Кіріспе
Түркия мен Грузияның тарихи аймағы Мачахели (,) - Түркия мен Грузия арасындағы Аджариядағы тарихи географиялық аймақ және Мачахилистскали өзені бойындағы ұзын аңғар. Бұл аңғарда 23 ауыл бар. Өзеннің түрік және грузин бөліктері экологиясы, флорасы мен фаунасы, сондай-ақ мәдени маңызы үшін тиісті үкіметтермен қорғалады.
Machakheli (, Mač’axeli; Maçahel) is a historical geographical area in Adjara and long valley along the river Machakhlistskali between Turkey and Georgia. There are 23 settled villages in this valley. For its ecology, flora and fauna, as well as cultural importance, both the Turkish and Georgian segments of the valley are protected by the respective governments.
Тарих
Мачахели, сондай-ақ архаикалық түрде Мичихиани (მიჭიხიანი) деп аталады, 15 ғасырдың аяғында бөлініп кеткенге дейін Грузия патшалығының бөлігі болды. Содан кейін ол 1479 жылы Осман сұлтаны Мехмед II-ге бағынған Самцхедің жартылай тәуелсіз князьдеріне (жақсы аталатын) өтті. Османдық әкімшілік 1570-жылдарға дейін куәландырылмаған. 1563 жылы Мачахели билеушісі, мүмкін Шаликашвили кланынан болса керек, ислам дінін қабылдап, Осман әскеріне Лагвеш Ахмет деген атпен қосылды. Османдықтар кезінде Мачахель Ливан санжағының шағын ауданы болды. Бұл аймақ 18-ші ғасырдың аяғынан 19-шы ғасырдың ортасына дейін Мачахела деген лақап атпен атылған мылтықтар өндірісімен ерекше атақ алды. Махакели Осман империясымен көптеген соғыстар кезінде Ресей империясының бақылауына түсті. 1921 жылы жаңа түрік-совет және түрік-грузин шекарасын жүзеге асырғаннан кейін Мачахели екі ел арасында бөлінді.
География
Өзеннің түрік бөлігі Жоғарғы Мачахели деп аталады және Артвин провинциясының Борчка ауданына кіреді. Оның алты ауылы бар, олардың ресми түрік және бейресми грузиндік атаулары бар. Бұл қалалар: Камили (Хертвиси), Дюзенли (Зедваке), Эфелер (Эпрати), Каялар (Квабистави), Маралкой (Миндиети) және Угуркой (Акрия). Мачахелидің орталығы Хертвиси (ხერთვისი) 1925 жылы "Камили" деп аталды және оның маңы Камили деп аталды. Бұл аймақ бүкіл Түркияда ара шаруашылығының қарқынды жүргізілуімен және жоғары сапалы балмен танымал. 2005 жылы Камили Түркияның жалғыз ЮНЕСКО-ның биосфералық қорығы болды. Грузияның төменгі Мачахели деп аталатын сегменті Грузияның Аджария автономиялық республикасының Хелвачаури муниципалитетіне кіреді және онда он екі ауыл бар, соның ішінде Зеда Чхутунети, Кведа Чхукунети, Чикунети, Цхемлара, Скурддиди, Ачарисагмарти, Кедкеди, Синдиети, Чаниври, Гор Гаджети және Сапуткрети. Бұл аймақ жергілікті алабұға үшін танымал. Бұл аймақта Мачахела қару-жарағы монументі, Гвара қамалы, Мирвети сарқырамасы, 12 ғасырдағы Мирвети тас көпірі, Екінші дүниежүзілік соғыс дәуіріндегі артиллерия құралы және Мачахели этнографиялық мұражайы бар. 2012 жылдың шілдесінде Грузия Мачахели ұлттық паркін құрды және аймақтағы экологиялық мәселелерді шешу үшін Түркиямен АҚШ-тың демеушілігімен Трансшекаралық ынтымақтастық жөніндегі іс-қимыл жоспарына қол қойды.