Кіріспе
1916-1918 жылдардағы Австрияның императрицасы Парма Бурбондық Зита (Zita Maria delle Grazie Adelgonda Micaela Raffaela Gabriella Giuseppina Antonia Luisa Agnese; 9 мамыр 1892 - 14 наурыз 1989) – Австрия-Мажарстанның соңғы монархы Карл I-нің әйелі. Осылайша ол Австрияның соңғы императрицасы және Венгрияның королевасы болды, сонымен қатар басқа да атақтарға ие болды. Оны Рим папасы Бенедикт XVI Құдайға қызмет етуші деп жариялады. Парма герцогы Роберт I мен оның екінші әйелі, Португалия инфантасы Мария Антонияның он жетінші баласы болып дүниеге келген Зита 1911 жылы Австрияның сол кездегі эрцгерцогы Карлге үйленді. Карл 1914 жылы өзінің інісі, Австрия эрцгерцогы Франц Фердинандтың қазасынан кейін Австрия императоры Франц Иосиф I-нің мұрагері атанды және 1916 жылы егде жастағы императордың қайтысынан кейін таққа отырды. 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Габсбургтер биліктен қуылды, ал бұрынғы империя Австрия, Венгрия және Чехословакия мемлекеттеріне бөлінді, ал қалған бөліктері Сербтер, хорваттар және словендер патшалығына, Италияға, Румынияға қосылды немесе қайта құрылған тәуелсіз Польшаға енді. Карл мен Зита Швейцарияға жер аударылды, ал Венгрияда патшалық билікті қайта орнату әрекеттері сәтсіз аяқталғаннан кейін одақтастар оларды Мадейраға көшірді, онда Карл 1922 жылы қайтыс болды. Күйеуінің қайтысынан кейін Зита мен оның ұлы Отто қуғынға ұшыраған әулеттің бірлігінің символы болды. Теңсел католик дінін ұстанған ол 29 жасында жесір қалғаннан кейін үлкен отбасы тәрбиеледі және қайтадан үйленбеді.
Zita of Bourbon Parma (Zita Maria delle Grazie Adelgonda Micaela Raffaela Gabriella Giuseppina Antonia Luisa Agnese; 9 May 1892 – 14 March 1989) was the wife of Charles I, the last monarch of Austria Hungary. As such, she was the last Empress of Austria and Queen of Hungary, in addition to other titles. She was declared Servant of God by Pope Benedict XVI. Born as the seventeenth child of the dispossessed Robert I, Duke of Parma, and his second wife, Infanta Maria Antonia of Portugal, Zita married the then Archduke Charles of Austria in 1911. Charles became heir presumptive to the Emperor Franz Joseph I of Austria in 1914 after the assassination of his uncle Archduke Franz Ferdinand of Austria, and acceded to the throne in 1916 after the elderly emperor's death. After the end of World War I in 1918, the Habsburgs were deposed and the former empire became home to the states of Austria, Hungary, and Czechoslovakia, while other parts were annexed to or joined the Kingdom of the Serbs, Croats and Slovenes, Italy, Romania, and a reconstituted independent Poland. Charles and Zita left for exile in Switzerland and, after the failure of attempts to restore royal rule in Hungary, were subsequently removed from that country by the Allies to Madeira, where Charles died in 1922. After her husband's death, Zita and her son Otto served as symbols of unity for the exiled dynasty. A devout Catholic, she raised a large family after being widowed at the age of 29; she never remarried.
Ерте өмір
Бурбон-Парманың ханшайымы Зита 1892 жылдың 9 мамырында Италияның Лукка провинциясындағы Вилла Пьянореде дүниеге келді. Оған Зита есімді, 13 ғасырда Тосканада өмір сүрген танымал итальяндық әулиесінің құрметіне осы есім берілді. Ол, тағынан түскен Парма герцогы Роберт I мен оның екінші әйелі, Португалия инфантасы Мария Антонияның үшінші қызы және бесінші баласы болды. Мария Антония Португалия королі Мигель мен оның әйелі Аделаида Лёвенштейн-Вертхайм-Розенбергтің қызы еді. Зитаның әкесі 1859 жылы Италияның бірігу қозғалысы салдарынан, бала кезінде тағын жоғалтқан. Зитаның ең жақсы жылдары негізінен осы екі резиденцияда өтті. Отбасы жылдың көп бөлігін Австрияда өткізіп, қыста Пианореге көшіп, жазда қайта оралатын.
Карлдің өлімі
Чарльз біраз уақыт бойы денсаулығы нашарлап келді. Фуншальда балаларға ойыншықтар сатып алуға барған күні суық тиіп, бронхит ауруына шалдықты. Бұл тез арада пневмонияға айналды, бірақ тиісті медициналық көмек көрсетілмеді. Бірнеше бала мен қызметкерлер де ауырып қалды, ал Зита (сол кезде сегіз айлық жүкті болған) олардың барлығына күтім жасауға көмектесті. Чарльз әлсіреп, 1 сәуірде қайтыс болды, әйеліне айтқан соңғы сөзі: "Мен сені қатты жақсы көремін". Альфонсо XIII қуылған Габсбург туыстарына Бискай шығанағындағы Лекэитиодағы Паласио Урибаррен сарайын пайдалануға ұсынды. Бұл Зитаға ұнады, өйткені ол өзін бағындырған мемлекетке ауыр жүк болғысы келмеді. Олар Португалияға көшіп, Кашкайста қоныстанды. Көп ұзамай, Архиегерге Салазар Гитлер оны экстрадициялауды талап еткенін хабарлады. Португалия билеушісі оған талап қабылданбайтынын айтты, бірақ оның қауіпсіздігіне кепілдік бере алмайтынын жеткізді. 9 шілдеде АҚШ үкіметі отбасыға виза берді. Қауіпті саяхаттан кейін олар 27 шілдеде Нью-Йорк қаласына жетті, Лонг-Айленд пен Ньюарк (Нью-Джерси) штатында туыстары тұрды. Еуропалық қаржылық көздерден толықтай үзілгендіктен, қаржы жағдайы одан бетер нашарлады. Бір кезде Зита ақжелектерден салат пен шпинат дайындауға мәжбүр болды. Ол Парма герцогы Роберттің екі некеден туған соңғы тірі баласы еді. Оның қорымы 1 сәуірде Венада өтті. Үкімет Габсбургтер барлық шығындарды өз мойнына алған жағдайда ғана Австрия аумағында өткізуге рұқсат берді. Ол 1916 жылы Император Франц Иосифтің қорымында оның артынан ерген соңғы көлікпен жерленді. Габсбургтер мен Бурбон-Парма отбасыларының 200-ден астам өкілі қатысты, ал қызметке жетекші саясаткерлер, мемлекеттік шенеуніктер және халықаралық өкілдер, соның ішінде Папа Иоанн Павел II-нің өкілі бар 6000-ға жуық адам келді.
Қасиетті деп жариялау және қасиетті деп жариялау себептері
2009 жылдың 10 желтоқсанында Францияның Ле-Манс епископы Ив Ле Со Зитаны қасиетті деп жариялау процесін епархиялық деңгейде бастады. Зита жыл сайын бірнеше ай Ле-Ман епархиясында, оның үш қарындасы монах болған Солесмедегі Сент-Сесилия аббаттығында өткізетін. Бұл процеске бастамашы – француздық «Императрица Зитаны қасиеттілікке жеткізу» қауымдастығы. Іс жүргізуші Александр Леонхардт. Венгриядағы вице-постулятор – католик теологы Норберт Нагги. Трибунал судьясы – Бруно Бонне. Әділеттілікті қамтамасыз етуші – Франсуа Скрив.