Кіріспе

Солтүстік Йоркширдегі төменгі жазық, Англияның географиялық аймағы.

Йорк алқабы – Англияның солтүстік-шығысындағы жазық жер. Бұл маңызды ауыл шаруашылығы аймағы және Солтүстік Англияның негізгі солтүстік-оңтүстік бағытындағы көлік дәлізін құрайды. Йорк алқабы – Англияның солтүстік-шығысындағы кең жазық аймақ. Көптеген адамдардың қате түсінігі бойынша, оның шекарасы солтүстікте Тис өзенінен оңтүстікте Хэмбер сағасына дейін созылады. Бірақ, шын Йорк алқабы осы аймақтың орталық бөлігін ғана қамтиды. Йорк алқабының солтүстігінде Моубрей алқабы, ал оңтүстігінде Хамберхед жазықтары орналасқан. Йорк қаласы аймақтың ортасында жатыр.

Климат

Ұлыбританияның бір бөлігі ретінде Йорк аңғарында жазда әдетте суық, ал қыста салыстырмалы түрде жұмсақ болады. Ауа райы күннен күнге және маусымдар бойынша да өзгеріп тұрады. Аймақтың географиялық орны батыс желдерінің, төмен қысымдық аймақтардың және олармен байланысты фронттардың күшті әсер ететінін көрсетеді, бұл әсіресе қыста дауылды және желді ауа райын әкеледі. Төмен қысымдық аймақтардың арасында көшпелі антициклондық аймақтар жиі пайда болады, олардың әсерінен қолайлы ауа райы орналысады. Қыста антициклондық аймақтар суық және құрғақ ауа райын әкеледі. Жазда антициклондық аймақтар құрғақ және тұрақты жағдайларды тудырады, бұл құрғақшылыққа алып келуі мүмкін. Бұл аймақ географиялық орнына қарамастан, Солтүстік Атлантикадағы Гольфстрим ағысының әсерінен қыста жұмсақ, ал жазда салыстырмалы түрде салқын болады. Ауа температурасы күнделікті және маусымдық өзгерістерге ұшырайды. Әдетте, түнде температура төмендейді, ал қаңтар – жылдың ең суық айы. Йорк аңғары Пеннин тауларының жаңбырдан қорғалған бөлігінде орналасқандықтан, батысқа қарағанда жауын-шашын мөлшері аз. Сонымен қатар, қыста басқа аймақтарға қарағанда көбірек тұман мен аяз болады, себебі суық ауа айналадағы жоталардан аңғарға ағып келеді.

Геология

Йорк аңғарының дрейфтік шөгінділерінің астында триастық құмтастар мен сазтастар, сондай-ақ төменгі юралық сазтастар жатыр, бірақ олардың барлығы жер бетіндегі шөгінділермен жасырылған. Бұл шөгінділерге мұздық шөгіндісі, құм және қиыршық тас, сонымен қатар соңғы мұз дәуірінде мұздықтардың шегінуінен қалған соңғы және рецессиялық мореналар кіреді. Ескрик моренасы аңғарды батыстан шығысқа қарай кесіп өтеді, ал Йорк моренасы, солтүстікке қарай 8 шақырымдай қашықтықта, Йорктан шығысқа қарай Сэнд-Хаттонға дейін созылатын ұқсас қисық қыратты құрайды. Бұл қыраттардың солтүстігінде мұздық көлдің қалдырған саз, құм және қиыршық тас жинақтары орналасқан. Сонымен қатар, негізгі өзендер мен ағындардың әрекетінен пайда болған саз, күл және құмнан тұратын өзен аллювийлік аймақтары да бар.

Су бұру

Йорк аңғары Оуза өзені және оның салалары – Уре, Нидд және Фосс өзендері арқылы оңтүстікке қарай суы ағызылады. Аймақтың шығысында Дервент өзені Оузаға оңтүстікке қарай құяды. Аңғарды кесіп өтетін негізгі өзендермен байланысатын көптеген шағын арналар мен дренаждық каналдар да бар. Осы су жүйелерінің көптегені жергілікті ішкі дренаж басқармалары тарапынан күтіліп, басқарылады, осылайша аңғардың барлық бөлігінде су деңгейінің тұрақтылығы қамтамасыз етіледі.

Табиғат тарихы

Ландшафт көбінесе төмен және жазық, бірақ шағын қырқалар мен мұздық мореналар топографиялық құрылымға әртүрлілік қосады. Құрғақ құмды топырақты жерлерде тарихи егіншілік далалар мен ежелгі жартылай табиғи орман қалдықтары сақталып қалған. Тұщы құмды жерлерде, негізінен, қарағайлардан тұратын ірі жасанды орман алқаптары бар. Егістік алқаптары аймақтың жер жамылуын басым түзеді, ал шөптекті далалар сирек кездеседі. Өзен аңғарларында су тасқынынан пайда болған шалғындықтардың қалдықтары өте аз, бірақ Дервент өзенінің төменгі ағысындағы маңызды аумақтар сақталған.

Тарих

Өзен аңғарларынан алыс, Йорк аңғарының құрғақ жерлері Рим дәуірінен бұрын мал өсіру және шағын ауқымда егін салу үшін кеңінен тазартылған болуы мүмкін. Йорк маңына римдіктер зор әсер етіп, онда Еборакум атты легионерлік бекінісін салған. Олар салған виллалардың, бекіністердің, сигнал станцияларының және жолдардың іздері табылды. Солтүстік Гарринг кезінде король Уильям I Англияның солтүстік округтерін тұрғындарының оған қарсылық көрсеткені үшін жазалау мақсатында қиратқанда, аңғар қатты қиындықтарға тап болды. Кейін, Англияның орта ғасырлық кезеңінде, ашық далалы жерлермен бірге иеліктер мен ауылдар құрылды, олардың кейбіреулері 18 ғасырдың қоршау актілеріне дейін сақталды. Англия азамат соғысы кезінде, роялистер мен парламентшілер арасындағы Марстон Мур шайқасы Йорк қаласының батысындағы жерде болды.

Елді мекендер

Йорктан басқа, аңғардағы ең ірі елді мекен – Хаксби. Басқа ауылдар көбінесе негізгі көшенің екі жағында бір-біріне қарай орналасқан, алақ қызғылт кірпіштен салынған және қызыл тақтайшамен жабылған үйлермен ерекшеленеді, сызықтық құрылымды көрсетеді.