Кіріспе

Француз дворяны Жан Луи де Ногарет де Ла Валет (15541642), Эпернон герцогы болып тағайындалған, 17 ғасырдың басында француз дворяндарының ықпалды мүшесі болды. Ол өмір бойы жоспарлар мен саясаттың ішінде болды.

Өмір

Ол Гаскониядағы Шато-де-Комон қаласында Жан де Ногарет де Ла-Вальте мен Жанна де Сент-Ларри де Бельгардтың ұлы болып дүниеге келді. Әкесі де, бабасы да әскери адам болғандықтан, жас Жан Луидің сарбаздық өмірді таңдауы табиғи еді. Ол француз дін соғыстарында католик жағында соғысты; Ла-Рошельді қоршауда ол алғаш рет Анжу герцогының, болашақ Генрих III Франция королінің назарына түсті. 1578 жылдың желтоқсанына қарай Ногарет Генридің ең жақын досы, Лес Миньонға қабылданды. Наварра патшасы оған Эпернон қаласын сатып берді. 1581 жылы Эпернонды Франция королі Генри III герцогтық дәрежесіне көтерді. Осылайша Ногарет Эпернонның бірінші герцогы болды. Эпернонның жаңа герцогы Генрихтің ықыласына ие болды, ол оған атақтарды берді, олардың ішінде Шампан полкінің майтре де лагері (1579), Ла-Фердің губернаторы (1580), жаяу әскердің генерал-полковниктері (1581), Король палатасының бірінші мырзасы (1582), Болонья, Лош, Лион, Метс және оның айналасындағы аймақтардың губернаторы (1583), Король ордрының кавалері (1584), Прованс губернаторы (1586). Герцог де Джойеза қайтыс болғаннан кейін (1587) ол Франция адмиралы, Нормандия, Каен және Ле-Хавр губернаторы атақтарын алды. 1589 жылы Генрих III өлтірілгеннен кейін Эпернон Генрих Наварраның (Францияның Генрих IV) таққа отырғанына қарсылық білдірді және Прованста тәуелсіз үкімет орнатуға тырысты. Оның әрекеті сәтсіз болды және 1596 жылы ол патшаға бағынуға мәжбүр болды. Алайда ол кешірмеді де, ұмытпады да, 1610 жылы ол Генрих IV-ті өлтірген қастандыққа қатысқан. Ол Генридің жесірі Мари де Медичидің регент ретінде қабылдануына үлкен үлес қосты, оның ұлы Людовик XIII сол кезде билік етуге тым жас еді. Эпернон герцогы 1618 жылға дейін үкіметте белсенді болды; 1617 жылы Гвиендегі гугеноттарды қудалау мен өлтіруге қатысты. Ол 1622 жылы Гвиенннің әскери губернаторы болып тағайындалды, онда ол он жылдан астам уақыт Шато-де-Кадиллакта тыныш өмір сүрді. Алайда 1634 жылы оның Анри де Сурдиспен (кардинал Франсуа де Сурдистің ағасы және мұрагері) қарым-қатынасы нашарлап, Эпернон Сурдиске ұрып-соққан қоғамдық қақтығысқа әкелді. Ашулы Сурдис оның қауымнан шығарылуын талап етті, ал Эпернон ұятқа қалды және жер аударылды. Ол 1638 жылы Гьеннендегі лауазымын тастап, 1642 жылдың қаңтар айында 88 жасында Лош замогында қайтыс болды. Жан-Луи мен оның әйелі Маргарита Жиронда, Сент-Блез-де-Кадиллак қаласында жерленді. Мармарда салынған, қоладан жасалған қанатты әйел бейнесімен шағылған қабір Сен-Дени базиликасындағы патшалық қабірлерден және Анна де Монморенси ескерткішінен шықты. Қабір 1792 жылы қиратылған, ал Пьер Биардың "Даңқ" қола мүсіні қазір Луврде орналасқан; қабірдің басқа бөлшектері, соның ішінде герцог пен герцогиняның мәрмәрден жасалған бастары, Бордодағы Аквитания мұражайында.