Кіріспе
Сомали ғалымы Хирси Али Исе 'Маган' (حرسي مجن عيسى); 1935 2008), әдетте Хирси Маган деп аталады, Сомали ғалымы, зиялы және саяси диссидент. Ол Сомалидің көтерілісі, Сомали мәдениеті мен Сомалидің саяси элитасының көрнекті тұлғасы болды. Маган үкіметтің авторитарлық саясатына қарсы шыққан саяси және жарымәскери топ - Сомали құтқару демократиялық майданының (SSDF) негізін қалады. Маган Сомалидің бұрынғы президенті Абдуллахи Юсуф Ахметтің қарудағы серігі және Голландияның бұрынғы депутаты және исламның сыншысы Аяан Хирси Алидің әкесі болды.
Hirsi Ali Isse 'Magan' (حرسي مجن عيسى); 1935 — 2008), commonly known as Hirsi Magan, was a Somali scholar, intellectual, and political dissident. He was a prominent figure in the Somalian Rebellion, Somali culture, and Somalia's political elite. Magan co founded the Somali Salvation Democratic Front (SSDF), a political and paramilitary group that opposed the government's authoritarian policies, and he was imprisoned for his dissent. Magan was a comrade in arms of erstwhile President of Somalia Abdullahi Yusuf Ahmed, and the father of the former Dutch MP and critic of Islam Ayaan Hirsi Ali.
Жеке өмір
Маган 1935 жылы Сомалиде Маган Иссе Гулейдтің (1845-1945 жж.) тоғыз баласының бірі болып дүниеге келді. Ол құлшынысты мұсылман және Сомали мәдениетінің студенті болды.
Отбасы
Маган сегіз рет үйленген, оның он тоғыз қызы мен он үш ұлы болған. Оның бірінші әйелімен екі қызы болды. Екінші некеден Махад, Айан және Хавия деген ұлдар туды. Хауия 1998 жылы қайтыс болды. Үшінші некеден қыз туды. Кейін ол екінші әйелін алғаннан кейін көп ұзамай ажырасып кеткен алғашқы әйеліне қайта тұрмысқа шықты. Маган Исси Италияда және АҚШ-та Нью-Йорктегі Колумбия университетінде оқыды, антропология мамандығы бойынша білім алды. Ол білімді лингвист және антрополог ретінде Османьяның, Сомалидің бұрынғы мемлекет басшысы Сиад Барреден айырмашылығы, ол 1973 жылы Сомалиде Шире Джама Ахметтің латын қарпіне өзгертулер енгізген ұлттық стандартты жасаған Осман Юсуф Кенәдид ойлап тапқан сомали жазуының чемпионы ретінде танымал.
Саяси және әскери мансап
Президент Абдирашид Али Шермарк өлтірілгеннен кейін және Сиад Барре 1969 жылы қазанда билікке келгеннен кейін Маган Иссе жаңа басшылыққа қауіпті деп саналды және 1972 жылдан 1975 жылдың қазанына дейін түрмеде отырды. 1976 жылы Маган Исси түрмеден қашып, Сомалиден Сауд Арабиясына қашып кетеді. Барре сол жылы Сомали революциялық социалистік партиясын (СРСП) қоспағанда, барлық саяси партияларды тыйым салды, ал SODAF (SSDF-тің ізашарсы) Римде жер аударылып құрылды. Келесі жылы Маган Исси Эфиопияға көшіп барады, онда ол бір жыл бойы Огаден соғысына куә болды. Бұл сонымен қатар Дергтің Қызыл терроризмі кезеңінде болды, оның құрбандары арасында Огадендегі сомалилік көтерілісшілердің бірі - Батыс Сомалидің азаттық майданы болды. Қауіпсіздік мақсатында Маган Иссе отбасын Найробидің бір маңындағы қалашыққа көшіруді таңдады, ал ол көбінесе Сомали мен Эфиопияда өмір сүруін жалғастырды. 1982 жылдың жазында SSDF Сомали мен Эфиопия арасындағы екінші қарулы қақтығыста басты рөл атқарды. SSDF, Дерг көшбасшысы Менгистудің әуе күштері қолдауымен, Сомали армиясына қарсы төмен қарқынды партизан соғысын жүргізді. Маган Исе сол кезде Сомалиде белгілі тұлғаға айналды, ол Эфиопияның Аддис-Абеба қаласынан Барреге қарсы бағдарламаларды эфирге шығаратын Radio Kulmis (сомали тілінде "Бірлік" дегенді білдіреді) радиосының директоры және жүргізушісі болды. 1988 жылы Маган Иссе мен Мохамед Хаджи Аден Нугал аймағындағы Эйл маңындағы көтеріліске басшылық етті. Нугаал мен Баридің оңтүстік бөлігінде және Мудугтың батыс бөлігінде басталған SSDF көтерілісі ақырында 1998 жылы Пунтланд провинциясының автономиясына әкелді.
Айанның көңілі ауырады.
Хирси Маган Исе Айан Хирси Алидің әкесі болды. Ол өзінің "Infidel" атты мемуарларында әкесі Сиад Барре тұсындағы Сомалидің қысымшы режимін қатты сынға алған деп жазған. Хирси Маган Иссе үкіметтің авторитарлық саясатына қарсылық білдірді және өзінің қарсылығы үшін түрмеге қамалды. Аянның балалық шағына оның ықпалы оның саясаттағы көзқарасын және жеке бостандықтарын қалыптастыруда маңызды рөл атқарды. Саяси қуғын-сүргінге ұшырағаннан кейін, отбасы түрлі елдерде баспана іздеді, Аян ақырында Нидерландыға көшіп барды, онда ол саясат пен адвокаттық қызметке араласты.
Кейінгі жылдар
Маган Иссе өзінің соңғы жылдарының басым бөлігін Ұлыбританияның Лондон қаласында саяси қуғын-сүргінде өткізді. Ол 2008 жылы 73 жасында қайтыс болды.