Кіріспе

Коимбраның ескі соборы (Сэ Вельха де Коимбра) - Португалиядағы роман стиліне тән католиктік ғимарат. Се Веланың құрылысы Орике шайқасынан (1139) кейін, принц Афонсу Генрикес өзін Португалия королі деп жариялап, Коимбраны астана ретінде таңдағаннан кейін басталды. Коимбраның бірінші графы, мосараб Сиснандо Дэвидс соборда жерленген.

Тарих

Коимбра (римдік қала Аэминиум) 5 ғасырдан бері епископтық орын болды, көршілес Коимбригаға шабуыл жасалып, 468 жылы шабуыл жасаған суэвтер жарым-жартылай жойғаннан кейін. Се Вельхадан бұрын Коимбрада болған соборлар туралы ештеңе де белгісіз. 1139 жылы Орике шайқасынан кейін король Афонсу Генрикес жаңа собор құрылысын қаржыландыруға шешім қабылдады, себебі оның алдыңғысының жағдайы нашар еді. Жобаға нақты ынталандыруды епископ Мигель Саломао берді, ол жұмыстарға қаржылай көмек көрсетті. 1185 жылы Португалияның екінші патшасы Санчо I жаңа соборда таққа отырғызылды, бұл құрылыс жұмысының дамыған күйде болғанын көрсетеді. Негізгі ғимарат 13 ғасырдың алғашқы онжылдықтарында аяқталды, бірақ монастырьлар тек 1218 жылы, король Афонсо II билік құрған кезде басталды. Роман стилідегі собордың жобасы Мастер Робертке, мүмкін француз сәулетшісіне, сол кезде Лиссабон соборының құрылысына басшылықты жүргізген және Коимбраға үнемі келіп тұратын. Жұмыспен мастер Бернард, мүмкін, француз, оны Мастер Соэйро, Порту епархиясының айналасындағы басқа шіркеулерде белсенді сәулетші, алмастырды. XVI ғасырда соборға көптеген қосымшалар жасалды. Кеме соборларының часовнялары, қабырғалары мен бағаналары плиткалармен қапталды, фасадтың солтүстік жағында монументалды Porta Especiosa салынған, ал апсиданың оңтүстік часовнясы Ренессанс стилімен қайта салынған. Алайда роман стиліне тән ғимараттың негізгі архитектурасы мен құрылымы сақталып қалды. 1772 жылы, есуиттерді Португалиядан Помбаль маркизі қуып шыққаннан бірнеше жыл өткен соң, епископтық орын ескі ортағасырлық собордан манерші иезуит шіркеуіне көшірілді, содан кейін Коимбраның жаңа соборы (Сэ Нова де Коимбра) деп аталды.

Сәулет

Коимбра соборы Реконкиста кезеңіндегі португал роман стилі соборының арасында қазіргі күнге дейін салыстырмалы түрде сақталған жалғыз собор болып табылады. Порто, Брага, Лиссабон және басқа соборлар уақыт өте келе күрделі жөндеуден өтті.

Сыртқы

Сырттан қарағанда, Коимбраның ескі соборы шағын бекініс сияқты көрінеді. Бұл қорқынышты көрініс оның соғысқан кездерімен түсіндіріледі. Батыстық қасбеттің ортасында порталы мен жоғары жағындағы терезесі бар мұнара тәрізді құрылым бар. Портал мен терезе араб және романға дейінгі әсерлердің романдық мотивтерімен қатты безендірілген. Фасадты бұрыштарында қалың бекіністер бекітеді, олар жердің бұрышын өтейтін (собор төбе басына салынған). Солтүстік қасбеті ерекше, бірақ эрозияға ұшыраған, Ренессанс стилі Порта Эспециоза деп аталатын порталға ие. Үш қабатты порталды 1530 жылдары француз мүсіншісі Жоао де Руао (Жан Руан) салған. Шығыс жағынан жартылай шеңберлі апсиді үш сәулелі шіркеумен көруге болады; негізгі және солтүстік шіркеулер әлі де роман стиліне тән, ал оңтүстік шіркеу Ренессанс дәуірінде қайта салынған. Трансепті үстінде барокколық бөлшектері бар роман стиліне тән шатырдағы фонарь орналасқан.

Интерьер

Собордың ішкі бөлігінде екі aisles, кішкентай трансепті және үш часовнясы бар шығыс апсида бар. Кеме кемесі баррелдік күмбезбен, ал бүйірлік аралықтар жамбас күмбезбен жабылған. Кеме жоғарғы қабатта, кең трифориум (аркалы галерея) бар, қажет болған жағдайда трибуналарда көп адам қабылдай алады. Ішкі қабаттағы барлық бағаналардың бас жақтары негізінен өсімдіктердің, сонымен қатар жануарлар мен геометриялық үлгілермен безендірілген. Фонар мұнарасының терезелері мен батыс қасбеттің үлкен терезелері собордың табиғи жарығының негізгі көздері болып табылады. Афонсо II билік құрған кезде (XIII ғасырдың басында) салынған монастырь романдық пен готика арасындағы ауысудың туындысы болып табылады. Аулаға қараған готикалық қайшы аркалардың әрқайсысы роман стиліне сай екі қос дөңгелек арканы қамтиды.

Елордалар

Ескі Коимбра соборының романдық безендіруінің ең ерекше аспектісі - бұл көптеген мүсінді бас қалалар (380-ге жуық), бұл оны Португалиядағы романдық мүсіннің ең маңызды ансамбльдерінің біріне айналдырады. Негізгі мотивтер өсімдіктер мен геометриялық және араб және романға дейінгі әсерлерді көрсетеді, бірақ төрт аяқты жануарлар (оның ішінде кентаврлар) немесе бір-біріне қараған құстар жұбы да бар. Адам суреттері де, Киелі кітаптағы оқиғалар да жоқ. Скульптуралық адам фигураларының болмауы соборда жұмыс істеген көптеген суретшілердің мосарабтық, яғни араб аумақтарында өмір сүрген және 12-ші ғасырда Коимбрада қоныстанған христиандар болғандығына байланысты болуы мүмкін. Бұл суретшілер исламда тыйым салынған адамның бейнесімен таныс болған жоқ.

Қабірлер

Готика дәуірінен (13-ші - 14-ші ғасырлар) бойындағы аралықтарда мүсіндер салынған бірнеше қабірлер бар, кейбіреулері қатты ерозияға ұшырады. Ең ерекшесі - Ватаса Ласкарис (немесе Бетаса) әжесі, XIV ғасырдың басында король Динис І-ге үйленетін Арагонның Елизаветасымен бірге Португалияға келген византиялық. Оның қабірінде Византия империясының символы: екі басты бүркіт бар.

XVI ғасыр

XV-XVI ғасырдың басында епископ Хорхе де Алмейда үлкен сәндік шараны қолға алды. Бағандар мен қабырғалар аралықтардың қабырғалары араб өнерін еске түсіретін көп түсті геометриялық мотивтерді бейнелейтін Севильядан келген плиткалармен қапталған. Олардың көпшілігі алынып тасталды, бірақ көбісі қалды, әсіресе собордың кіреберісінің сол жағындағы қабырғада, сондай-ақ көптеген часовняларда және жерлеу ескерткіштерінде. Тағы бір маңызды қосымша - 1498 және 1502 жылдар аралығында фламанд суретшілері Оливье де Гант пен Жан д'Ипрес оймалап жасаған бас часовняның ағаштан жасалған үлкен алтабы. Фламандтық готика стиліне арналған алтавр Мария мен Мәсіхтің тарихын көрсетеді және роман стиліне тән бас часовняның бүкіл кеңістігін алып жатыр. Бұл елдегі ең үздік. Алтақты роман стиліне сай жасалған үстел сүйемелдеп тұр. Солтүстік часовняда (Қасиетті Петір часовнясы) француз мүсіншісі Николау Шантереннің (XVI ғасырдың басында) қайта өрлеу дәуіріндегі құрбандық үстелі бар. Апсиданың оңтүстік шіркеуі толықтай қайта жаңғыру стилімен қайта салынған және онда Иса мен елшілердің бейнесі бар керемет алтавр бар. Алтарь 1566 жылы аяқталды және Жоао де Руаоның (Жан Руан) еңбегі. 1530 жылдары сол суретші Солтүстік қасбетіне Porta Especiosa салған. Трансептте готика-реенессанс стиліне (15201540) арналған әсем шомылдыру рәсімінің фонты бар, ол Альмединаның Сент-Джон шіркеуінен (Сан-Жоао-де-Альмедина). Коимбра соборындағы түпнұсқа Мануэлиндік шомылдыру шүбесі қазір Коимбраның жаңа соборында (қаланың бұрынғы иезуит шіркеуі) орналасқан.