Кіріспе

Энтони Дэвид Стивен Смит (23 қыркүйек 1939 19 шілде 2016) - британдық тарихи әлеуметтанушы. Ол қайтыс болған кезде Лондон экономика мектебінің этностық және ұлтшылдық кафедрасының профессор-эмиритусы болды. Ол ұлтшылдық зерттеулердің салааралық саласының негізін қалаушылардың бірі болып саналады. Смит Оксфорд университетінде классика және философия бойынша бірінші дәрежесін, Лондон экономика мектебінде әлеуметтану бойынша магистрлік және докторлық дәрежесін алды. Ол Этностық және ұлтшылдықты зерттеу қауымдастығының тұңғыш президенті болды.

Жұмыс

Смиттің осы салаға қосқан ең танымал үлесі - ұлттар мен ұлтшылдықтың "азаматтық" және "этникалық" типтері арасындағы айырмашылық және барлық ұлттардың басым "этникалық өзектері" бар деген идея. Смит басқа авторлармен ұлтшылдық қазіргі заманның құбылысы екендігімен келісе отырып, ол ұлттардың заманауи пайда болуына тоқталмайды. Ол философ және антрополог Эрнест Геллнердің бұрынғы студенті, бірақ ұлтшылдыққа қатысты оның ұзын мерзімді көзқарасын бөліспеді. Ол этносимволизм деп аталатын ұлтшылдық көзқарасын қалыптастырды. 1995 жылы 24 қазанда Уорвик университетінде өткен Уорвик пікірталасы Смит пен Геллнердің ұстанымдарын мысалға келтіріп, олардың қолданған анықтамаларын түсіндірді.

Ұлтшылдық

Смиттің пікірінше, ұлтшылдық "топтың" бұрыннан бар болған тарихына сүйенеді, бұл тарихты жалпы сәйкестік пен ортақ тарих сезіміне айналдыру әрекеті. Бұл тарих академиялық тұрғыдан жарамды немесе дәлелді болуы керек дегенді білдірмейді, бірақ Смит көптеген ұлтшылдықтар өткен оқиғалардың тарихи түрде қате түсіндірмелеріне негізделгенін және өздерінің тарихының кішкентай, дәл емес бөліктерін мифологизациялауға бейім екенін айтады. Оның үстіне, Смит өткеннің ұлтшылдық түсіндірмелері қазіргі саяси және этникалық ұстанымдарды ақтау үшін жиі жасалып шығады деп санайды. Смиттің пікірінше, ұлтшылдық "ұлттың" мүшелерінің бәрі бірдей болуын талап етпейді, тек олар ұлтқа және өз ұлтының басқа мүшелеріне деген тығыз бірлік сезімін сезінуі керек. Ұлтшылдық сезімі белгілі бір жерде қандай да бір басым идеологиядан пайда болуы мүмкін. Ұлтшылдық бұрыннан бар туыстық, діни және сенім жүйелеріне негізделеді. Смит қазіргі заманғы ұлттардың негізін құрайтын этникалық топтарды "этния" деп атайды.

Ұлттар мен ұлттық мемлекеттер

Ұлт мемлекеттері туралы сөз қозғағанда Смит: "Егерде бір этникалық және мәдени халық мемлекеттің шекарасында өмір сүрсе және сол мемлекеттің шекарасы сол этникалық және мәдени халықтың шекарасымен бірге болса, біз мемлекетті "ұлт мемлекет" деп атай аламыз. Смит ұлтшылдықты "бұрынғы немесе болашақ "ұлт" деп саналатын халықтың атынан автономияға, бірлікке және бірегейлікке қол жеткізу және оны сақтау үшін идеологиялық қозғалыс" деп анықтайды. Ал ұлт - "тарихи аумақты, ортақ мифтер мен тарихи естеліктерді, жаппай қоғамдық мәдениетті, ортақ экономиканы және өз мүшелерінің ортақ заңды құқықтары мен міндеттерін бөлісетін атаулы халық". Этностар өз кезегінде "жалпы ата-бабалары туралы аңыздар мен тарихи естеліктер, ортақ мәдениет элементтері, тарихи аумақпен кейбір байланыс және кем дегенде олардың элиталары арасындағы біртұтаслықтың кейбір шаралары бар" деп анықталады. Этностың шекарасы оның барлық ерекшеліктері бір уақытта пайда болмаған кезде де танылуы мүмкін. Басқаша айтқанда, бұл ең кіші ортақ атаушы мәселесі емес. Смиттің айтуынша, тіпті ұлт заманауилықтың өнімі болған кезде де заманауи елдерде тірі қалған этникалық элементтерді табуға болады. Этностық топтар ұлттардан ерекшеленеді. Ұлттар - капитализмнің дамуымен басталатын және шіркеудің билікті жоғалтуымен бірге бюрократиялық және мәдени орталықтандыруға әкелетін үштік революцияның нәтижесі. Алайда Смит ежелгі халықтардың көптеген жағдайлары бар екенін және сондықтан модернист деп қарастырыла алмайтынын айтады. Ол этносимволизмнің негізін қалаушы деп саналады. Смиттің этносимволистік көзқарасы бірнеше модернист ғалымдар тарапынан сын тұрғыдан қаралды.

Академиялық еркіндік

1987 жылы Парламент британдық жартылай дербес университеттерді мемлекеттік бақылауға тартуды ұсынды. Бұл жеке академиялық еркіндікке және зерттеу мен жариялаудың тәуелсіздігіне төнген қауіп-қатер туралы алаңдаушылық білдірген Смит Академиялық автономия жөніндегі кеңесті құрды және ұзақ уақыт бойы оның хатшысы болып қызмет етті. Бұл бастама парламенттегі өтінішімен, лоббистік қызметімен және Лордтар палатасындағы өкілдігімен 1988 жылғы білім беру реформасы туралы заңға түзету енгізу арқылы, ескі университеттердегі академиялық қызметкерлерге сөз және жариялау еркіндігін кепілдендірді. Кеңес үкіметтің қатысуымен академиялық тәуелсіздік туралы симпозиумдарды ұйымдастыруды мыңжылдықтың алғашқы жылдарында жалғастырды. Сондай-ақ, Фергус Миллар және Конрад Расселл, 5-ші граф Расселл.

Таңдалған жарияланымдар

Жыл Атауы ISBN 1971 Ұлтшылдық теориясы (1-шы редакция) (1983 ж.) 1981 Қазіргі әлемдегі этникалық қайта өрлеу 1983 Үшінші әлемдегі мемлекет және ұлт 1986 Ұлттардың этникалық шығу тегі 1991 Ұлттық бірегейлік 1995 Ұлттар мен ұлтшылдық жаһандық дәуірде 1998 Ұлтшылдық пен модернизм 1999 Ұлттың мифтері мен естеліктері 2000 Тарихтағы ұлт 2003 Таңдалған халықтар: ұлттық бірегейліктің қасиетті көздері 2004 Ұлттардың көнелігі 2008 Ұлттардың мәдени негіздері: иерархия, келісім және республика 2009 Этносимволика және ұлтшылдық: мәдени көзқарас