Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Artemisia californica, сондай-ақ Калифорния sagebrush деп аталады, күнбағыс тұқымдасына жататын Солтүстік Американың батыс бұтасының түрі. АҚШ-тың батысында Калифорниялық сальвия бақшаларында және құрғақшылыққа төзімді ландшафттық таңдау ретінде өсіріледі. Оның құрғақшылыққа төзімділігі мен бал аралары мен көбелектер сияқты тозаңдаушыларды тарту қабілетімен қатар, оның әдемі, күміс түсті жапырақтары бағбандар мен бағбандар үшін өте бағалы.
Species of plant
Artemisia californica, also known as California sagebrush, is a species of western North American shrub in the sunflower family. In the western United States, California sagebrush is grown in native plant gardens and as a drought resistant landscaping choice. In addition to its drought resistance and capacity to draw pollinators like bees and butterflies, its lovely, silvery foliage is prized by gardeners and horticulturists.
Сипаттама
Артемизия калифорниялық түпкі жағынан бұтақталып, одан кейін өсіп, дөңгелектеніп, биік болады. Өсімдіктің сабақтары жұқа, иілгіш, терісіз немесе түксіз. Жапырақтары ұзын және 5 см-ден ұзын 24 жіп тәрізді жапырақшалармен бөлінеді. Жапырақтары шашты, ашық жасылдан сұр түске дейін болады; жапырақтың шеттері астына бүгіледі. Гүлдері жапырақты, тар және сирек болады. Капитулалар диаметрімен кішірек. Гүлдері 6 - 10 шұбар, ал дискті гүлдері 15 - 30 шұбар. Олар әдетте сары түсті, бірақ кейде қызыл болады. Артемизия түрлері күнбағыс (Asteraceae) туысының мүшелері, бірақ отбасының басқа мүшелерінен айырмашылығы, олар көбінесе кішкентай, байқаусыз гүлдер шығарады. Олардың көк түсті жапырақтары, олар ұнтақталғаннан кейін иіскейді, бұл олардың бақтағы ең жақсы ерекшелігі. Бұтақтары мен жапырақтарының жиі ұнамды хош иісі эфир майларынан пайда болады, бұл жануарлар мен жәндіктердің зиянкестерін де қорғайды. Олар жергілікті жануарлар үшін маңызды азық-түлік көзі болып табылады, өйткені олар маусымның соңында гүлдейді. Артемизия тұқымдасы Ескі және Жаңа әлемде кең таралған, ал көптеген түрлері жүздеген жылдар бойы Еуропа, Азия және Америкада бау-бақша шаруашылығында, тамақ пісіруде және медицинада қолданылып келеді. Калифорниялық сальвияны кейде оның жалпы атауы мен сальвияға ұқсайтын иіскеуіне байланысты шынайы сальвия (Сальвия) деп шатастырады. Бұл жағалаудағы сальва шкруб мекен-жайының маңызды бөлігі болып табылады және оны қалпына келтіру бастамаларында жиі қолданады. Күннің астында отырғызылғанда, оның биіктігі мен ені шамамен 4' және 4' болады. Ол қалыптасқаннан кейін қосымша сусыз өмір сүре алады, бірақ жаздың терең кезінде кез-келген уақытта суару бақытты болады. Сагбристің сұлу сұр жапырақтары бақтың жасыл өсімдіктерімен жақсы қарама-қарсы. Жемістерінің ұзындығы 1,5 мм-ге дейінгі шайырлы ахеналар. Ахеналық денеде ұсақ таҗ құрайтын паппус бар. Көптеген адамдар бұл түрдің иісі жағымды деп санайды.
Artemisia californica branches from the base and grows out from there, becoming rounded; it grows tall. The stems of the plant are slender, flexible, and glabrous (hairless) or canescent (fuzzy). The leaves range from long and are pinnately divided with 2–4 threadlike lobes less than 5 cm long. Their leaves are hairy and light green to gray in color; the margins of the leaves curl under. The inflorescences are leafy, narrow, and sparse. The capitula are less than in diameter. The pistillate flowers range in number from 6 to 10 and the disk flowers range from 15 to 30; they are generally yellowish, but sometimes red. Artemisia species are sunflower (Asteraceae) family members, however unlike many other members of the family, they often produce small, unnoticeable blooms. Their attractive silvery leaf, which is often fragrant when crushed, is their strongest feature in the garden. The often pleasing perfume of the stems and leaves is caused by essential oils, which also deters animal and insect pests. They are an essential source of food for local wildlife because they flower late in the season. The genus Artemisia is widespread in the Old and New Worlds, and many species have been utilized for hundreds of years in Europe, Asia, and the Americas in horticulture, cooking, and medicine. California sagebrush is sometimes confused for a true sage (Salvia) due to its common name and leaves that smells like sage. It is a crucial part of the community of coastal sage scrub habitat and is frequently widely utilized in restoration initiatives. When planted in full sun, it can reach heights and widths of roughly 4' and 4'. Once established, it may survive without additional water, but will appear happier when watered occasionally in the deep summer. Sagebrush's beautifully split gray leaves contrast nicely with the garden's lush green vegetation. The fruits produced are resinous achenes up to 1.5 mm long. There is a pappus present that forms a minute crown on the achene body. Many people regard the species as having a pleasant smell.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Бұта Калифорнияның батысында және Баха Калифорнияның солтүстік-батысында өседі. Ол Калифорнияның шапарралы және орманды экорегионында, жағалаудағы сальва бұтасында, жағалаудағы жіпте, шапарралда және құрғақ таулы түбекте мекендейді. Бұл теңіз деңгейінен биіктікке дейін кездеседі. A. californica-ның прототиптік өсімдіктер қауымдастығы - шапарраль, әсіресе Калифорнияның жағалауындағы; тойон және сальвия - шапарраль мен жағалаудағы сальвия бұтасының арасындағы ауыспалы қоғамдастықтардың негізгі компоненттері. Ол көбінесе аллелопатиялық, топыраққа химиялық заттар бөліп, басқа өсімдіктердің бұтаның жанында және айналасында өсуіне кедергі келтіреді. Ол күн сәулесінің астында жақсы өседі, батысқа немесе солтүстікке қарай қарайтын беткейлерде өседі. Ол суды аз қажет етеді және жаз айларында суды мүлдем қолданбайды; топырақ түрлері өсімдіктердің өсуіне көп әсер етпейді. Бұл өсімдік тұқымның шыққысы үшін жаңбырлы отқа сүйенеді, ал күйген өсімдіктер гүлденіп, өсіп-өніп отырады. Жануарлар сирек Artemisia californica жейді, мүмкін ащы хош иісті терпендердің болуынан, бірақ ол кішігірім құстар мен басқа да жануарлар үшін жақсы баспана береді, олар оның сабақтарының арасында орналасады. Оны кахуилла және тонгва әйелдері күздегі ауыруларын жеңілдету үшін және босануды жеңілдету үшін қолданады. Бұл өсімдік жатыр қабығын белсендіріп, бала тууын тездетеді. Сондай-ақ, бұл дәріден декокция да жасалады. Өсімдіктегі монотерпеноидтар ауыспалы рецепторлардың катиондық потенциал арналарымен өзара әрекеттесіп, ауырсынуды жеңілдетеді. Өсімдікте сондай-ақ ауырсынуды жеңілдетуге әсер ететін сесквитерпендер бар. Линимент опиоидтық дәрілерден де күшті және әлдеқайда қауіпсіз. Линименттің аз мөлшерін қажет болған жерде қолданады. 20 минуттан кейін, тіпті сүйек сынудан, артриттен, тіректің қисаюынан және тіректің ауыруынан болған ауырсыну басылады.
The shrub is native to western California and northwestern Baja California. It is endemic to the California chaparral and woodlands ecoregion, in coastal sage scrub, coastal strand, chaparral, and dry foothill communities. It is found from sea level to in elevation. The prototypical plant association of A. californica is chaparral, notably in the California Coast Ranges; toyon and sage are also key components of communities which are transitional between chaparral and coastal sage scrub. It is often claimed to be allelopathic, secreting chemicals into the ground which inhibit other plants from growing near and around the shrub. It thrives in full sun, preferring to grow on west or north facing slopes. It needs little water and prefers no water in the summer months; it does not seem that soil types affect plant growth much. This plant relies on wildfire for seed germination and burned plants can crown sprout and keep growing. Animals rarely eat Artemisia californica, probably due to the presence of bitter aromatic terpenes, but it does provide good cover for smaller birds and other animals that can fit between its stems. It is used by women of the Cahuilla and Tongva to alleviate menstrual cramps and to ease labor. The plant stimulates the uterine mucosa, which quickens childbirth. It is also made into a decoction, and if taken regularly prior to menstruation, it relieves menstrual cramps and menopause. The monoterpenoids in the plant interact with transient receptor potential cation channels to relieve pain. The plant also contains sesquiterpenes that may be involved in pain relief. The liniment is more powerful than opioid drugs and is much safer. A small amount of the liniment is applied where it is needed. Within 20 minutes, the pain subsides, even pain from broken bones, arthritis, sprains and strains.
Қорғау мәселелері мен күш-жігер
Калифорниялық сальвия бұтасының әртүрлі қорғау мәселелері бар. Табиғи мекендеуіне қауіп төндіретін факторлар: экзотикалық түрлер, мекендеу ортасының бөлшектелуі және қалалардың дамуы. Артемизия калифорниканың биологиялық әртүрлілікті сақтаудағы маңыздылығын мойындап, жағалаудағы шалағай бұта ортасын сақтау және қалпына келтіру үшін күш-жігер жұмсалуда. Калифорниялық сальвияның жағалаудағы тіршілік ету ортасындағы маңыздылығы нәтижесінде көптеген қорғау бастамалары басталды. Олардың арасында мекен-жайды сақтау мен жағалаудағы шалғынды бұталар экожүйесін қалпына келтіру жобалары бар. Бұл қорғау шараларына инвазивті түрлерді басқару тәсілдері, хабардар ету науқандары және қоғамдастық қатысуы кіруі тиіс.
There are various conservation issues with California sagebrush. Threats to its natural habitat include exotic species, habitat fragmentation, and urban development. In recognition of the significance of Artemisia californica in preserving biodiversity, efforts are being made to conserve and restore the coastal sage scrub environment. Numerous conservation initiatives have been started as a result of the California sagebrush's significance in coastal habitats. Projects aiming at preserving habitat and restoring the coastal sage scrub ecosystem are among them. These conservation activities must include invasive species management tactics, awareness raising campaigns, and community involvement.