Кіріспе

Биттің тұмсығы иінтіректің қол қысымына көтеруді қамтамасыз етеді. Штангалар әдетте металдан жасалады, олар тік немесе иілген болуы мүмкін және кейбір дисциплиналарда безендірілуі мүмкін. Басты және тік тізбек немесе тік белдік тікенектің жоғарғы жағына бекітіледі, ал тізбектер төменгі жағына бекітіледі. Шенді жағажай біттері батыс ат спортында барлық ересектер үшін қолданылады және ағылшындық ат спортында, негізінен, озық дрессаж аттылары қолданатын қос тұтқаның бөлігі ретінде және бітке бекітілген екінші тізбек үшін сақинаны қамтитын гибридті пелхам бітісінде қолданылады. Тікелей қысымдағы шнаффл биттерінде сабақтары жоқ, олардың орнына бір ғана биттік сақиналары бар. Ауызшадан шығатын біттері бар біттер рычагты пайда етеді және тұтқаның тажы арқылы, жамбас тізбегі арқылы жақтан ілгекке қысым жасайды, әсіресе "босақ жаак" бітісімен ауыз және жаактың жақтарына тиісуі мүмкін. Шеңбер және оның рычагтық әрекеті - бұл ауыздыққа қарамастан, шетке айналған бітті шетке айналдырады. Көптеген бүйірлік біттерде тұтас ауыздық бар, портпен немесе ондай жоқ, бірақ бұрыштары мен рычагтары бар кез-келген біт әрқашан "бүйірлік" типті біт, тіпті біріктірілген ауыздық болса да. Шалқарлар тұқымдасына екі қос тұтқаның шалқар бөлігі болып табылатын Веймут;

Қалқанның бөлшектері

Шенк термині әдетте біттің барлық жағын сипаттау үшін "кене" терминімен бір-біріне ауыспалы қолданылады, бірақ шенк тек қана рычагтың қолын, біттің ауыздан тежегіш сақинаға дейінгі бөлігін білдіруі мүмкін. Биттің сатып алуы - жақтың жоғары бөлігі, ол ауыз терісінен бас шағалдағына дейін созылады. Барлық тұтқалардың төменгі жағында тұтқаның тұтқасы үшін және жоғарғы жағында тұтқаның басты жағына арналған тұтқа бар. Кейбір ілгектерде ауыздыққа шанақ тігу үшін сақиналар немесе саңылаулар қосылуы мүмкін, бұл бітті екі тізбектегі елекпен пайдалануға мүмкіндік береді, оны пельхам бітісіне айналдырады. Кейбір, әсіресе Веймут бұтақтарында, ауызша белдікті бекіту үшін кішкентай сақиналар орналастырылады, бұл ат ауызша ұстап қалмауы үшін бітке пайдалы қосымша. Кейбір батыс стильіндегі біттердегі біттер металл тағанмен (кейде "slobber bar" деп аталады, өйткені жылқының аузынан сілекей түсіп келуі мүмкін) немесе тіпті былғарының бір бөлігімен "қосылады", бұл лариат сияқты бітке оралған нәрсенің екі есе әсерін тигізеді және еріген жаакты біттегі шамадан тыс қозғалысты шектей алады.

Ұзындығы мен рычаг

Аттың бас пен аузына қанша күш жұмсалатыны оның ұзындығынан анықталады. Әдеттегі бүйірлік біт үшін рычагтың қатынасы 1:4 (онда жоғарғы және төменгі жақтың қатынасы 1:3), яғни, ат үстіндегі бір унция қысым ат аузына төрт унция қысым береді. Жалпы жамбас ұзындығы, жамбас сақинасының жоғарғы жағынан тежегіш сақинасының төменгі жағына дейін, әдетте, батыс ат шоуының көпшілігі үшін 8 1⁄2 дюймнан аспайды. Дрессаж кезінде жақтың иық тұтқасының ұзындығы 10 см-ден аспауы тиіс. Жақтардың өлшемі Том-Бұлақтан (болжам бойынша 41⁄2 дюйм) 8 1⁄2 дюйм "қонуға сәйкес" ең үлкен жақ ұзындығынан асып түсетін бөліктерге дейін өзгереді. Сатып алу мен рычагтың ұзындығы арасындағы салыстырмалы қатынас сонымен қатар жылқының жамбас және тұмсыққа қолданылатын рычагтың мөлшері мен түріне әсер етеді (типік жиектің жағдайында 1: 3 арақатынаста жамбас пен жамбас күштерін шығарады). Жоғары жамбаспен салыстырғанда төменгі жамбас ұзындығы (жетекші қол) жоғары жамбас күшін арттырады, сондықтан кернеу ілгіш пен ауыздың сымдарына қысым. Бұл дизайн ұзын мойын аттыларға өте қолайлы, өйткені ол жылқыны басын төмен түсіруге және мұрынды кіргізуге талпындырады. Төменгі аяққа қатысты біршама ұзын жоғарғы аяқ саусақтағы қысымды арттырады, бірақ ауыздың сабында көп қысым жасамайды. Бұл дизайн қысқа және қалың мойын ат үшін көбірек пайдалы, өйткені ол атты басын түсіруге шақырады, бірақ мұрынды иілу үшін аз қысыммен, бұл мойындысы қалың ат үшін физикалық жағынан қиын. Жалпы, қысқа бұрандалы біт әдетте жұмсақ біт болып табылады, бірақ айдоочу тізгінге қол тигізгенде тез жауап береді. Қысқа соққылы біттер әдетте жас жылқыға жақсы, өйткені егер тәжірибесіз жылқы мінгеннің қолынан біт қысымы елеулі болатын жерге келсе, жылқының басына аз қанатты қысым салынады. Алайда, ат жаттығу барысында жақсырақ шеберлік таныта бастаған сайын, оның ұзыншақтығы мен нәзіктігі үшін ұзыншақ соққыны артық көреді. Аттың аузына қысым жасамас бұрын, ұзын соққылы бұрандалар қысқа соққылы бұрандаларға қарағанда артқа қарай бұрылуы керек. Сондықтан ат ұзаққа созылатын ұзын тұмсықпен ат үстіндегі адамның қол қозғалысын жақсырақ "эскертпек", яғни аузына елеулі қысым жасалмас бұрын, ат әрекет етуге мүмкіндік береді. Осылайша, ұзын шанақ (бір нүктеге дейін) жақсы оқытылған жылқы мен жұмсақ қолдары бар атты арасында ауызша сөйлеуге мүмкіндік береді, бұл ауызшаның қатаңдығын арттырмайды.

Штанганың конструкциясы

Штангалар әр түрлі болып келеді, бұл біттің әрекетін әсер етуі мүмкін. Кейбір тұяқтар еріген жауы бар, яғни олар ауыздық тұтқа тұйықталған жерде айналады. Басқаларының тұмсығы қозғалмайтын. Кейбір тұтқаларда иіндерді бекіту үшін бос, айналатын сақина бар, ал басқаларында тұтқаның өзіне құйылған қатты, тұрақты сақина бар. Аттың ұшқыны қосылғанға дейін оның кішкене қозғалысына мүмкіндік беретін кез келген қозғалатын бөліктері атқа "ескерту" береді, бұл оған жеңіл қысымға жауап беруге мүмкіндік береді, осылайша ат пен мінгеннің арасында еркін жүзу кезінде немесе қысымды басу үшін жас атты енгізген кезде неғұрлым нәзік қарым-қатынасқа мүмкіндік береді. Жақсылық пен жамандықтың бұрышы да әр түрлі, кейбіреулері жоғары және төменге қарай, басқалары артқы жағынан иілген. Кейбір тұяқтардың S қисығы бар. Сондықтан, аттың тұяғының түрін оның қолданылуына қарай қарастыру керек. Басының тік орналасуын сақтайтын аттар, мысалы, "тікелей" немесе Вакеро дәстүрінде оқытылған батыс аттары, әдетте, тік тұяқты аттармен тұйықталған біліктерді қолданады. Аттарды кесу және арқанмен байлау сияқты жұмыс кезінде басынан мұрын шығатын адамдар көбірек иілген білік қолданады. Кейде батыстың кейбір бөліктерінің артқа бұрылатын сабақтары "егістік бөліктері" деп аталады. Атқа елікпен шөп шабуға ешқашан рұқсат етілмеуі керек болса да, бұл термин аттың елікпен тамақтануына мүмкіндік беру үшін артқа бұрылған сабақ деген қате түсініктен шыққан. Бұл атқа мұрындысы тік бағыттағы жолдың алдында ыңғайлы жүруіне мүмкіндік береді. Штанганың S қисығы тежегіштің қисаю бұрышына үлкен әсер етпейді, бірақ рычагтың қолдың ауыздықпен қосылған жеріндегі біт тепе-теңдігін өзгерте алады.