда қатты жарылысқа себепші болды, ол төрт минут ішінде құлап кетті. 1920 жылдары оны құтқару үшін ешқандай әрекет жасалмады, бірақ 12 дюймдік снарядтар оның апатынан құтқарылды. 1930 жылы бір күні жарылыс торпеданың оқ-дәрісін атқылап, жақын маңдағы оқ-дәрі қоймасын жарылтып, су бағанын көкке лақтырып жібергенге дейін оның журналдарына қол жеткізу үшін жарылғыш зарядтар қолданылды. Ешкім зардап шекпеді, бірақ мұндай жұмыстар тоқтатылды, бірақ кейіннен оның қозғалтқыштары мен қазандықтарының бөлшектері құтқарылды.