Кіріспе
Өтірік оқиғаларды "дәлелдеу" үшін деректерді жасау Жалған құжаттама - бұл ойдан шығарылған оқиғаларды тіркейтін құжаттарды жасау процесі. Кейін бұл құжаттар ойдан шығарылған оқиғалардың болғанын "дәлелдеу" үшін пайдаланылуы мүмкін. Жалған құжаттаманы үгіт-насихат құралы ретінде басқару топтары мен тоталитарлық үкіметтер жиі төрт негізгі себеппен қолданады: билікке қарсы келетін топтарға немесе адамдарға айыптау үшін негіз болу, белгілі бір нәсілдік, этникалық немесе діни топтарға қарсы жеккөрушілікке шақыру (көршілдікке шақыру), Биліктегілердің іс-әрекеттерін қолдау (патриотизмге шақыру) және Биліктегілердің қателіктерін жабу (негіздеме). Жалған құжат жасаудың ең жақсы мысалы нацистік Германияда, онда билік өкілдері төрт себеп бойынша да жалған құжат жасады. Құжаттарды жалғандатудың үш негізгі әдісі бар. Әрине, бір жолы - ойдан шығарылған оқиға жасап, оны жазып алу. Екіншісі - оқиғаның орын алған жерін өзгертіп, оны өршітіп, басқа біреуді кінәлау. Үшіншісі - нақты оқиғаны құжаттаудан бас тарту, осылайша дәлелдің жоқтығы үшін қоздырғыштарды ақтау. Жалған құжаттарды жасау іс-әрекеті басқарушы ұйымдар мен үкіметтер тарапынан алға жылжытылған, жазылғанның бәрі де шынайы деген қате пікірге негізделген. Бизнесте бұл тағы бір бейімділікке негізделеді: менеджмент дәлелдерді жинап, объективті түрде бағалайтын емес, керісінше, менеджерлерге сенетін болады. Фольклоршы Ян Гарольд Брунванд айтқандай, бір әңгіме не бір пікір баспаға шыққанда, ол беделге ие болады. Көптеген адамдар естіген құлақтан естігенге күмәнданады, бірақ бұқаралық ақпарат құралдарында таралатын оқиғалардың шынайылығына күмәнданатын адамдар аз. Әрине, осыған ұқсас бір қате пікір бар: қандай да бір оқиғаның дәлелсіз екендігіне көз жеткізу мүмкін емес. Деректердің болмауы - бұл дәлелдің жоқ екендігіне дәлел, бірақ қандай да бір оқиғаның орын алуы оның құжатталған-жазбаланбағанына мүлдем тәуелсіз.
False documentation is the process of creating documents which record fictitious events. The documents can then be used to "prove" that the fictional events happened. A common propaganda tool, false documentation is often used by management groups and totalitarian governments for four basic reasons:
to have a basis for accusations against groups or individuals who oppose those in authority,
to invoke hatred against certain racial, ethnic or religious groups (appeal to bigotry),
To support the actions of those in power (appeal to patriotism), and
To cover the mistakes of those in power (deniability). Perhaps the best illustration of false documentation is Nazi Germany, where the authorities falsified documents for all four reasons. There are three basic methods for falsifying documentation. One way, of course, is to create an entirely fictional event and write it down. The other is to misrepresent an actual incident by embellishment or exaggeration so that the blame for the incident is misplaced. The third is to refuse to document an actual event, thereby exonerating the instigators for lack of proof. The practice of false documentation rests on the fallacy, promoted by management organizations and governments, that whatever has been written down is unquestionably true. In business, it rests on a further bias: the tendency of management to believe managers rather than to collect and objectively judge evidence. As folklorist Jan Harold Brunvand points out, when a story or a claim appears in print, it gains an air of authority. Many people are skeptical of spoken rumors, but few doubt the veracity of stories appearing in the news media. A related fallacy is, of course, that whatever has not been documented must not have happened. Although absence of evidence is evidence of absence, whether any given event happened is entirely independent of whether it was documented.
Танымал мәдениетте
Джордж Оруэллдің "1984" романында шындық министрлігі газеттердің бұрынғы басылымдарын өзгерту үшін арнап бүкіләлемдік бөлім бар, бұл құжаттандыруды өзгерту халықтың тарихты қабылдауын өзгертеді деген сенімде. Романның ең үлкен ирониясы - ақиқат министрлігі тек өтірікпен айналысады.