Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лиссабондағы Рим-католик соборы (Португалия)
Roman Catholic Cathedral located in Lisbon, Portugal
Ағыншы Мария соборы (Санта-Мария-Майор-де-Лисбоа немесе Метрополитендік собор), көбінесе Лиссабон соборы немесе жай ғана Се (Сэ-де-Лисбоа) деп аталады, Португалияның Лиссабон қаласында орналасқан Рим-католик соборы. Қаладағы ең көне шіркеу, ол Лиссабон Патриархатының тақ орны. 1147 жылы салынған бұл собор көптеген жер сілкіністерін бастан өткерді және бірнеше рет өзгертіліп, жаңартылып, қалпына келтірілді. Қазіргі таңда әртүрлі сәулет стилінің үйлесімінен тұрады. 1910 жылдан бері ұлттық ескерткіш мәртебесіне ие.
The Cathedral of Saint Mary Major (Santa Maria Maior de Lisboa or Metropolitan Cathedral of St. Mary Major), often called Lisbon Cathedral or simply the Sé (Sé de Lisboa), is a Roman Catholic cathedral located in Lisbon, Portugal. The oldest church in the city, it is the seat of the Patriarchate of Lisbon. Built in 1147, the cathedral has survived many earthquakes and has been modified, renovated and restored several times. It is currently a mix of different architectural styles. It has been classified as a National Monument since 1910.
Өнер және сәулет
Собор латын кресті пішінде, үш дәліз, трансепт және амбулаториямен қоршалған негізгі шапельмен. Шіркеу шығыс жағынан монастырьмен байланысты. Собордың басты фасады қамалға ұқсайды, кіреберістің екі жағында мұнаралар мен қабырғалардың үстінде тік тік тісті қабырғалар орналасқан. Бұл қауіпті көрініс сол кездегі басқа португалдық соборларда да кездеседі, ол Реконкиста дәуірінен қалған мұра, сол кезде собор қоршау кезінде жауға шабуыл жасау үшін база ретінде пайдаланылған болуы мүмкін.
The cathedral is in the shape of a Latin cross with three aisles, a transept and a main chapel surrounded by an ambulatory. The church is connected with a cloister on the eastern side. The main façade of the cathedral looks like a fortress, with two towers flanking the entrance and crenellations over the walls. This menacing appearance, also seen in other Portuguese cathedrals of the time, is a relic from the Reconquista period, when the cathedral may have been used as a base to attack the enemy during a siege.
Романдық
Бірінші құрылыс кезеңінен (1147 жылдан бастап 13 ғасырдың алғашқы онжылдықтарына дейін) Лиссабон соборының батыс фасады, роза тәрізді терезесімен (20 ғасырда фрагменттерден қайта салынған), негізгі порталы, солтүстік бүйірлік порталы және собордың негізгі бөлігі сақталған. Порталдарда римдік стильдегі ою-өрнектермен безенділген қызықты капительдер бар. Негізгі бөлік цилиндрлі күмбезбен жабылған және жоғары, аркалы галереясы (трифориум) бар. Жарық батыс фасады мен трансепттегі роза тәрізді терезелер, негізгі бөліктің бүйірлік дәліздерінің тар терезелері, сондай-ақ трансепттегі фонарь мұнарасының терезелері арқылы кіреді. Собордың жалпы жоспары осы кезеңде салынған Коимбраның ескі соборына өте ұқсас. Амбулаториядағы бір шағын шіркеуде римдік стильдегі темір қақпасы бар.
From its first building period (1147 until the first decades of the 13th century), Lisbon cathedral has preserved the West façade with a rose window (rebuilt from fragments in the 20th century), the main portal, the North lateral portal and the nave of the cathedral. The portals have interesting sculptured capitals with Romanesque motifs. The nave is covered by barrel vaulting and has an upper, arched gallery (triforium). Light gets in through the rose windows of the West façade and transept, the narrow windows of the lateral aisles of the nave as well as the windows of the lantern tower of the transept. The general plan of the cathedral is very similar to that of the Old Cathedral of Coimbra, which dates from the same period. One of the chapels of the ambulatory has an interesting Romanesque iron gate.
Готика
13 ғасырдың соңында Португалия королі Динис готика стиліндегі монастырь салуды бұйырды, ол 1755 жылғы жер сілкінісі кезінде қирап зақымданды. Собордың кіреберісіне жақын, 14 ғасырдың басында Бартоломеу Жоанс есімді бай саудагер өзі үшін жерлеу капелласын салған. Оның қабірі және оған қойылған мүсіні әлі де сол жерде сақталған. Біраз уақыттан кейін Португалия королі Афонсу IV роман стиліндегі апсиді готикалық бас капелламен алмастырды, ол сәулелі капеллалармен қоршалған амбулаториямен бірге салынды. Король мен оның отбасы бас капеллада жерленген, бірақ олардың қабірлері мен капелланың өзі 1755 жылғы жер сілкінісінде жойылды. Амбулатория сақталып қалды және португал готикасы тарихындағы маңызды туынды болып табылады. Ол негізгі капелламен байланыспаған дөңгелек дәлізден және одан таралатын бірнеше капеллалардан тұрады. Амбулаторияның екінші қабаты қабырғалы күмбезбен жабылған, ал ішкі кеңістікті көп жарықпен толтыратын терезелер (клересторий) орналасқан. Амбулаторияда 14 ғасырдың ортасынан бастап үш көрнекті готикалық қабір бар. Олардың бірі Лопо Фернандес Пачекоға тиесілі, ол Феррейра де Авестің 7-ші лорды және король Афонсу IV қызметінде болған дворян. Оның қабіріндегі мүсіні қолында қылыш ұстап, оны ит күзетіп тұр. Оның әйелі Мария де Вилалобос қабірінің үстінде "Сағат кітабын" оқып отырған күйде бейнеленген. Үшінші қабір әлі анықталмаған ханшайымға тиесілі. Барлық қабірлер гербтермен әсемделген. 15 ғасырдың соңында Нуньо Гонсалвес салған әйгілі Сент-Винсент панельдері амбулаториядағы Сент-Винсент капелласына қойылды деп есептеледі. Олар кем дегенде 1690 жылға дейін сонда болды, содан кейін 1742 жылға дейін соборда сақталды. Кейін олар Митра сарайына көшірілді. Бүгінде бұл панельдер Лиссабондағы Ұлттық Ежелгі Өнер мұражайында (Museu Nacional de Arte Antiga) сақталуда.
At the end of the 13th century King Dinis of Portugal ordered the construction of a cloister in Gothic style, which became severely damaged by the 1755 earthquake. Near the entrance of the cathedral, a rich merchant, Bartolomeu Joanes, built a funerary chapel for himself in the beginning of the 14th century. His tomb with his laying figure is still inside. Somewhat later, King Afonso IV of Portugal had the Romanesque apse replaced by a Gothic main chapel surrounded by an ambulatory with radiating chapels. The king and his family were buried in the main chapel, but their tombs and the chapel itself were destroyed in the 1755 earthquake. The ambulatory has survived and is an important work in the history of Portuguese Gothic. It consists of a circular aisle – not connected to the main chapel – with a series of radiating chapels. The second storey of the ambulatory is covered by ribbed vaulting and has a series of windows (clerestory) that bathe the interior with abundant light. The ambulatory contains three outstanding Gothic tombs from the mid 14th century. One tomb belongs to Lopo Fernandes Pacheco, 7th Lord of Ferreira de Aves, a nobleman at the service of King Afonso IV. His laying figure appears holding his sword and is guarded by a dog. His wife, Maria de Vilalobos, appears over her tomb reading a Book of Hours. The third tomb belongs to an unidentified royal princess. All tombs are decorated with coats of arms. In the last quarter of the 15th century it is believed that the famous Saint Vincent Panels, painted by Nuno Gonçalves, were placed in the St Vincent chapel of the ambulatory. They remained there at least until 1690 and were set aside in the cathedral until 1742. They were then transferred to the palace of Mitra. The panels are now in the Museu Nacional de Arte Antiga (National Museum of Ancient Art) in Lisbon.
Қазіргі заман
17 ғасырда барокко стилінде әдемі сакристия салынды, ал 1755 жылдан кейін негізгі шапель неоклассикалық және рококо стильдерінде қайта жаңартылды (соның ішінде король Афонсу IV және оның отбасының қабірлері кірді). Мачадо де Кастро, 18 ғасырдың соңындағы Португалияның ең белгілі мүсіншісі, Бартомолеу Жоанның готикалық шапеліндегі тамаша туған ошақтың авторы. 20 ғасырдың басында собордың сырты мен ішіндегі неоклассикалық әшекейлеудің көп бөлігі алынып тасталды, соборға көбірек "орта ғасырлық" сыртқы түрін беру үшін.
During the 17th century a fine sacristy was built in Baroque architectural style and, after 1755, the main chapel was rebuilt in neoclassical and Rococo styles (including the tombs of King Afonso IV and his family). Machado de Castro, Portugal's foremost sculptor in the late 18th century, is the author of a magnificent crib in the Gothic chapel of Bartomoleu Joanes. In the beginning of the 20th century, much of the neoclassical decoration from outside and inside of the cathedral was removed to give the cathedral a more "mediaeval" appearance.