Кіріспе

жоқ Бұл мақалада Вьетнамның монархтары тізімделген. Кейінгі династиялар қолданған императордың үйде, патшаның шетелде жүйесі бойынша Вьетнам монархтары император (皇帝, Hoàng đế; немесе басқа да баламалары) атауын ішкі деңгейде және көбірек таралған терминді қолданады. егемен (, Vua), патша (王, Vương) немесе оның (Императорлық) Ұлылық (陛下, Bệ hạ).

Шолу

Кейбір вьетнам монархтары өздерін патшалар (vương) немесе императорлар (hoàng đế) деп жариялады. Императорлық атақтар Қытайға дипломатиялық миссияларды қоспағанда, ішкі және сыртқы істер үшін де қолданылды, онда Вьетнам монархтары патшалық немесе ханзада ретінде қарастырылды. Кейінгі Ле монархтарының көбі фигуралы билеушілер болды, нақты билік феодалдар мен әміршілерге тиесілі болды, олар техникалық тұрғыдан олардың қызметшілері болды. Вьетнамның монархтарының көпшілігі өлгеннен кейін берілген есімдері немесе ғибадатхана есімдері арқылы белгілі, ал Нгуен әулеті, соңғы билік еткен үй, олардың дәуір есімдері арқылы белгілі.

Вьетнамдық атаулар

Вьетнам монархтары әр билеушінің беделі мен ықыласына байланысты көптеген атақтармен аталды. Аңыз билеушілерді және Синит тілінде сөйлейтін Чжао және Ерте Лы әулеттерін қоспағанда, ең танымал және кең тараған вьетнамдық билеуші атағы - вуа (лит. Лиам К. Келлидің айтуынша, "әке" деген сөз "әкеге" байланысты игілік қасиеттеріне негізделген таза семантикалық қауымдастыққа негізделген (бірақ, екінші жағынан, әке бейнесі қорқынышты, қатаң немесе тіпті қарапайым болуы мүмкін) ". Қытай тілінде жазылған таңбалар жоқ болғандықтан немесе китай-вьетнамдық Chữ Nôm жазуын стандарттауға тырысу болғандықтан, атақ әртүрлі жолдармен берілген. Байыркы вьетнам тіліндегі Вуа (XIX-XV ғасырлар) 14-ғасырдағы будда әдебиетінде куәландырылған. Вьет Дьен У Линь Шиг қытай тілінде bùgài (布蓋) немесе vua cái (вьетнам тілінде ұлы билеуші), 15-ғасырдағы будда жазбаларында Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh sībù (司布); Орта вьетнам тілінде (XVI-XVII ғасырлар) ua немесе bua; Алғашқы вьетнам тілінде (XVIII ғасырлар) вуа болып табылады. Вуа Вьетнамның бірде-бір династиялық жазбасында кездеспейді, олардың барлығы Chữ Hán арқылы лингва-франкада жазылған. Марк Алвстың айтуынша, вьетнамдық вуа, көрінеу, Вань (王, патша) атағының көне қытайлық түрінен * waŋ, Proto Viet Muong-қа қарыз алған сөз. Фредерик Пэйн, алайда, вуа - бұл Вьет тілінің түпнұсқалық лексикасы, ол Вьет *к. бо-дан алынған. Монархты көбінесе "вуа" деп атаған кезде, Вьетнамның патшалық жазбалары мен ресми салтанатты атақтары Қытайдың патшалық атақтары Хуанди мен Вангтың Вьетнамдық нұсқалары болған hoàng đế (император) немесе vương (патша) деген атауларды қолданған. Олар Вьетнам монархтарының сенімін көрсету үшін қолданылды, ал соңғысы қытайлық субъектілер ретінде қарастырылмай, қытай империяларымен салықтық қатынастарда қолданылды. Буддизм Вьетнамның бірқатар патшалық атақтарына әсер етті, мысалы, XII ғасырдың аяғында буддалық патша Ли Као Тонг (б.з. Оның арғы атасы және алдыңғысы Льи Ньян Тонг (1072-1127 жж.), Буддистік сангханың үлкен қамқоршысы, 1121 жылы орнатылған стела жазуында өзін және оның жетістіктерін Ғаутама Будданың уақытына жақын Үнді субконтинентінің ежелгі билеушілерімен, әсіресе Удаяна патшасы мен император Ашокамен салыстырды.

Чам атаулары

Қазіргі Орталық және Оңтүстік Вьетнамдағы бұрынғы Чампа патшалығының чам билеушілері көбінесе индуистік санскрит атауларынан алынған көптеген атақтарды қолданды. Олардың арасында, Жая және Шри деген префикс атаулары болды, оларды Шри (Оның даңқты, Оның Ұлылығы) әр билеушінің аты алдында жиі қолданылған, кейде Шри мен Жая Шри Джаяға біріктірілді. Патшалық атақтар билеушілердің билігі мен беделін көрсету үшін қолданылған: raja di raja (патшалардың патшасы), maharajadhiraja (патшалардың ұлы патшасы), arddharaja (вице-патша / кіші патша). Виджая Чампа мен Симхаварманидтер әулеті құлағаннан кейін 1471 жылы барлық санскрит атақтары Чам жазбаларынан жоғалып кетті, өйткені оңтүстік Пандуранга билеушілері өздерін По деп атады (туған Чам атағы, ол "Патша, Оның Ұлылығы, Оның Ұлылығы" дегенді білдіреді), ал Ислам 1471 жылдан кейін Чампада индуизмді біртіндеп алмастырды.

Шампа (1921832)

Династиясы Патшасы Шынайы аты I билік етуі Династиясы Шри Мара Ч'у лиен 854/98 ж. Жая Синхаварман I < 965982 Индраварман IV 989997 ж. Ян Пу Ку Виджая Ян Пу Ку Виджая Шри (恭施離) 9981007 жылы Хариварман III Ян Пу Джу би ча ше ли (普俱茶室離) fl. 1010 Парамесвараварман II Ян Пу Джу би ча ше ли (普俱茶室離) fl. 1018 Викрантаварман IV Ян Бу Джу ши ли (卜俱室離) ??1030 Джая Симаварман II ?1030?1044 VIII (Оңтүстік) Джая Парамешварман I Ку Шри Парамешвармедева Ян Пу (舍波微收罗婆麻提卜) 10441060 Бадраварман III ?1061 Рудраварман III 10611074 IX Хариварман IV 10741080 Джая Индраварман II 10801081, 10861114 Парамабходхисатва 10811086 Хариварман V Ян Бу Бу (卜麻) 11141139 X Династия Джая Индраварман III 1139/45 XI Династия Рудерман IV (Хассалмәр хан) 11121414111214141414141313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313131313141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414141414 Майя Виджая 14411446 Мохо Куэй Лай 14461449 Мохо Куэй Ю 14491458 XV династия Мохо П'ан Ло Ю 14581460 Тра Тоан 14601471 Оңтүстік По Ро Ме династиясы 16271651 По Нига 16521660 По Саут 16601692 По Сактрайдапутих династиясы, Нгуй иелері тұсында шамалық билеушілер По Сактрай да белинг 16951728 По Ганвух да белинг 17281730 По Туттай 17311732 бос 17321735 Ратти Потай 17351763 По Тунт да мохрай 17631765 По Тунт Тай дау паг65 171780 По Тит паг 17801781 бос 17811783 Чей Кун 17831786 Брейтон Пагхей да Тунт Паг6 Паг6 Паг6 Паг6 Паг6 Паг6 Паг6 Паг6 Паг17171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717171717

Фунан (68550)

Патшалық Сома (аял.) 1-ғасырдың соңғы жылдары Каундинья I (Хуньтиен) 1-ғасырдың соңғы жылдары ? ? Хун Пань хунгуң 2-ғасырдың екінші жартысы Пань Пань 3-ғасырдың басында Фан Ши Ман 205 225 Фан Чин Шенг 225 Фан Чан 225 240 Фан Хсун 240 287 Фан Чан 245 Фан Хсиун 270 285 ? ? Чандан (Чу Чан Тан) 357 ? ? II Каундиня (Чьяо Чэнь-жу) 434 Срещаварман ? немесе Шри Индраварман (Чели памо немесе Шили то памо) 434438 ? ? Каундиния Джаяварман (Шеее па мо) 484514 Рудраварман 514539, 550 Сарвабхаума қайтыс болды ? (Лиу то па мо) ? c. 550627