Кіріспе

Музыка жанры Филиппиннің дәстүрлі музыкасы Филиппиннің әртүрлі мәдениетін көрсетеді, ол 100-ден астам этнолингвистикалық топтардан пайда болды және әртүрлі тарихи және әлеуметтік-мәдени ортамен қалыптасты.

Вокальдық музыка

Жалпы, вокалдық музыка елдің әрбір этникалық тобы үшін маңызды. Биге арналған кейбір музыкалар болса да, дәстүрлі музыканың ең жақсы сақталған түрі - дауыс үшін, эпикалық поэзияны ән айту ең ерте формасы болған және кейін аспаптық сүйемелдеумен толықтырылған. Олардың ауқымы кең, өйткені олардың көпшілігі октавадан асады, олар әлі де орташа әншінің қабілетімен қарастырылады.

Би музыкасы

Би музыкасы - филиппиндік дәстүрлі музыканың маңызды түрі. Музыканың ең жақсы сақталған түрі - ән сөздері бар және биді сүйемелдеу үшін арналған. Франсиска Рейес Акиноның айтуынша, халық билерін жинаған адамдар биді көретіндер әндерді ойын кезінде әндейтін күйшілер сияқты ән айтады. Әсіресе, Ай! Аруй Аруй! және Hmp! Пару паронг Букид сияқты. Бұл санатқа жататын музыка христиандық топтарға, мұсылмандық топтарға және басқа этностық топтарға жататын болып жіктелуі мүмкін.

Христиандық этностар арасындағы би музыкасы

Филиппинде христиан діні тарағаннан кейін христиандық топтарға жататын би музыкасы батыс музыкасына да байланысты. Бұл санатқа кіретін би музыкасын Хабанера, Жота, Фанданго, Полка, Курача және т.б. деп те атауға болады. және Батыс жарты шардағы әр атаумен бірдей сипаттамаларға ие. Алайда, Балитао, Тиньклин және Кариноса (ұлттық би) сияқты жергілікті түрлері де бар. Ұлттық музыкалық суретші доктор Антонио Молинаның зерттеуінде тагалог және висай аймақтарында танымал Балитао 3/4 уақыт сигнатурасын "кротчет quaver quaver crotchet" биімен қолданады. Басқалары "crotchet minim" схемасын қолданады, ал басқалары "dotted quaver semiquaver crotchet quaver quaver" схемасын қолданады. Бұл музыка түрі әдетте демалыс үшін және батыстың дәстүрлі музыкасы сияқты, әлеуметтік қарым-қатынас үшін қолданылады.

Оңтүстік мұсылман этностарының би музыкасы

Мұсылман филиппиндік топтардың сарай және халық би музыкасы ежелгі Оңтүстік-Шығыс Азия музыкалық аспаптарын, репертуарларын сақтап қалды, олар солтүстіктегі испаниялық аралдарға жоғалды. Мұсылман дінінің қатаң түсініктері музыкалық ойын-сауық түрлерін қабылдамайтынын атап өту керек, сондықтан мұсылмандыққа айналған филиппиндіктер арасындағы музыкалық жанрларды "исламдық" деп қарастыруға болмайды. Жанрлар Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа сотының және халық музыкасының ерекшеліктерімен бөліседі: Индонезияның Гамелан, Тайдың Пифхат, Малай Каклемпонг, Окинаваның Миньё және аздап, Оңтүстік-Шығыс Азияның қалған бөлігі арқылы мәдени көшіру арқылы, тіпті алыс Үндістанның музыкасымен салыстыруға болады. Жалпы, осы санатқа жататын музыка бір оқиғаны баяндайды. Мысалы, Сингкильде Даранген (Ежелгі Үндістан эпосының Маранао нұсқасы, Рамаяна) эпизоды баяндалады. Биде Путри Ганданбанның (Сита) бамбук бағаналарымен бейнеленген Раджахмуда Бантуган (Рама) құтқарып қалған оқиғасы баяндалады. Сингкиль өзінің көркемдігі үшін Филиппиндегі ең танымал болып саналады және оны бүкіл елдегі басқа этностардан шыққан филиппиндіктер орындайды. Музыка елдің кейбір аймақтарында соғыспен байланысты, өйткені ол жеңіс пен жеңістің эмоцияларын, сондай-ақ қақтығысты шешудің тәсілі болып табылады. Филиппин музыкасы биографиялық факторларға да байланысты: Кордильералар сияқты салқын аймақтарда музыканың ырғағы баяу, ал жылы аймақтарда өте жылдам.

Басқа жергілікті ұлыстардың би музыкасы

Бұл музыка түрінің, сол топтың дүниелік әндері сияқты, бір түрдегі ритмі бар, тіпті оны уақыт белгісі түрінде қою қиын болса да. Бұл музыка үшін көбінесе перкуссиялар қолданылады, кейде гонг жеткілікті. Табиғатқа жақын болу осы этностардың басты ерекшелігі болғандықтан, осы санатқа жататын би қадамдары белгілі бір жердің өсімдіктері мен жануарларының қозғалысының үлгісі деп күтуге болады. Кейбір музыкаларды танып білу үшін оларды "Монки-данс" немесе "Робин-данс" деп атайды. Бұл санатқа кіретін кейбір музыкалар салт-дәстүрлік музыка болып табылады: сондықтан неке, ғибадат және тіпті соғысқа дайындық үшін қолданылатын билер бар.

Танымалдық

Ирландия, Венгрия, Чехия және көрші Малайзия халық музыкасынан айырмашылығы, Филиппиннің дәстүрлі музыкасы ешқашан қазіргі танымалдылыққа қол жеткізбеген. Мүмкін, бұл Филиппиннің әр өңірінің өз тілі бар екендігіне және бірнеше онжылдықтың америкаландыруына байланысты. Кейбір топтар әртүрлі этнолингвистикалық топтардың әндерін жинауға тырысқанмен, әлі күнге дейін ешкім дәстүрлі музыканы ұлттық болмыстың бір бөлігіне, тіпті ұлттық символға айналдыра алмады. Ол Ирландиядағыдай бастауыш мектепте сирек оқытылады, балалар әндерінен басқа. Нәтижесінде халық әндерін балалар әндері деп қарастырады. Бұл құлдырау теледидар пайда болғаннан кейін жеделдетілді, бұл Еуропа мен АҚШ-тың танымал мәдениетін қарапайым филиппиндіктерге оңай қолжетімді етті. Еуропалықтардың көпшілігі филиппиндіктерді музыканы жақсы көретін халық деп айтса да, дәстүрлі музыка ұмытылып кету қаупі бар.

Этномузыкология

Филиппиндік дәстүрлі музыканы жинау және сақтау үшін тырысулар жүргізілді, бірақ дәстүрлі музыканың жинағы ешқашан жасалмады. Алайда бұл тақырыпқа қатысты зерттеулер XIX ғасырдың аяғында, Еуропаның романтиктері халық әндерінің құндылығын таба бастаған кезде жүргізілді. Тіпті Америка дәуірінде дәстүрлі музыканы жинау әрекеттері тым кеш болды. Бәлкім, алғашқы жинақты 1919 жылы Фр. Морис Вановерберг, солтүстіктегі Лепанто Игороттарының дәстүрлі музыкасына бағытталған. Өкінішке қарай, тек әннің сөздері ғана жинақталған. Эмилия Каванның "Филиппин халық әндері" жинағы 1924 жылы жарық көрген әуендер жинағы деп саналады. Мүмкін, халық әндерінің ең маңызды жинағы - Норберто Ромуальдестің филиппиндік прогрессивті музыка сериясы, ол 1920 жылдардың соңында жарық көрді. Өкінішке қарай, Ромуалдеспен жұмыс істеген жинақтаушылар әндерді түпнұсқа тілдерінде ұсынбады, керісінше оларды ағылшын және филиппин тілдеріне аударды. Бұл жинақта филиппиндіктердің ұлттық әнұраны, "Филиппин біздің туған жеріміз" және тіпті "Филиппин әдемісі" ("Америка әдемісі" адаптациясы) сияқты ұлттық болмысты насихаттауға бағытталған әндер де бар. Сонымен қатар, жинақта басқа елдердің халық әндері де бар. Бір уақыт бойы Ромуальдестің жинағы бастауыш мектепте музыканы үйрету үшін оқу құралына айналды. Сонымен қатар, бұл елдің барлық бөліктеріндегі халық әндерінің сақталып, филиппиндіктердің келесі ұрпағына берілуін қамтамасыз етті. Осы уақытқа дейін бұл жинақ Филиппиннің дәстүрлі музыкасының ең маңызды жинағы болып табылады, өйткені оның көшірмесі әлі күнге дейін елдің ірі қалалық және провинциялық кітапханаларында бар. Эмилия Рейсио Круздың "Филиппин халық әндері" сияқты басқа жинақтары елдің "сегіз негізгі тілі" деп аталатын және кейбіреулердің пікірінше, бұл жинақ осы этнолингвистикалық топтардың әндерінің ең жақсы бейнесі болып табылады. Филиппин университетінің музыка колледжінің Азия музыкасы зерттеу кафедрасының бұрынғы төрағасы доктор Хосе Мацеда да 1953 жылы басталған және 1972 жылға дейін созылған кейбір жинақтарды жасады. Одан кейін оның шәкірттері де ақша жинады. ХХ ғасырдың соңғы жылдары мен ХХІ ғасырдың басына дейін Санто-Томас университетінің музыка консерваториясының деканы Рауль Сунико өзінің жеке жинағын шығарды. Ол ең алдымен бейнет әндерін жинақтап шығарды, содан кейін махаббат әндерін, содан кейін жұмыс әндерін шығарды. Соңында ол филиппиндік әйелдер туралы әндер жинағын шығарды, бұл барлық этнолингвистикалық топтардың дәстүрлі әндерінің басты тақырыбы. Бұл жинақтардың барлығы фортепианоға арналып жазылған, ал сөздер олардың бастапқы тілдерінде берілген. Сондай-ақ, аудармамен бірге белгілі бір этностық топтардың мәдениеті туралы қысқаша мәлімет беріледі. Дәстүрлі би музыкасына қатысты Франсиска Рейес Акиноның жеті томдық жинағы әлі күнге дейін ең маңызды жинақ болып табылады. Әзірге оның ізімен ешкім жүрмеді.

Дәстүрлі музыканың лингвистикасы

Боромео сондай-ақ Батыс ықпалымен қалыптасқан дәстүрлі музыканың бір қызықты ерекшелігі - әуеннің белгілі бір тілге немесе диалектке байланысты болмауы екенін атап өтті. Алайда, филиппин тілдеріндегі көптеген әндер бір мелодияны бөліседі, мысалы, тагалог тіліндегі Магтаним ай 'Ди Биро, Капаманган Детинг Танаман Пале және Гадданг Со Паяо . Тағы бір мысал - Висаяның "Ако Ининг Кайлу" әні, оның мелодиясы Ибанаг Мелого и Ая мен Капаманган Ин Манай сияқты. Әндердің ең көп бөлігі әртүрлі халық тілдерінде, әсіресе елдің сегіз негізгі тілінде жазылған. Жинақталған салт-дәстүрлі әндердің көбісі ұлттық тіл - филиппин тілінде аударылған. Әндердің танымалдылығы жағынан әртүрлі азшылық тілдерінен шыққан әндер екінші орында тұр, ал испан тіліндегілері үшінші орында. Бұл испан тіліне ең жақын жергілікті тілді қамтымайды, ол шавакано деп аталады, ол кастиль тілімен өзара түсініктілік дәрежесіне ие. Бұл топтағы ең танымал әндер "No Te Vayas de Zamboanga" және "Viva!" Сеньор Сто. Бала.

Филиппиндік білім берудегі халық музыкасы

Филиппиннің білім беру департаментінің оқу бағдарламасы музыка мен өнердің білім алудағы құндылығын "филиппиндік мәдени бірегейлік пен әртүрлілікті атап өтудің құралы" ретінде талқылайды. 7-сынып оқушылары өздерінің білім беруіне халық музыкасын енгізеді. Батандағы білім беру бөлімінің мұғалімдерге арналған нұсқаулығында 7-сыныптағы музыка сабағының жоспары көрсетілген. Жолдамада филиппиндік халық музыкасының музыкалық элементтерін талдау және белгілі бір аймақтың музыкасы, халқы мен мәдениеті арасындағы байланысты анықтау мақсаттары көрсетілген. 2020 жылдың мамыр айында Лусонның орталық бөлігіндегі 30 - дан астам мұғалім "III аймақтың халық әндерін қайта қарау: бай мәдени мұраның калейдоскопы" атты кітапты "124 халық әнін қайта қарау және қайта жаңғырту" ниетімен дайындады. Білім департаментінің директоры Николас Капулонның айтуынша, бұл кітап оқушыларға мәдени өзіндік сезімін дамытуға көмектеседі. Капулон бұл кітапта аккордтар, вокалдық нұсқаулар, қысқа бейнелер және аспаптық сүйемелдеу бар, сондықтан сыныптағы халық әндері сабақтарын жеңілдетеді. Осы кітапқа дейін мұғалімдер 1983 жылғы халық әндерінің жинағына сүйенген, бірақ білім беру департаментінің симфониялық оркестрінің дирижері Рафаэль Рубионың айтуынша, оның шектеулі мүмкіндіктері бар.

Филиппиндегі фольк-рок

1970-ші жылдардағы кейбір филиппиндік рок-иконалар халық әндерін жаздыруға тырысты. Флоранте, Фредди Агилар, Хебер Бартоломе, Джои Аяла және Asin тобы Филиппин халық әндерін АҚШ-тағы құбылысқа ұқсас етіп таратты. Дәстүрлі филиппин музыкасының әсерінен, бірақ 70-ші жылдардағы американдық фольк-рок дәстүріне негізделмеген тағы бір танымал музыка категориясы - "филиппин аспаптарын қолданатын қазіргі заманғы музыка", оның мысалы - UDD-дің "Paagi" әні, ол комикс сериясының анимациялық бейімделуінің негізгі әні ретінде пайдаланылды.

Филиппиндік қазіргі заманғы халықтық (әлемдік) музыка

1980 жылдары қазіргі заманғы халық музыкасының коммерциялық тиімділігінің артуы филиппиндік өнерпаздарға дәстүрлі филиппиндік музыкалық тұжырымдамалар мен аспаптарды танымал аудиторияға таныстыруға жаңа мүмкіндіктер берді. Әлемде "дүние музыкасы" деген белгімен халықтық роктан ажырату үшін танымал болды. Оның ең танымал орындаушылары Филиппин университеті профессоры Эдру Абрахам және Kontra Gapi тобы (Contemporaryong Gamelan Pilipino), этномузыколог Грейс Ноно және әлем музыкасы тобы Пиникпикан (қалайо деп қайта аталды). Әлемдік музыканың басқа дәстүрлерін қамтитын, сонымен бірге филиппиндік халық музыкасының элементтерін сақтайтын музыкалық актілерге кейде әлемдік синтез деп аталатын Humanfolk және Maquiling Ensemble жатады, ал Pordalab, Bayang Barrios, Bullet Dumas және Mijon сияқты халықтық фокустық Folk Rock актілері жиі "Филиппиндік әлем музыкасы" актілері ретінде жіктеледі.

Филиппиндік халық музыкасы наразылық музыкасы ретінде

Фольк-роктың және регги сияқты әлемдік музыка түрлерінің жаһандық танымалдылығы Вьетнам соғысымен және Филиппиндегі Маркос диктатурасымен тұспа-тұс келгендіктен, 70-ші жылдары наразылық музыкасының халықтық музыка дәстүрі ретінде көтерілуі, "Баян Ко" куниманы сияқты дәстүрлі ұлтшыл әндерге қызығушылықтың артуы, Маркос диктатурасына қарсы қарсылық көрсету кезінде Хебер Бартоломе мен Джесс Сантьяго сияқты фольк-рок наразылық актілерінің көтерілуі және ұлттық тақырыптардың инфузиясы, бірақ көбірек бағынған, Фредди Агилар және АПО туристік қоғамы сияқты негізгі музыкалық актілерде.

Филиппин халық әндерінің бейімделулері

Бірнеше филиппиндік әртістер филиппиндік халық әндерінің бейімделулерін жазды. 2014 жылы Китчи Надал мен Булет Дюмастар Тайфунның құрбандарына көмек көрсету мақсатында "Идой, Удай" атты дәстүрлі Waray әнін жазды. 2020 жылдың қазан айында филиппиндік Red Horse сыра бренді филиппиндік халық әндеріне құрмет көрсетуге бағытталған жарнамалық науқанды бастады. Акция "роктың ескі музыканы бүгінгі ұрпақтың бағасына қалай жеткізуге болатынын көрсетуді мақсат етеді" деп аталды. Акцияда Mayonnaise рок-тобы мен Slapshock ауыр металл тобы болды. Олар "Алақ пен ұйғыр са дуян" атты классикалық халық әндеріне өздерінің пікірімен бөлісті. 2021 жылдың шілдесінде Debonair District тобы джаз және фольк жанрын біріктіретін Diyalogo EP-ін шығарды. Олардың жетекші вокалисі Тома Кайабяб әндерді "жас ұрпақтың филиппин музыкасын бағалап, жақсы көруіне" деген үмітпен аранжировкалағандарын айтты.