Генри Кауэлл: «Толны Манаунаун» - музыка толп и ирландская мифология

Кіріспе

1917 жылы Генри Коуэллдің шығармасы

«Манаунаунның толқындары» – американдық композитор Генри Коуэллдің (1897–1965) B минорындағы қысқа фортепиано пьесасы. Ол 1917 жылы «Банба ғимараты» атты театрлық қойылымға прелюдия ретінде алғаш рет орындалды. «Манаунаунның толқындары» Коуэллдің көптеген тональді кластерлік шығармаларының ең белгілісі болып табылады.

Өмірбаян

"Банбаның ғимараты", "Манаунаунның толқыны" атты шығармасы теософ Джон Осборн Варианның ирланд мифологиялық өлеңдеріне негізделген. Кейбір ғалымдар Банбаның құрылысын "той" немесе "қойылым" деп сипаттаса, Коуэлл өзі (елу жылдан астам уақыт өткен соң) оны "опера" деп атады. Бұл қойылым 1917 жылдың жазында Калифорния штатының Сан-Луис-Обиспо округіндегі жағалау маңында орналасқан Халкьон теософиялық қауымының съезінде сахналандырылды; Вариан топтың жетекшісі болды және 20 жасар Коуэллді осы қауыммен таныстырды. Кейін Коуэлл "Манаунаунның толқыны" 1912 жылы немесе одан да ертерек жазылғанын мәлімдеді. 1944 жылы Коуэлл осы әнді оркестр мен духовой оркестр үшін ұйымдастырды – бәлкім, радиода ойнату үшін, бірақ ноталар жоғалып кетті және радио эфирін растайтын жазбалар табылмады. Бұл ән "B. W. W.", Бланш Ветэрл Уолтонға (1871–1963) арналған, ол Коуэллдің жылдар бойындағы ең басты демеушісі және жақтасы болды, сондай-ақ Чарльз Сигер мен Рут Кроуфорд Сигерге де демеушілік көрсетті. Коуэлл 1924 және 1961 жылдар аралығында оған тағы бес шығармасын арнады: "Ансамбль, неге?", "Эйфория", "Бланшқа қуанды Жаңа жыл!" және "Бланшқа туған күн мелодиясы". Бұл шығарма Коуэллдің 1920-жылдардың басынан 1930-жылдардың ортасына дейінгі Солтүстік Америка мен Еуропа бойынша гастрольдік сапарларында орындаған ең танымал және жиі ойналатын тональдық кластерлік шығармасы болып табылады. Коуэллдің орындауы Бела Бартокты шабыттандырды, сондықтан ол Коуэллден өзінің шығармаларында тональдық кластерлерді пайдалануға рұқсат сұрады. Барток оларды 1926 жылғы "Фортепианолық сонатасында" және "Ашық кеңістіктен" (1926) сюитасында қолданды, бұл үш жылдық тыныштықтан кейінгі оның алғашқы маңызды шығармалары болды. Коуэллдің тональдық кластерлерді қолданған ерте шығармаларының арасында атоналды, диссонанстық "Динамикалық қозғалыс" (1916) және оның бес "бис" шығармасы бар: "Бұл не?", "Жақсы әңгіме" (1917), "Жарнама" (1917), "Антиномия" (1917, 1959 ж. қайта қарастырылды; көбінесе "Антимония" деп қате жазылады) және "Сағат кестесі" (1917). "Манаунаунның толқыны" шығармасында кластерлер керемет әуенмен дыбысталып, содан кейін бірте-бірте баяулап, диссонанс емес, трансценденттік құпияны сезіндіреді. Коуэлл өзінің соңғы фортепианолық жазбалары жазылған "Folkways" альбомының соңғы, баяндаушы трегінде былай дейді: Ирланд мифологиясында Манаунаун қозғалыс және теңіз толқындарының құдайы болған. Мифология бойынша, ғалам құрыла бастаған кезде Манаунаун ғаламды құрастыру үшін қолданылатын барлық материалды, ғарыш кеңістігіне таратылған ұсақ бөлшектермен араластырған. Ол осы материалдарды ритмикалық толқындармен қоздырып тұрды, осылайша олар ғалам құрылысында қолданылған кезде жаңа болып қалуын қамтамасыз етті. Композиторлық мансабының алғашқы екі онжылдығында Коуэлл фортепианолық шығармаларының атауларында ирланд мифологиясына жиі сілтеме жасады. Коуэллдің айтуынша, "Өмір сазы" (1924) "алғашқы ирланд мифологиялық операсына негізделген сюитаның тағы бірі", олар "Лирдің дауысы" (1920) және "Ангус Огтың бұйрығы" (1918–24) болды. "Батыр Күн" (1922), "Банши" (1925) және "Лепрекон" (1928) шығармаларында да мифтік дәстүрлерге сілтеме жасалған. Коуэлл сондай-ақ ұқсас мифологиялық кейіпкерлер туралы әндер жазды, соның ішінде "Ангус Ог (Жастық рухы)" (1917) және "Манаунаунның туған күні" (1924).

The Building of Banba, for which The Tides of Manaunaun was composed, was based on Irish mythological poems by the theosophist John Osborne Varian. The Building of Banba has been described by some scholars as a "pageant" or "play", and by Cowell himself (more than fifty years later) as an "opera". The production was staged in the summer of 1917 at a convention of the theosophical community of Halcyon in coastal San Luis Obispo County, California; Varian was a leader of the group, to which he had introduced the 20 year old Cowell. Cowell would later claim that The Tides of Manaunaun had been composed in 1912, or even earlier. In 1944 Cowell arranged this song for orchestra and band – presumably to be played on radio – but the score was lost and no records have been found to confirm the radio broadcast. This song is dedicated to "B. W. W.", Blanche Wetherill Walton (1871–1963), Cowell's foremost patron and adherent over the years as well as a patron to Charles Seeger and Ruth Crawford Seeger. Cowell dedicated five other works to her between 1924 and 1961: "Ensemble, How Come? ", "Euphoria", "Merry Christmas for Blanche", and "Birthday Melody for Blanche". The work is the most famous and widely played of Cowell's tone cluster pieces, which he performed during tours of North America and Europe from the early 1920s through the mid 1930s. A performance of Cowell's so inspired Béla Bartók that the great Hungarian composer sought Cowell's permission to use tone clusters in his own work. Bartók would feature them in his Piano Sonata (1926) and suite Out of Doors (1926), his first significant works after three years of little composition. Other early pieces of Cowell's featuring tone clusters include the atonal, dissonant Dynamic Motion (1916) and its five "encores"—What's This? (1917), Amiable Conversation (1917), Advertisement (1917), Antinomy (1917, rev. 1959; frequently misspelled "Antimony"), and Time Table (1917). In The Tides of Manaunaun the clusters resound majestically and then slowly subside, conveying not dissonance but transcendent mystery. As Cowell describes on the final, narrative track of the Folkways album on which his last piano recordings appear,
In Irish mythology, Manaunaun was the god of motion and of the waves of the sea. And according to the mythology, at the time when the universe was being built, Manaunaun swayed all of the materials out of which the universe was being built with fine particles which were distributed everywhere through cosmos. And he kept these moving in rhythmical tides so that they should remain fresh when the time came for their use in the building of the universe. During the first two decades of his compositional career, Cowell continued often to reference Irish mythology in the titles of his piano pieces. The Harp of Life (1924), Cowell said, "is another in the suite based on the early Irish mythological opera," as, he explained, were The Voice of Lir (1920) and The Trumpet of Angus Óg (1918–24). Additional mythic traditions are referenced by The Hero Sun (1922), The Banshee (1925), and The Leprechaun (1928). Cowell also wrote songs of a similarly mythological character, including Angus Óg (The Spirit of Youth) (1917) and Manaunaun's Birthday (1924).

Жазбалар

The Tides of Manaunaun алғаш рет 1925 жылы Маргарет Николорич фортепиано ролигі үшін жазды. Эдвин Хьюз оны президент Франклин Д. Рузвельт үшін Ақ үйде орындады, ал Перси Грейнгер оны жиі орындады. (1940 жылы Грейнгер Коуэллге көмекші болып жұмысқа алып, ол "әдепсіздік" айыбымен төрт жыл түрмеде отырғаннан кейін мерзімінен бұрын босатылды.) Deep Tides деген атпен Леопольд Стоковский The Tides of Manaunaun әуенін "Біздің елдің әңгімелері" (немесе Төрт ирланд әңгімесі) атты төрт әуеннің біріншісі ретінде оркестрге түсірді, оны 1941 жылы жазды. Коуэлл өзі түпнұсқа нұсқасын кем дегенде екі рет жазды – 1920 жылдары Плейел пианино ролигі үшін және 1960 жылдары Folkways үшін. Соңғы рет Steffen Schleiermacher (1993, қайта басылды 1994), Sorrel Hays (1997, қайта басылды 1999) және Stefan Litwin (1999) жазды.