Кіріспе
Элеонора Апдейлдің жас ересектер романдары сериясы (20032013) Монтморенси сериясы немесе жай ғана Монтморенси - Элеонора Апдейлдің жазған және 2003 жылдан 2013 жылға дейін алғаш рет жарияланған бес жас ересектер тарихи криминалды романдары сериясы. Онда Монтморенси, ағылшындық бұрынғы сотталушы, джентльмен детектив және тыңшы болып табылады, оның есімімен бірінші кітап пен серия аталған. Бірінші кітапта оқиғалар Лондонға, көбінесе оның кәріздеріне, орналасады, ал Лондон негізгі орын алады. Соңғы романы 2013 жылы алты жылдық үзілістен кейін жарық көрді.
The Montmorency series, or simply Montmorency, is a series of five young adult historical crime novels written by Eleanor Updale and first published from 2003 to 2013. It features Montmorency, an English ex convict turned gentleman detective and spy, for whom both the first book and the series are named. The first book is set in London, frequently in its sewers, and London remains a primary setting. The latest novel was released in 2013 after a six year break.
Монморенси
Лондон, Англия, 1875 жыл. Басты кейіпкер полициядан қашып бара жатқанда шыны шатырдан төменгі шлифтке құлайды. Доктор Роберт Фарсет қылмыскердің күрделі жараларын емдеу арқылы өзін жақсы дәрігер екендігін дәлелдеуге үміттеніп, оған операция жасап, ұрының өмірін құтқарады. Фарсет ұрымен жұмыс істеуді жалғастырады ол тұтқындалғаннан кейін және уақытша "Қылмыскер 493" деген атау берілді. Тұтқынның аты "Монтморенси" дегеннен басқа аты жоқ, ол тұтқындалған кезде оның қапшығында жазылған. Ол осы есімді қабылдап, баяу-ақ оған сәйкес келетін тұлғаны құра бастайды. Сотталған кезінде Монморенси Ғылыми қоғамның басты экспонаты болады. Осы кездесулердің бірінде Монтморенси Лондонның ағымдағы кәріз жобасының жобалаушысы және қадағалаушысы сэр Джозеф Базальгетті кездестіреді. Монморенси канализация оның қасқырлық тонаулары үшін тамаша құтылу жолы екенін түсінеді. Ол заңсыз жолмен ұрлаған қымбат заттарын сатып, ер азамат ретінде өмір сүруге үміттеніп отыр. Монтморенси бай адамдардың әдетте кәріз суын иіскемейтінін және ескі киім кимейтінін түсінеді, ол өзіне қылмыскердің - ұрлық жасау үшін білімді, қабілетті және құпиялылық бар ұры керек екенін біледі. Ол өзінің шынайы жеке басын жасыру үшін екінші жеке басын - Скарперді жасайды. Ұры Скарпер бай және бай Монтморенсидің қызметшісі болып көрінеді. Монморенси үш жыл түрмеде болғаннан кейін босатылады. Осы сәтте доктор Фарсет пен Монтморенси арасындағы байланыс тоқтап қалады. Скарпер көптеген тонауларды (соның ішінде Доктор Фарсетті тонауды) жүзеге асырады және ешқашан ұсталмайды. Осы уақыт ішінде Скарпер аса құнды заттарды жасыру үшін шұңқырлардағы бөлмені жалдап алады. Ол тұратын жерді Ви Эванс басқарады, ол кейін Монтморенсидің жақын достарының бірі болады. Осы арада Монморенси Маримион қонақ үйінде бөлме жалға алады. Скарпердің ұрлықтары газеттерде жарияланады. Ақырында полиция Монтморенсидің түрмеде болған кезіндегі досы "Фриксшоу" деген адамды ұстап алады және Скарпердің тонауларын оған тағайындайды. Ол Скарпердің қылмыстары үшін асылып өлтіріледі. Аюға ілу Монморенси/Скарпер үшін үлкен кінәға айналады. Маримионның сыртында Монтморенси Джордж Фокс Селвинді арба апатынан құтқарады. Ол және Фокс Селвин бірден жақсы танысып, дос болады, ал бәсекенің нәтижесінде ол өзінің барлық қылмыстық дағдыларын жақсы пайдалануға мәжбүр болады. Маурамания елшілігіне кіріп, ақпарат алу үшін, Фокс Селвин Монтморенсиге британ үкіметі үшін тыңшы ретінде жұмыс береді. Оның алғашқы тапсырмасы - Маурамания елшілігіне кіру және Еуропа соғысының алдын алу үшін ақпаратты тыңдау, бұл оған британ үкіметінде тұрақты лауазымға ие болады. Ақырында Монморенси Скарпер тұлғасын тастап, өзіне қалған барлық ұрланған заттарды қайтарып береді, адал адам болуға шешім қабылдайды.
Монморенси тастарда
Бірінші кітап аяқталғаннан кейін бес жыл өткен соң, бұрынғы ұры және өтірікші Монтморенси және Лорд Джордж Фокс Селвин британдық таққа жасырын агенттер ретінде қалыптасты. Соғыс ардагерлері Еуропаның алыс жерлерінде жасаған көптеген қауіпті іс-әрекеттері арқылы екі адам бір-біріне қасиетті өмірлерін сақтап қалуға байланысты болды. Кітап Түркиядағы қауіпті барлау сапарынан кейін басталады, онда Джордж Фокс Селвин көркем өнер туындылары мен түрік кілемдері арасында Монморенсидің де таңғажайып түрік есірткісін тапқанын байқаған. Агенттер Лондонға қайтып келген кезде Монтморенси есірткіге қатты тәуелді болып қалған. Есірткі оның мінез-құлқына қатты әсер етіп, оның шешімдеріне әсер етті, жиі Фокс Селвинді және өзін қауіпке ұшыратып, мемлекеттік құпияларды жариялады. Осы арада доктор Роберт Фарсет операция жасайтын амфитеатрда тікелей эфирде, жоғарғы қабаттағы жұлынды қажетсіз алып тастау арқылы бір науқасын өлтіреді. Өзінің абыройының моральдық нормаларына көлеңке түсіргеніне ренжіген Фарсет өз ісін тастап кетуге шешім қабылдайды. Фарсет медицинадан бас тартуға, ал Монтморенси нашақорлықтан өлімге жақындаған кезде Фокс Селвин екеуін де құтқарудың жалғыз жолы екі адамды қайтадан біріктіру екенін шешеді. Фокс Селвин өзінің Фарсет пен Монтморенсиді Шотландиядағы өзінің туған бауыры Август Фокс Селвинге (Гас) тиесілі отбасылық сарайға шақырады. Екі адамды Шотландияның ашық ауада алып келу арқылы ол Фарсет Монтморенсиді оның тәуелділігінен айықтырып, медицинаға деген сенімін қайтадан қалпына келтіре алады деп үміттенеді. Шотландияның Глендарви қасабасына келген Монтморенси есірткіден қатты ауырады. Еш нәрсе білмейтін ол Фарсетпен танысады, ол оған тәуелділіктен арылуға көмектеседі. Фарсеттің 493-ші тұтқын туралы жазбаларынан және Фокс Селвиннің Монтморенсиді бейнелеуінен ерлер Монтморенсидің таңғажайып өткені туралы толық суретке ие бола бастайды. Үш досы Шотландияда уақыт өткізген кезде, Лондонның теміржол вокзалында болған бомбалау Фокс Селвинді Англияға қайта шақырады. Саяхаттауға әлсіз Монморенси Фарсетпен бірге Мораг есімді жас қызметші қызды қамалдан Шотландия аралдарындағы алыс аралға, Таримондқа, оның кіші ағасының өліміне ертіп барады. Таримонд аралында доктор Фарсетті бүкіл ұрпақ баласын өлтірген белгісіз агенттің таңғалдырғаны анық. Ол мұның түйініне жетуге аралдың мектеп мұғалімі және акушері Мэгги Гудимен бірге жұмыс істейді. Сауыққаннан кейін Монтморенси мен Фарсетті тергеу жұмыстарына көмектесу үшін Фокс Селвин Лондонға шақырады. Үш адам Скарпердің ескі жер қожайынның қызы Ви Эванспен кездеседі және оны істің басты куәгері деп біледі. Скарпер мен Монтморенсидің өмірі енді қиылысады, ал Монтморенси өзінің қылмыстық өткенін және Фокс Селвинге, Фарсетке және Виге таңғажайып астарында екінші террористік бомбалауды жүзеге асырады. Ви мен Скарпердің қабілеттерімен ұсынылған дәлелдер арқылы тергеу бомбаға салушылар ұсталған кезде аяқталады, ал үшеуі мерекелеу үшін Вимен бірге Таримондқа оралады. Әңгіме барысында үш жігіт Вимен жақын дос болады. Кітап Видің жүкті екендігі туралы хабармен аяқталады.
Монморенсидің кек алуы
Серияның төртінші кітабы 2007 жылдың наурыз айында жарық көрді, ал оқиғалар Монтморенси мен Ассасин оқиғаларынан бір жыл өткен соң орын алады. Бұл кітапта Монтморенси Лондонға барып, алдыңғы кітаптың соңында Лорд Джордж Фокс Селвиннің өліміне жауаптыларды іздестіреді, оған Джорджның немере інісі Фрэнсис көмектеседі, ол Джек Скарпер ретінде маскировкаланады. Сол уақытта Роберт Фарсет Таримонда Магги Гудидің өліміне байланысты үйді тазалаумен айналысады. Роберт Фарсеттке көмектесу және Фрэнсисті қорғау үшін Робертті психикалық ауруханаға жіберіп, Фрэнсис Фокс Селвиннің аруақ кейпімен террористерді жою үшін емделеді. Оған Ви және оның және Монтморенсидің ұлы Том ілесіп келеді, ол ақыры өзінің шынайы әкесі Монтморенси туралы шындықты біледі. Анархистердің бірі шабуылға ұшырағаннан кейін Монтморенси өлімге жақындап, бірнеше кісі өлтіруге және Джорджтың өліміне жауапты анархистер Америкаға қашып кеткенде баяу қалпына келеді. Монтморенси мен Джек (Фрэнк) Америкаға барып, Мореттиді кітапханада табады, ол жерде ол кездейсоқ өзін-өзі өлтіреді. Кейін Монморенси қызға үйленуге рұқсат сұрайды. Ол "иә" дейді, бірақ Монтморенси өзінің өмірін жазуда, қара шапан киген адам бөлмеге кіреді және Монтморенси оның басын қарумен ұстайды.
Монморенси оралды
Серияның бесінші және соңғы кітабы 2013 жылы жарық көрді. Бұл кітап төртінші кітаптағы оқиғалардан кейін басталады және онда айтылған оқиғалардың салдарын баяндайды. Армитаж Монтморенсиді Мальпенсаны Нью-Джерсиге тарту үшін жем ретінде қызмет етуге шантаж жасайды, оған Мальпенсаның Америкада бос жүргенін және бұрын ойланғандай Шотландияда құлыпталып тұрмағанын хабарлауға тыйым салады. Роберт Фарсетті де Армитаждың өтірік желісіне аударды, бұл Мальпенсаны жемге айналдырып, Монморенсиді өз қатарына алу үшін жергілікті жібек фабрикасының итальяндық иммигранттар халқының психологиясын зерттеу деген сылтаумен қызмет етеді. Монтморенсидің жағдайды достарына түсіндіре алмауы олардың арасындағы эмоционалдық ажырымды туғызады, ол Томды қашып кетуге және Канаданың жабайы жерлерін тәжірибелі режиссер ретінде зерттеуге мәжбүр етеді және Мэриді итеріп жібереді. Ақырында, Монморенси Мальпенсаны алдап, өлтіру үшін парадқа қатысады. Монтморенси мен компания Лондонға оралады, Барглстегі кешкі асқа қатысады, онда ол отбасылық уәделерді, соның ішінде Алекс Фокс Селвиннің егіздерінің тууын, ал өзінің терең эмоционалдық күйзелісін жасыруды жалғастырады. Кейін Армитаждың Мэриге жазған хаттарын тұтқындап, Монтморенсидің өзін-өзі түсіндіруіне және Мальпенсамен байланысты оқиғалар салдарынан олардың қарым-қатынасындағы жарақатты қалпына келтіруіне жол бермеу үшін. Бұл оның үйлену тойына алып келеді. Бейфилд, жібек фабрикасының иесі. Монморенси оған араласпайды да, оны Америкадағы өмірге қалдырады. Ол Американың құпия қызметі Фрейзерден жұмыс ұсынысын алады және кейін оны есіне алады, бірақ ол Америкаға қайтудан бас тартады, өйткені ол Армитажмен қайтадан жолды қиып өтпек. Роман Монтморенсидің Лондонды аралап, оның жоқтығында қала қалай өзгергенін көруімен және жалғыз көшеде жүруімен аяқталады.
Қабылдау
Кітаптар оң пікірлерге ие болды. Көп жағдайда, педагогтар мен сыншылар оны жасөспірімдерге ұсынған, бірақ кейбір сын-қатерлер оны ересектерге ұсынған.
Баспа тарихы
Роман бірнеше тілге аударылған, соңғысы португал тіліне аударылған.