Кіріспе

Американдық экономист Дин Бейкер (англ. Dean Baker; 1958 жылы 13 шілдеде туған) - Марк Вайсбротпен бірге Экономикалық және саясатты зерттеу орталығын (CEPR) құрған американдық макроэкономист. Бейкер 2007-08 жылы АҚШ-тағы тұрғын үй көпіршігін анықтаған алғашқы экономистердің бірі болып саналады.

Ерте өмір және білім

Бейкер еврей отбасында дүниеге келіп, Чикагоның Лейк-Вью маңындағы Иллинойс штатында өсті. 1981 жылы Бейкер Свартмор колледжінің бакалавриат дәрежесін тарихта, экономика және философия бойынша бітірді. 1983 жылы Денвер университетінен экономика саласында магистр дәрежесін алды. 1988 жылы Мичиган университетінің экономика ғылымы бойынша докторлық дәрежесін алды.

Экономикадағы мансап

Бейкер 1988-1989 жылдары Мичиган университетінде оқытушы, ал 1989-1992 жылдары Бакнелл университетінде экономика профессорының көмекшісі болды. 1992-1998 жылдары Экономикалық саясат институтында экономист болды. Осы уақыт аралығында ол Марк Вайсбротпен эволюциялық экономика журналында мақала жариялады. 1999 жылы Бейкер мен Вайсброт АҚШ-тың ұлттық істеріне (әлеуметтік қамсыздандыру, денсаулық сақтау, АҚШ-тың ұлттық бюджеті) және халықаралық тақырыптарға (жаһандық экономика, Халықаралық валюта қоры немесе Латын Америкасы саясаты) қатысты экономикалық зерттеулер жүргізетін тәуелсіз, партиялық емес ой-сана орталығы - Экономикалық және саясатты зерттеу орталығын (CEPR) құрды. Сол жылы Бейкер Preamble Center for Public Policy-де аға ғылыми қызметкер болды. Бейкер Дүниежүзілік банк қызметкерлерімен кеңестер өткізді және АҚШ Конгресінің бірлескен экономикалық комитетіне және ЭЫДҰ-ның кәсіподақ кеңесші кеңесінде куәлік берді. 1996-2006 жылдар аралығында Бейкер The New York Times және The Washington Post экономикалық есеп беруіне арналған апталық онлайн-комментарийдің авторы болды. 2006 жылдан бері ол бұл пікірін Beat The Press блогында жалғастырып келеді, ол бұрын The American Prospect-те және қазір CEPR веб-сайтында жарияланды.

2007-08 АҚШ тұрғын үй көпіршігі

2006 жылы Бейкер "тұрғын үйге салынған инвестициялардың төмендеуі экономиканы рецессияға итермелейді" деп болжады. Сол жылы ол "АҚШ экономикасының 2007 жылғы рецессияға ұшырауы" атты еңбегін жариялады, онда ол АҚШ тұрғын үй нарығындағы әлсіздік 2007 жылы АҚШ экономикасын рецессияға итермелеуі мүмкін деп болжады. Ол 2002-2005 жылдар аралығында көптеген мақалалар, пікірлер мен сұхбаттарда алдағы дағдарыс пен онымен байланысты үкіметтік саясат туралы ескертті. Бейкер АҚШ үкіметі шығарған тұрғын үй бағасы туралы деректер жиынтығына сүйене отырып, 2002 жылдың тамызында АҚШ тұрғын үй нарығында оның шыңынан бұрын көп уақыт бұрын көпіршік пайда болды деп мәлімдеді және көпіршіктің құлдырауы рецессияға әкеледі деп болжады. Оның экономиканың құлдырауының басталуы туралы болжамы тек тоқсанға ғана қате болды. Тұрғын үй балдырына қатысты Бейкер Федералды резервтің төрағасы Алан Гринспенді сынға алды. Ол сонымен қатар жылжымайтын мүлік және қаржы саласының нормативтік-құқықтық базасын, кепілдік берілген борыштық міндеттеме сияқты қаржылық құралдарды пайдалануды, сондай-ақ АҚШ саясаткерлері мен реттеушілерінің жұмысын және мүдделер қақтығысын сынға алды. Бейкер Уолл-стрит банктерін құтқару үшін АҚШ үкіметінің көмегіне қарсы болды, өйткені олардың құлдырауынан тек олардың акционерлері мен жоғары табыс алатын бас директорлары ғана жоғалтады. Ол құтқаруды ұзартпаудың қандай да бір гипотетикалық жағымсыз әсерлері туралы: "Біз қаржы жүйесін қалай жұмыс істету керектігін білеміз, тіпті банктер банкротқа ұшырап, банкротқа ұшыраса да", - деді ол 1980 жылдардағы S&L дағдарысы кезінде қабылданған АҚШ үкіметінің іс-қимылын келтіре отырып. Ол АҚШ элитасын оған қолдау көрсеткені үшін мазақтап, "Кейти Курик сұхбаттасқан Сара Пейлиннен гөрі Вашингтонның зиялысын қалайша аз сөйлеуші етіп шығарасыз? Бұл оңай. Сіз олардан құтқару бағдарламасын қабылдамау қалай Ұлы депрессияға әкеп соғатынын сұраңыз".

Жарамсыз

Бейкердің 2016 жылы жарық көрген Rigged: How Globalization and the Rules of the Modern Economy Were Structured to Make the Rich Richer атты кітабында АҚШ экономикасының соңғы 50 жыл ішінде қалай басқарылуы АҚШ ЖІӨ-не 2 мен 3,7 триллион доллардың (2016 жылы тұрақты доллармен) аралығында, яғни 11 мен 20 пайыз аралығында қосылады деп айтылған. Бұл оның 8 кестесінде жинақталған: 1-қалыптама 2016 жылғы миллиард АҚШ доллары ЖІӨ-нің жинақталған пайызы төмен жоғары төмен жоғары жоғары жоғары толық жұмыспен қамту $1,115 $2,300 56% 62% 6.0% 12.3% қаржы секторының ысырапшылығы $460 $636 23% 17% 2.5% 3.4% патент/авторлық монополиялар $217 $434 11% 12% 1.2% 2.3% корпоративтік басқару $90 $145 5% 4% 0.5% 0.8% жоғары жалақылы мамандықтарды қорғау $100 $200 5% 0.5% 1.1% Жалпы $1,982 $3,715 10.6% 19.9% Rigged-те Бейкер, мысалы, жұмыссыздықты төмендетуге көбірек көңіл бөлу және инфляцияны азайтуға аз көңіл бөлу, ең алдымен, төменгі 99%-ға пайда әкеледі, бірақ ең жоғарғы 1% осы пайдалардың бір бөлігін алады. Бейкердің айтуынша, соңғы 50 жылдағы патент және авторлық құқық заңдарының өзгеруі Конституцияның авторлық құқық туралы ережесінде: "Ғылым мен пайдалы өнердің дамуын қолдау" деген мақсатқа қайшы келеді. Оның тұжырымы бойынша, егер АҚШ зерттеулерге және БАҚ-қа бірдей қаражат жұмсап, оның нәтижелерін жалпыға ортақ етіп жіберсе, онда барлық адамдар жақсырақ болар еді, мүмкін, өте байларды қоспағанда. Әсіресе, әлем АҚШ-тың дәрі-дәрмек компанияларына патенттік жарна төлемей, денсаулығы жақсара түседі. Ол сондай-ақ, еркін сауда туралы келісімдер дәрігерлер мен басқа да жоғары жалақы алатын мамандарды жұмыстан босатты, бірақ олардың жұмысында ешқандай айырмашылық болмағандықтан емес, олар ұйымдасқан еңбекке қарағанда саяси күшке ие болғандықтан.

Саяси белсенділік

Мичиган университетінің аспиранты болған Бейкер Конгрессмен Карл Пурселлдің Контраларға әскери көмек көрсету туралы дауысына наразылық білдірген екі отырыста тұтқындалды. 1986 жылы Бейкер Дональд Граймсты Демократиялық партияның алғашқы сайлауында жеңіп, Мичиганның екінші Конгресс округін білдіру үшін Пурселлге қарсы сәтсіз жарысты; оның кандидатурасы Контраларға көмек көрсетуге қарсы болды. 2020 жылы Бейкер Элизабет Уорреннің 2020 жылғы президенттік науқанын қолдады.

Жеке өмір

Бейкер экономист Хелен Йоргенсенге үйленген. Олар Юта штатының оңтүстігінде тұрады, ал ол Юта университетінде қонақ профессор.