Кіріспе

Индианаполис 500 жарысының 67-ші жарысы Индианаполис моторлы автожолында 1983 жылы 29 мамырда Индиана штатының Спидвей қаласында өтті. Үш рет екінші орынды иеленгеннен кейін (1977, 1978, 1980), екі рет поул-позицияны жеңгеннен кейін (1977 1978), және бір қосымша рет (1981) ең жылдам білікті болғаннан кейін, Том Снева ақыры "келіншек" мәртебесін алып тастады және өзінің алғашқы және жалғыз Индианаполис 500 жеңімпазы болды. Жеңіс сонымен қатар бас механик Джордж Биньотти қатысқан жетінші Инди жеңісінің рекордтық көрсеткіші болды. Соңғы жиырма айналымда үш дүркін жеңімпаз - аға Ал Унсер - Том Сневаны бастап жүрді. Ансер өзінің рекордтық төртінші жеңісін іздеді. Оның ұлы, жаңадан келген Ал Унсер-младший бірнеше айналымға артта қалды, бірақ әкесімен бірге болды. Ал-младший Сневаға ата-анасына көмектесу үшін кедергі жасағаны белгілі болған кезде дау-дамай тудырды. Үңсер кенже әкесі үшін араласуды жүргізгенін мойындады, ол Снева үшін "қоқыс ауа" және турбулентті жасауға тырысатынын мәлімдеді. Алайда ол оны "блокадалау" деп атаған жоқ. Бірнеше дүрбелең айналымнан кейін Снева ақыры АЛ-ны кіші және АЛ-ды аға айналымнан өткізіп, айналымдағы трафикті пайдаланды. Снева 11 секундтық басымдықты жеңіп алды және көптен күткен Инди жеңісінің шашақты туын алды. Жаңадан келген Тео Фаби уақыт сынағында ең үздік орынға ие болды, ал жарыс күні ол алғашқы 23 айналымда көш бастады. Алайда Фабидің күні қысқа болды, өйткені ол жарақаттанған отын тығыздауымен тастап кетті. Осы еңбегі үшін ол "Жылдың жаңашылы" атағын алды. Фаби маусымда төрт жарыста жеңіске жетіп, CART ұпай чемпионатында Аль Унсер ағадан екінші орын алды. 1983 жылы "Инди 500" жарысы "Инди" автожарысы спортында өркениет пен тұрақтылықтың жаңа дәуірін бастады. Төрт жыл бойы АҚШ-тың автокөлік конгресі мен CART арасындағы даулар мен ұйымдық даулардан кейін екі санкция беруші орган достық келісімге келді. Индианаполис 500-ге USAC-нің жеке санкциясы беріледі және ресми түрде Алтын тәж чемпионатының бөлігі болады. Алайда, жарыс енді CART кестесінде танылды және 1983 жылғы CART PPG Indy Car World Series ұпай чемпионатына есептелді. Енді Indy 500-ге бірінші кезекте CART командалары қатысады, сонымен қатар көптеген бір реттік ("Indy only") қатысушылар. Санкцияларды жүзеге асыратын органдар арасындағы әртүрлі дау-дамайларға және кішігірім техникалық айырмашылықтарға қарамастан, бұл келісім 1995 жылға дейін салыстырмалы үйлесімділікпен сақталады.

Өмірбаян

USAC техникалық комитеті 1983 жылға арналған ережелерді өзгертті, артқы жақтағы юбкаларды азайтып, "барлық шанақ немесе аэродинамикалық құрылғылар автомобиль ваннасының төменгі жағынан кем дегенде бір дюйм жоғары болуы керек" деп жариялады. Жарыстың уақытында 15 көлік техникалық тексеруден өтіп, жарысқа қатысқандардың ашуын туғызады. Кейбір командалар USAC-тің олардың орындалуы мен өлшеуінде сәйкессіз екенін мәлімдеді, өйткені олар басқа жарыстарда CART сериясының қызметкерлеріне қарағанда басқа (және мүмкін дәл емес) құралдарды қолданды. Сонымен қатар, кейбір командалар кезектегі алғашқы бірнеше машиналар кезектегідей мұқият тексерілмегенін мәлімдеді. Аэродинамикалық ережелердің өзгеруі Робин Херд жобалаған Марч шассиінің пайда болуымен сәйкес келді, ол 1980 жылдардың ортасында таңдалған көлік болды. Көптеп қолданылатын Cosworth DFX қозғалтқышымен бірге "клиенттік автомобиль" дәуірі Инди автомобиль жарыстарында басымдыққа ие болды. Penske, басқа командалар арасында, келесі бірнеше маусымда үй шасси бағдарламаларын ағылшындық Март бағдарламасына ауыстыруды немесе тіпті тастап кетуді таңдады. Марштың аэродинамикалық жетістіктері, апорциясы және қол жетімді құны оның бәсекелестер арасында сүйікті болып шыққанының себептері болды. "Клиенттік автомобиль" дәуірі кішігірім бюджет командаларында да танымал болды, өйткені оларға үздік жабдықтарға қол жеткізуге мүмкіндік берді, ойын алаңын теңестірді және байлар мен жоқтардың арасындағы айырмашылықты қысқартты. 1983 жылғы жарыс March Engineering үшін бес рет қатарынан Инди 500 жеңімпазы болды.

Уақыт сынақтары

14 мамырда жексенбіге полюс күніндегі уақыт сынақтары жоспарланған болатын. Алайда жаңбыр күні бойы көліктерді жолдан шығарды. Сағат 16.15-те жаттығулар басталды, бірақ ол қысқа болды және бірнеше сары жарықпен үзілді. Билік қызметкерлері жолды сағат 17.49-да жауып тастады, бірде-бір көлік біліктілікке түсуге тырыспады. 15 мамыр жексенбі күні күні бойы жаңбыр жауды. Бұл 1978 жылдан бері бірінші аптада бірде-бір көлік қатыспаған алғашқы оқиға болды. Полюс күні уақыт сынақтары екінші демалыс күніне ауыстырылды. Үш мәрте жеңімпаз болған Джонни Резерфорд екі рет қатты апатқа ұшырап, алаңнан шығып кетті. 8 мамырда ол бірінші бұрылыста жарылып, жеңіл жарақат алды. 18 мамырда 3-кеңеске ауысқанда, ол қатты апатқа ұшырады. Ол сол аяғын және сол аяқ-қолын сындырып, 1983 жылғы жарыстан шығып қалуға мәжбүр болды.

Полюс күні 21 мамыр, сенбі

Польс күні Майк Мослимен (205.372 миль/сағ.) басталып, бірінші орынды иеленді. Рик Мэрс, полюске жетудің сүйіктісі, оның күш-жігері аз болды, ол 204,301 миль / сағ жылдамдықпен біліктілік алды. Алдыңғы қатарда Том Снева болды, бірақ оның жылдамдығы 203,687 миль/сағ. тек үшінші орында тұрды. Келесі көлік - жаңадан келген Тео Фаби, ол апта бойы көзге көрінбей, жаттығу жылдамдықтарын жылдамдық кестесінің жоғарғы жағына дейін жеткізді. Фаби бір айналымдағы рекордты - 208,049 миль/сағат, ал төрт айналымдағы рекордты - 207,395 миль/сағат орнатып, бірінші орынды иеленді. Фаби 1950 жылы Уолт Фолкнерден бері полюсті жеңген алғашқы жаңашыл болды. Бұл өте белсенді күн, 42 ойын өткізіліп, 33 көлік біліктілік жарысын аяқтады. Қазіргі заманғы тарихта алғаш рет бір күнде 33 автокөлік алаңға шықты. Өкінішке қарай, А. Дж. Фойттың әкесі және оның бұрынғы бас механикашысы Тони Фойт аға өкпе қатерлі ісігімен күрескеннен кейін қайтыс болды. Сенбі күні А. Фойт сайысқа қатысқаннан кейін ауру әкесіне барып қалады. Түнгі сағат 8-де Тони Фойт аға комаға түсіп, сағат 10-да қайтыс болды.

22 мамыр, жексенбі

Бұл күнді Джон Малер (180,022 миль/сағ.) Жаңбыр тағы да уақыт сынағына кедергі келтірді, ал жол кешкі сағат 2-ге дейін ашылмады. Фил Крюгер жаттығу кезінде апатқа ұшырады, ал Гэри Беттенхаузен 193 мильден астам жылдамдықпен бір айналымнан кейін жүгіруден кетті. Сағат 16.14-те Деннис Файрстоун 190 888 мильді аяқтады, соңғы айналымда қатты жаңбыр жауды, Малерді соқтығыстырды, ал жол ылғалды және күні бойы жабылды. Сағат 6-да бірнеше жүргізушіге атылған қару, соның ішінде Беттенхаузен, Билл Алсуп және Дик Фергюсон барлығы кезекке отырды.

Басталу желісі

RowInsideMiddleOutside1 Teo Fabi Майк Мосли Рик Мирс 2 Том Снева Ал Унсер кенже Бобби Рахал3 Ал Унсер Роджер Мирс Тони Беттенхаузен кенже.4 Гордон Джонкок Марио Андретти Хауди Холмс5 Джордж Снайдер Панчо Картер Билл Уиттингтон6 Чип Ганасси Патрик Бедард Джозеле Гарза7 Стив Чейси Дик Саймон Дэнни Онгаис8 Кевин Коган Джонни Парсонс А. Дж. Фойт 9 Крис Кнайфел Джефф Брабхам Дон Уиттингтон10 Дерек Дейли Скотт Брейтон Майк Чандлер11 Стив Крисилофф Филлип Филлип Деннис Файрстоун

Бірінші жартысы

Жаңадан келген Тео Фаби бірінші орыннан бастап, алғашқы 23 айналымда көш бастады. А. Дж. Фойт аптаның басында әкесімен жерленген болатын, ол коэффициенті бұзылған буынның байланысымен ертерек жұмыстан кетті. Дәл сол уақытта Джордж Снайдер, Фойттың басқа командасының көлігі, қоздырғыштың істен шығуымен тоқтады. Фойттың екі көлігі де 50 мильдік белгіден кейін ғана тоқтаған. Фаби жылдамдықты көрсеткен соң, отынның жарақаттануын байқаған. Автомобильдің боксерлер қатарына кірген кезінде жанармай құю механизмі істен шығып, көліктің айналасына жанармай төгілді, бірақ ол тұтаспады. 81 айналымда Джонни Парсонс бірінші бұрышта Марио Андреттидің алдынан айналды. Екі көлік те сыртқы қабырғаға қатты соқты. Бұл Андреттидің Ньюман/Хаас Ресингпен Индидегі алғашқы жарысы болды және 500-де тағы бір бақытсыздық болды.

Екінші жартысы

Бірінші таймда Боби Рахал радиатордың жарылып қалуымен ойсырай қалды. Екінші жартысында көшбасшылықты Том Снева мен Ал Унсер С. Сневаның серіктесі Кевин Коган, сондай-ақ Джефф Брэбхам да бірінші беске жақын болды. 172-ші айналымда Том Снева көш бастап, Ал Унсер аға екінші орын алды. Снева Майк Мослидің машинасының артында тұрған кезде, оның командасы соңғы аялдама жасауы үшін белгі тақтасын шығарды. Бірнеше секундтан кейін Мосли бірінші бұрылыстан шығып келе жатқан Сневаның алдында бұрылып, сыртқы қабырғаға соқты. Мозли апат кезінде аяғын көктеп алған. Снева ішкі жаққа бұрылып, оқиғадан қашып құтылды. Мослидің "Инди-жанк" байқауы жалғасты, және бұл оның Спидвейдегі соңғы айналымы болды, ол бір жылдан аз уақыттан кейін жол-көлік оқиғасында қаза тапты. Сары түсті жарықсыз қалған соң, Снева келесі айналымға шықты, ол оның осы күнгі соңғы жоспарланған аялдамасы болды. Ал Ансер аға да боксшы болды. Ансердің пит-стопы әлдеқайда жылдам болды, ол дөңгелектерді алмастырмауды таңдады және көш бастап шықты. Снева екінші орын алды.

Аяқтау

Ал, екінші орында - Том Снева. Машиналар төртінші бұрылысты басып жатқанда, жаңадан шыққан Аль Унсердің 10-орынды машинасы қайта бастауға шықты. Ол Сневаны да, әкесі А. Сневаны да басып өтті. Бір айналымнан кейін А. Келесі бірнеше айналымда Ал-младший әкесі үшін кедергі жасауға тырысқаны анық болды. Ал-младший әкесіне ашық қолдау білдіреді, ал ол кезде Ал-старшийдің 44-ші туған күні болатын. Жарыс 180-ші айналымға жеткенде, шенеуніктер Ал Унсердің кішісіне көк туды көрсете бастады. Көптеген адамдар Al Jr. шынымен де көптеген ауыр және қасақана "блоктау" әрекеттерін жасамады деп санайды, бірақ ол Снева үшін "қоқыс ауа" қомақты мөлшерде жасады және таңдалған жарыс сызығын бермеді. Импедансқа қарамастан, аға Ал алыстамай, өз басымдылығын арттыра алмады. Үш көлік бір-біріне өте жақын жүгіруін жалғастырды. Жарыс аяқталып, дау-дамай көбейе түсті. Алдыңғы 13 айналымда Снева Ал Унсердің қасына шықты. Екі көлік бірінші бұрылысқа қатар түсті, бірақ Ал-младший жерден кетуге қарсы болды. Алдыңғы он айналымда үш көлік жол қозғалысына түсіп қалды. Ал-младший Дик Саймонның машинасының артына тығылып қалды, Снева бірден оған шабуыл жасады. Снева төмен қарай бұрылып, Al Jr. және Саймонды бірінен кейін бірі бұрылыстарда басып өтіп, көшбасшыны көздейді. Алдыңғы қатарға Снева өз пасін орнатып, үшінші бұрылысқа кіретін аға Ал Унсерді оңай басып шықты. Ол айналма аяқталғанға дейін тағы екі машинаны басып өтіп, бірден көш бастады. Алдында ашық жол тұрғанда, Том Снева жылдамдықты арттырып, өзі мен Унсердің арасын едәуір қашықтықта қалдырды. Снева 11,174 секунд айырмашылықпен жеңіске жетті. Бұл Сневаның алғашқы Инди 500 жеңісі (бұрынғы үш рет екінші орын алғаннан кейін) және бас механик Джордж Биньоттидің рекордтық жетінші Инди 500 жеңісі болды. Ал, соңғы айналымда бензин бітіп, ол да жарысқа шықты. Ол финиш сызығына жетуден бұрын жарыста тоқтап қалды және финиште алты айналымға төмен түсті.

Жарыстан кейінгі

Жарыстан кейінгі сұхбаттарда Аль Унсер-младший әкесі үшін араласуды мойындады, ол Снева үшін "қоқыс ауа" және турбулентті жасауға тырысатынын мәлімдеді. Алайда ол оны "блокадалау" деп атауға асықты. Ал-младшийдің әрекеті бәсекелестер мен БАҚ тарапынан қатты сынға ұшырады. Алайда, жарыстан кейін USAC оқиғаны тексерді және бұғаттау үшін айыппұл тағайындамады. Жарыстан кейін Al Jr. жасыл жарыстан бұрын екі машинаны өткізіп жібергені үшін екі айналым айыппұл алды, бірақ айыппұл оған ешқандай позицияға шығын тигізбеді. Ансер ең үздік ондықта ең жоғары орын алған жаңадан келген спортшы ретінде аяқтады. Алайда ол "Жылдың жаңашылы" аталымынан айрылып, оның иегері ағашқа тірелген Тео Фаби болды.