Кіріспе

Британдық саяси белсенді және тарихшы (1879-1951) Роберт Уильям Сетон Уотсон (1879 жылы 20 тамызда Лондон қаласында 1951 жылы 25 шілдеде Скай қаласында), әдетте R. W. Seton Watson деп аталады және Scotus Viator псевдонимімен де белгілі, Австро-Венгрияның ыдырауын және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін Чехословакия мен Югославияның пайда болуын ынталандыруда белсенді рөл атқарған британдық саяси белсенді және тарихшы. Ол екі танымал тарихшының әкесі болды, Хью, XIX ғасырдағы Ресей тарихы бойынша маманданған, және Кристофер, XIX ғасырдағы Италияда жұмыс істеген.

Ерте өмір

Сетон Уотсон Лондонда шотландтық ата-анасының отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Уильям Ливингстон Уотсон Калькуттада шай саудагері болған, ал анасы Элизабет Линдсей Сетон - генеалог және тарихшы Джордж Сетонның қызы және Шығыс Үндістан компаниясының Джордж Сетонның ұлы. Ол Оксфордтың Винчестер колледжінде және Нью-колледжінде білім алған. Ол 1901 жылы бірінші сыныптық дипломмен бітірді.

Австрия-Мажарстанда

Мектепті бітіргеннен кейін Сэтон Уотсон Берлин университетіне, Сорбонна мен Вена университетіне барды. Ол жерден "The Spectator" журналына Венгрия туралы бірқатар мақалалар жазды. Осы мақалалар үшін жасаған зерттеулері оны 1906 жылы Венгрияға алып барды, ал оның ондағы ашылуы оның Венгрияға қарсы және бағындырылған словактар, румындар мен оңтүстік славяндарға деген сүйіспеншілігін бұрды. Ол венгр, серб және чех тілдерін үйреніп, 1908 жылы өзінің алғашқы ірі еңбегі "Венгриядағы нәсілдік проблемалар" атты еңбегін жариялады. Сэтон Уотсон The Times-тың Венадағы тілшісі Генри Уикхэм Стидпен және Чехословакиялық философ және саясаткер Томаш Масарикпен дос болды. Ол кітаптар мен мақалаларда Австрия-Мажарстанның проблемаларын федералды шешу үшін пікір білдірді, содан кейін оның ежелгі династиялық моделі мен этникалық ұлтшылдық күштерінің арасындағы шиеленістерді бөліп тастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және оның салдары

Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Сэтон Уотсон бұрын тек баспа түрінде қолдаған істерін қолдауға нақты қадамдар жасады. 1914 жылдан бастап Сербияның көмек қорының құрметті хатшысы болды және тұтқындалудан қашып, Англияға қашқаннан кейін досы Масарикке қолдау көрсетіп, жұмыс тапты. Екеуі де чехтер мен басқа да бағындырылған халықтардың мүдделерін насихаттау үшін апта сайын шығатын "Жаңа Еуропа" газетін (1916) құрып, баспаға шығарды. Бұл журналдың қаржысын Сетон Уотсон өзі қосты. Сэтон Уотсонның жеке саяси қызметі барлық жақтан бағаланбады, ал британ үкіметіндегі сыншылары ақыры 1917 жылы оны Корольдік армияның медициналық корпусына шақырып, аурухананың еденін тазалауды тапсырды. Алайда, басқалар оны құтқарып қалды, 1917 жылдан 1918 жылға дейін ол Аустрия-Мажарстан халықтарына британдық пропаганда үшін жауапты болған Дос Пропаганда Департаментінде Соғыс Кабинетінің Ақпарат бюросында қызмет етті. 1918 жылы сәуірде Габсбургтерге бағынған халықтардың Рим конгресін өткізуге көмектесті. Соғыс аяқталғаннан кейін Сетон Уотсон 1919 жылы Париж бейбітшілік конференциясына жеке тұлға ретінде қатысып, бұрынғы бағындырылған халықтардың өкілдеріне кеңес берді. Ол "Париж пигмейлері" деп атаған ірі державалардың үкіметтерімен жаман қарым-қатынаста болса да, Еуропаның жаңа шекаралары қандай болуы керектігі туралы талқылауға үлес қосты және ол әсіресе Италия мен жаңа Югославия мемлекеті арасындағы соғыстан кейінгі шекараларды белгілеуде ықпалды болды. Британ үкіметі Сетон Уотсонға деген құлшынысын жоғалтса да, басқа үкіметтер бұған қарсы болды және конференциядан кейін алғыстарын білдірді. Масарик Чехословакияның жаңа мемлекетінің тұңғыш президенті болды және оны сол жерде қарсы алды. Оның Эдвард Бенешпен достығы нығая түсті, ол қазір Чехословакияның сыртқы істер министрі болды. Сетон Уотсон Трансильваниядағы Клуж қаласының құрметті азаматы болды, ол Венгрияның талаптарына қарамастан Румынияға қосылды және 1920 жылы Румыния Парламенті оны ресми түрде мақтады. Югославия оған Загреб университетінің құрметті дәрежесін берді.

Соғыс аралығы

Сэтон Уотсон 1915 жылы Славян зерттеулері мектебін (кейіннен Славян және Шығыс Еуропа зерттеулері мектебі, қазір Лондон университетінің колледжінің факультеті) құруда маңызды рөл атқарды, ол сол кездегі қуғын-сүргіндегі досы Масарикке жұмыс орнын табу үшін, ал 1922 жылы ол Орталық Еуропа тарихындағы Масарик кафедрасының бірінші иегері болып тағайындалды, ол 1945 жылға дейін осы лауазымда болды. Ол өзінің академиялық міндеттеріне, әсіресе 1931 жылдан кейін, қор нарығындағы шығын оның жеке байлығының көп бөлігін алып тастаған кезде, көңіл бөлді. Студенттер оны біршама практикалық емес болғанына қарамастан бағалады: Стидтің айтуынша, ол "уақытсыз, әдепсіз және басқа мәселелермен тым айналысты. Оқушыларға өздерінің жұмыстарын оған тапсырмауды кеңес берді, өйткені олар жоғалып кетуі мүмкін еді". Осы уақыт ішінде ол сэр Бернард Пареспен бірге The Slavonic Review журналын құрып, редакциялады, оған Масарик "Соғыстан кейінгі славяндар" атты алғашқы мақаласын жазды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Чехословакияның ұзақ уақыттан бері берік жақтасы ретінде Сетон Уотсон, әрине, премьер-министр Невилл Чемберленнің бейбітшілік саясатына қатаң қарсы болды. Британия мен диктаторлар: соғыстан кейінгі британдық саясаттың шолуы (1938) атты еңбегінде ол осы саясатқа ең жойқын шабуыл жасады. Чемберленнің отставкасынан кейін Сетон Уотсон Сыртқы істер министрлігінің Сыртқы зерттеулер және баспасөз қызметінде (1939-1940 жж.) және Сыртқы істер министрлігінің саяси барлау бюросында (1940-1942 жж.) қызметтер атқарды. Алайда, ол саясатқа аз ықпал етті, себебі ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде шешім қабылдайтын органдарға қол жеткізе алмады және оның жазбаларын жариялауға рұқсат етілмеді.

Кейінгі мансап

1945 жылы Сетон Уотсон Оксфорд университетінің Чехословакия зерттеулерінің жаңа кафедрасына тағайындалды. Ол 1946-1949 жылдары Корольдік тарихи қоғамның президенті болды. 1949 жылы, өзінің өмірінің көп бөлігін тәуелсіздігіне арнаған елдердің жаңа кеңестік бақылауына және суық соғыстың аяқталуына дейін Чехословакияның соңғы коммунистік емес көшбасшысы болған досы Эдвард Бенештің өліміне қайғырып, Сетон Уотсон Скай аралындағы Кайл Хаусқа зейнеткерлікке кетті, ол 1951 жылы қайтыс болды.