Кіріспе

Анустың ішіне қаламсалды енгізу немесе анусқа қатысты басқа жыныстық әрекеттер

Аналдық секс немесе аналдық қатынас көбінесе адамның анусына немесе анус және тік ішекке тік тұрған қаламсалды енгізіп, итеруден тұрады, жыныстық ләззат алу үшін. Аналдық секстің басқа түрлеріне ануспен саусақпен ұстау, секс-тойлар қолдану, анилингус, пеггинг, сондай-ақ электростимуляция және фиггинг сияқты эротикалық түрде қиындық тудыру жатады. Көбінесе аналдық секс пенилеанальды енуді білдірсе де, кейбір дереккөздер аналдық қатынасты тек пенилеанальды енуді білдіру үшін қолданады, ал аналдық секс – жұптар арасындағы аналдық мастурбацияға қарамастан, кез келген аналдық жыныстық әрекетті білдіреді. Көптеген гомосексуалдар аналдық секске қатысатынын хабарлайды. Адамдар аналдық нерв ұштарын ынталандыру арқылы аналдық секстен ләззат ала алады, ал оргазм аналдық ену арқылы қол жеткізілуі мүмкін – ерлерде простатаның жанама ынталандыруы, әйелдерде клитордың немесе вагинаның белгілі бір бөлігінің (кейде «G нүктесі» деп аталады) жанама ынталандыруы және басқа сенсорлық нервтер (әсіресе қынаптық нерв). Дегенмен, адамдар аналдық секске қатысты ауырсыну сезінуі мүмкін, кейде өте ауыр, бұл кейбір жағдайларда психологиялық факторларға байланысты болуы мүмкін. Қорғаныш ретінде презерватив қолданбастан жасалған аналдық секс жыныстық қатынастың ең қауіпті түрі саналады, сондықтан Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) сияқты денсаулық сақтау органдары аналдық секс үшін қауіпсіз жыныстық қатынас шараларын ұсынады. Аналдық секске қатысты әртүрлі пікірлер айтылады. Бұл әртүрлі мәдениеттерде, көбінесе еркектер арасындағы аналдық секске қарсы діни тыйымдар немесе жыныстық әрекеттің ұрпақ беру мақсаты туралы ұстанымдар себепті даулы болып табылады. Пениске жыныстық қатынасқа енуден басқа, адамдар дилдо, анал сатырғыш немесе анал моншақтар сияқты секс-тойларды, ануспен саусақпен ұстау, анилингус, пеггинг, аналдық мастурбация, фиггинг немесе фистинг сияқты жыныстық әрекеттерді пайдалана алады, сондай-ақ әртүрлі жыныстық позалар қолдануға болады. Фистинг – бұл әрекеттердің ең сирек кездесетіні, өйткені адамдар анусқа құлақтан үлкен затты қабылдау үшін жеткілікті демалуға қабілетті емес. Сонымен қатар, еркек аналдық секс арқылы ғана оргазмға жете алмайды. Жалпы статистикаға сүйенсек, әйелдердің 70-80% оргазмға жету үшін клиторды тікелей ынталандыруды қажет етеді. Вагинальды қабырғаларда клиторға қарағанда аз нерв ұштары бар (оларда оргазмға арналған көптеген нерв ұштары бар), сондықтан көптеген әйелдерде вагинальды жыныстық ынталандырудан туындайтын зор жыныстық ләззат, соның ішінде оргазм, клиторды тікелей ынталандырудан гөрі азырақ болады. Клитор сырттан көрінетін бастан ғана тұрмайды. Мысалы, аналық бездің екі жағында клитордың ішкі аяқтары орналасқан, олар өте сезімтал және жыныстық қозу кезінде қанға толы болады. Аналдық ену арқылы клиторды жанама ынталандыру ортақ сезім жүйкелері, әсіресе төменгі анальдық нервтерді шығаратын және клитордың перинеальдық нервісі мен дорсальдық нервісіне бөлінетін қынаптық нерв арқылы болуы мүмкін. Аналдық секстен туындайтын ынталандыруға белсенділіктің танымал пікірі немесе бейнелеуі, мысалы, эротика немесе порнография әсер етуі мүмкін. Порнографияда аналдық секс көбінесе жеке майлаушы майды қажет етпейтін, тілекке қарсы, ауырсынусыз әдеттегі жағдай ретінде бейнеленеді; бұл жұбайлардың аналдық секске салғысыз қарауына әкелуі мүмкін, ал ерлер мен әйелдер әйелдер үшін, қабылдаушы серіктестер ретінде, белсенділіктен ләззат алудың орнына ыңғайсыздық немесе ауырсынуды сезінудің қалыпты жағдай екенін ойлауы мүмкін. Керісінше, әр адамның сфинктер бұлшық еттері енуге әртүрлі реакция жасайды, анальдық сфинктерде жыртылуға бейім ұлпалар бар, ал анус пен тік ішек вагина сияқты жыныстық ену үшін майлауды қамтамасыз етпейді. Зерттеушілердің айтуынша, анальды немесе тік ішекке зиян келтірмеу үшін жеткілікті мөлшерде майлаушы май қолдану, демалу және жыныстық серіктестер арасындағы байланыс маңызды. Сонымен қатар, қатысушылар анальды аймақтың таза және ішектің бос болуын эстетикалық және практикалық жағынан да қалаған болуы мүмкін. 2010 жылы гетеросексуалдық аналдық секс туралы клиникалық шолу мақаласында аналдық қатынас деп аталатын жыныстық қатынас деп аталады. Бұл мақалада аналдық секс гетеросексуалдардың кейбір жыныстық қатынасына жат екенін және «белгілі бір топ гетеросексуалдар үшін аналдық қатынас ләззатты, қызықты және тіпті вагинальды секстен гөрі жақын деп есептеледі» делінген. Әйелге еркек аналдық сексі әйелдің бойын сақтаудың жолы ретінде қарастырылады, өйткені ол ұрпақ беруге қатыспайды және гименді жыртымайды; аналдық секс немесе басқа жыныстық әрекеттерге қатысқан, бірақ вагинальды қатынас тарихы жоқ адам, әсіресе жасөспірім қыз немесе әйел, гетеросексуалдар мен зерттеушілер арасында бойын жоғалтпаған деп есептеледі. Бұл кейде техникалық бойын жоғалту деп аталады. Гетеросексуалдар аналдық секске «ойнау» немесе жыныстық алғышарт ретінде қарауы мүмкін; ғалым Лаура М. Карпентер бұл көзқарас «1600 жылдардың соңына дейін жетеді, 20 ғасырдың басында «үйленген жұбайларға белгілі барлық ласкылар, бірақ толық жыныстық қатынасты қамтымайды» деген нақты ережелер пайда болды» деді. Кимберли Р. МакБрайдтің 2010 жылғы гетеросексуалдық аналдық қатынас және аналдық жыныстық әрекеттің басқа түрлері туралы клиникалық шолуында, өзгеріп жатқан нормалар гетеросексуалдық аналдық секстің жиілігіне әсер етуі мүмкін екені ұсынылған. МакБрайд және оның әріптестері 1299 ер және 1919 әйелден тұратын үлгіде аналдық қатынас тәжірибесімен салыстырылғанда, аналдық қатынас емес әрекеттердің таралуын зерттеді және ерлердің 51% және әйелдердің 43% кемінде бір рет ауыз-аналдық секс, қолмен-аналдық секс немесе аналдық секс-тойларды қолданғанын анықтады. Жасөсперімдерге қатысты шектеулі деректер де бар. Сидман және басқалар «арзан, қол жетімді және, әсіресе, интерактивті медиа көптеген адамдарға порнографияны өндіруге және тұтынуға мүмкіндік берді» деді, сонымен қатар бүгінгі күні порнография өндірісінің осы әдісі, сондай-ақ жамбас пен анусқа көбірек эротикалық көзқарас тудырды, бұл ерлер арасында аналдық секске қызығушылықтың немесе манияның күшеюіне әкелді. Аналдық секспен басқа ерлермен айналысатын ерлер арасында енгізуші серіктес «жоғарғы» деп, ал енгізілген серіктес «төменгі» деп аталуы мүмкін. Егер екі рөлді де ұнататын болса, оларды «әмбебап» деп атайды. Дегенмен, кейбір ерлер арасындағы секске қатысушылар аналдық секс кезінде қабылдаушы рөлінде болудың еркектігіне күдік тудыратынына сенеді.

Ауру таралуы

Гейлер мен басқа да еркектер арасында анальдық секс таралуы туралы хабарламалар әртүрлі. 1994 жылы "The Advocate" журналында жүргізілген сауалнама көрсеткендей, гей ер адамдардың 46%-ы серіктесіне енуді ұнатады, ал 43%-ы қабылдаушы рөлде болуды қалайды. Еркектердің бір-бірімен сексуалдық қатынастарында анальдық стимуляциядан гөрі оральдық секс пен өзара мастурбация жиі кездеседі. Weiten және авторлардың мәліметінше, анальдық қатынас гей ерлер арасындағы гетеросексуалды жұптарға қарағанда көбірек танымал, бірақ оның таралу деңгейі екі сексуалдық бағдарда да оральдық секс пен өзара мастурбациядан төмен.

Әйелден еркекке

Әйелдер еркектің анальды сыртқы немесе ішкі аймақтарына саусақтарымен қол тигізу арқылы жыныстық түрде ынталандыра алады; олар сонымен қатар перинеумды (еркектерде бұлшықет пен анальдың негізі арасында), простатаға массаж жасай алады немесе анилингті жасай алады. Секс ойыншықтары, мысалы, дилдоны да қолдануға болады. Рис және басқалар. 2010 жылы шыққан "Анальды жыныстық қатынас" журналында "14-94 жас аралығындағы еркектердің шамамен 7% -ы анальды жыныстық қатынас кезінде анальды жыныстық қатынас жасағанын айтады" деп жазылған. BMJ 1999 жылы былай деп мәлімдеді:Гетеросексуалдық қатынастарда гетеросексуалдық еркектердің қаншасы анальдық жыныстық қатынасты ынталандыруды қалайтыны туралы аз жарияланған деректер бар. Бұл сан өте көп. Бізде бар деректердің барлығы дерлік ену жыныстық әрекеттерге қатысты, ал анальдық сақинаның саусақпен немесе тілмен беткі байланысы одан да аз құжатталған, бірақ барлық жыныстық бағыт-бағдардағы ерлер үшін жалпы жыныстық іс-әрекет деп есептеуге болады.

Әйелден әйелге

Лесбиянкалардың жыныстық тәжірибесіне қатысты, анальдық секс анальдық саусақпен ұстау, дилдо немесе басқа жыныстық ойыншықтарды пайдалану, немесе анилингусті қамтиды. Басқа жыныстық бағдарларға ие жұптарға қарағанда, әйелдермен жыныстық қатынаста болатын әйелдер арасындағы анальдық жыныстық белсенділік туралы зерттеулер аз. 1987 жылы Колорадодағы лесбияндық әлеуметтік ұйымның 100-ден астам мүшесімен ғылыми емес зерттеу (Мунсон) жүргізілді. Соңғы он жыныстық кездесуде қандай тәсілдерді қолданғандары туралы сұрағанда, 30 жастағы лесбиянкалар анальдық стимуляцияға (саусақпен немесе дилдомен) басқа жастағыларға қарағанда екі есе жиі қатысқан. Анилингус та әйелдер арасындағы бір жынысты жұптарда сирек кездеседі.

Жалпы тәуекелдер

Анальдық жыныстық қатынас оған қатысушыларды екі негізгі қауіпке ұшыратады: денеде басқа жерде кездеспейтін жұқпалы микроорганизмдердің көптігіне байланысты инфекциялар және олардың нәзік болуына байланысты анус пен тік ішек зақымдануы. Бұл жыныстық жолмен берілетін инфекцияларды (ЖЖИ) жұқтыру қаупін арттырады, себебі анальдық сфинктер – патогендерге кіруге мүмкіндік беретін, оңай жарылатын нәзік тіндер. Алайда, анальдық жыныстық қатынас кезінде презерватив жарылуы немесе түсіп қалуы мүмкін, және анальдық сфинктерлердің сүртіліс кезіндегі тығыздығына байланысты мұндай жағдай басқа жыныстық қатынастарға қарағанда анальдық жыныстық қатынаста жиірек болады. Осы себепті анальдық жыныстық қатынаста презервативтерді қолдану әртүрлі елдерде барлық топтарда төмен және тұрақсыз болып есептеледі. Әйелдер үшін анальдық жыныстық қатынасты вагинальдық жыныстық қатынасқа қарағанда қауіптірек ететін бірнеше фактор бар, соның ішінде анальдық жыныстық қатынаста ВИЧ жұқтыру қаупінің жоғары болуы. Вагинальдық тіндерге қарағанда анальдық тіндердің нашарлығына байланысты анальдық жыныстық қатынас кезінде әйелге зиян келтіру қаупі де айтарлықтай жоғары. Сонымен қатар, егер ер адам презервативсіз немесе оны алмастырмай, анальдық жыныстық қатынастан бірден вагинальдық жыныстық қатынасқа көшсе, анальдық тіндердегі бактериялардың әсерінен вагинада (немесе зәр жолдарында) инфекциялар пайда болуы мүмкін; мұндай инфекциялар саусақтарды немесе жыныстық ойыншықтарды қолдану арқылы вагинальдық және анальдық жыныстық қатынасты ауыстырудан да туындауы мүмкін. Гей ерлерде (немесе ерлермен жыныстық қатынаста болатын ерлерде) пассивті анальдық жыныстық қатынас кезіндегі ауырсыну анодиспареуния деп аталады. Анальдық жыныстық қатынас кезінде ауырсынуды болжайтын факторларға жеткіліксіз майлау, кернеу немесе алаңдаушылық, стимуляцияның жетіспеуі, сондай-ақ гомосексуалдыққа қатысты әлеуметтік қиындықтар және жасырынып жүру жатады. Зерттеулер көрсеткендей, психологиялық факторлар анальдық жыныстық қатынас кезінде ауырсыну сезіміне басты себепкер болуы мүмкін, ал жыныстық серіктестер арасындағы ашық коммуникация оны болдырмауға көмектеседі, соның салдарынан анальдық жыныстық қатынас кезінде ауырсыну әрқашан бола бермейді деген пікірді жоққа шығарады. Анальдық жыныстық қатынас кезінде қан кетуге анальдық немесе тік ішек тіндерінің жарылуы (анальдық жарық) немесе тоқ ішекте тесік пайда болуы (перфорация) себеп болуы мүмкін, соңғысы – дереу медициналық араласуды талап ететін күрделі жағдай. Үнемі анальдық жыныстық қатынас анальдық сфинктердің әлсіреуіне әкелуі мүмкін, бұл тік ішек пролапсын тудыруы немесе нәжісті ұстау қабілетіне әсер етуі мүмкін (фекальдық инконтиненция деп аталатын жағдай). Кегел жаттығулары анальдық сфинктерді және жалпы таздық қабатты нығайтуға көмектеседі, сондай-ақ фекальдық инконтиненцияны алдын алуға немесе емдеуге мүмкіндік береді.

Қатерлі ісік

Анальды қатерлі ісіктің көп бөлігі адам папиллома вирусымен (HPV) жұғумен байланысты. Анальды жыныстық қатынас ғана анальды қатерлі ісікті тудырмайды; анальды жыныстық қатынас арқылы анальды қатерлі ісікке шалдығу қаупі HPV жұғуына байланысты, ол көбінесе қорғанышсыз анальды жыныстық қатынас арқылы беріледі. Анальды қатерлі ісік салыстырмалы түрде сирек кездеседі және ішек немесе тік ішек қатерлі ісігінен (колоректальды қатерлі ісік) әлдеқайда аз таралған; Америкалық қатерлі ісік қоғамының мәліметінше, 2023 жылы АҚШ-та шамамен 9760 жаңа жағдай (6580 әйел және 3180 еркек) және шамамен 1870 өлім (860 әйел және 1010 еркек) тіркелді. Анальды қатерлі ісік көп жылдар бойы өсіп келе жатқанмен, ол көбінесе ересектерде анықталады, "орташа жасы 60-қа жуық" және ол "әйелдерге ерлерге қарағанда көбірек әсер етеді". Тарихи тұрғыдан анальды жыныстық қатынас, әсіресе діни сенімдерге байланысты, шектеуге немесе айыптауға ұшыраған; сонымен қатар, ол көбінесе үстемдік көрсету формасы ретінде қолданылады, мұнда белсенді серіктес (ішке енуші) еркектікті, ал пассивті серіктес (ішке енуші) әйелді білдіреді. Кейбір қоғамдарда осы амалға қатысқан адамдар бас кесу, өртеу немесе тіпті мүшелеу арқылы өлім жазасына кесілген. Мысалы, Ирандағы ЛГБТ құқықтарына қатысты Иранның Қылмыстық кодексінің 109-бабында "бір жынысты жыныстық қатынасқа қатысқан екі еркес те (анальды) немесе енусіз жыныстық қатынасқа қатысқан екі еркес те жазаланады" делінген, ал "110-бапта анальды жыныстық қатынасқа қатысқан деп айыпталғандар өлім жазасына кесіледі және өлім жазасының тәсілі судьяның қалауына қарай анықталады". Кейбір мәдениеттер анальды жыныстық қатынасты тыйым салмаған және оны жиі пайдаланған. Шумерліктерде "гала" белгісі "мүше" және "анус" белгілерінің біріктірілген түрі болған. Ежелгі Грецияда еркектер арасындағы анальды жыныстық қатынас кең тараған жоқ; ол кейбір афиналық комедияларда мазаққа түсірілген. Мысалы, Аристофан осы амалға сілтеме жасап: "Қазіргі уақытта көптеген азаматтар еуропроктои (кең анус) болып табылады", - деген. Грек тұрғындары анальды жыныстық қатынасты үнемі жүзеге асыратын еркектерді жіктеу үшін "кинаидос", "европроктои" және "катапигон" терминдерін қолданған. Ежелгі Грециядағы педерастикалық амалдар (ерлер мен жасөспірім ұлдар арасындағы жыныстық қатынас), кем дегенде Афина мен Спартада, кез келген енуден аулақ болуды талап еткен. Грек өнерінде ерлер мен ұлдар арасындағы жыныстық қатынас көбінесе лақталануды немесе жамбас арасындағы жыныстық қатынасты бейнелеген, ол ұлдарды кемсітушілікке немесе әйелдеуге жол бермейтін. Ал еркектер арасындағы анальды жыныстық қатынас көбінесе бір жастағы еркектер арасында бейнеленген. Жамбас арасындағы жыныстық қатынас ену деп есептелмеген, ал екі еркек осы амалды жасаса, ол "таза" амал деп саналған. Алайда, педерастикалық қатынастардағы жас серіктес (эроменос) ешкім оны "әйелдік" деп айыптамаса, қабылдаушы анальды жыныстық қатынасқа қатысқан. Кейінгі Рим дәуіріндегі грек поэзиясында анальдық жыныстық қатынас кең таралған әдеби тәсілге айналды, ол "жарамды" жастармен: тиісті жасқа толған, бірақ әлі ересектерге толмаған адамдармен орын алатын. Жасы жетпегендерді (мысалы, жасөспірім емес балаларды) осы амалға еліктіру ересектер үшін өте ұят деп саналды, ал жасөспірім емес еркекпен осындай қарым-қатынаста болу онымен бірге жүретін еркекке қарағанда жас еркек үшін ұят деп саналды. Гректердің сарай қыздары жүктіліктің алдын алу үшін анальды жыныстық қатынасқа жиі түскен. Анальды жыныстық қатынаста пассивті (немесе қабылдаушы) рөлді атқаратын ер азамат (латынша paedicatio) Римде "арсыздық" немесе "ұятсыздық" актісі ретінде айыпталды; алайда ер адамдар жас құлмен белсенді рөл атқара алады, ол катамайт немесе puer delicatus деп аталады. Соңғысына рұқсат берілді, өйткені анальды жыныстық қатынас осылайша вагинальды жыныстық қатынасқа тең деп саналды; ерлер анальды жолмен енген кезде "әйел сияқты сезінеді" (muliebria pati 'әйелдік сезімдерге ұшырау'), ал ер адам анальды жыныстық қатынас жасаған әйелдің рөлін ойнайды деп есептелді. Сондай-ақ, әйелдер анальды жыныстық қатынасқа немесе басқа жыныстық қатынасқа тек ерекше үлкен клитор немесе дилдо болған жағдайда ғана қабілетті деп саналды. Жапониядағы жазбалар (манерелі суреттерді қоса) кейбір еркектердің еркектермен анальды жыныстық қатынасқа түсетінін көрсетеді. Қазіргі заманға дейінгі мәдениетте еркектер мен әйелдер арасындағы анальды жыныстық қатынастың кең таралғанын көрсететін дәлелдерді Перудың Моче халқы жасаған эротикалық ыдыстарда (немесе тұғырлы құмыраларда) табуға болады; осы ыдыстардың жинағын зерттеуде олардың 31 пайызы еркектер мен әйелдер арасындағы анальды жыныстық қатынасты бейнелейтіні анықталды, бұл басқа кез келген жыныстық амалдан әлдеқайда көп. Моче керамикасының осы түрі өлілер әлеміне жатқан, ол тіршілікке керісінше деп саналды. Сондықтан, әдеттегі амалдардың керісінше бейнеленген. Ларо мұражайында осы керамикалық бұйымдардың эротикалық галереясы бар.

Батыс мәдениеттері

Көптеген батыс елдерінде анальдық жыныстық қатынас орта ғасырлардан бері табу болып келген, себебі еретикалық қозғалыстар кейде олардың мүшелері бір-бірімен анальдық жыныстық қатынас жасады деген айыптармен шабуылға ұшырады. "Буджирия" термині ортағасырлық Еуропада Болгариядан шыққан еретиктердің гомосексуалдық әрекеттерін сипаттау үшін пайда болған қарапайым сөз ретінде туындады. Олардың ізбасарлары Болгарияда пайда болған, ал елден тысқары тарағанда "буггерлер" (булгарлар этнонимінен) деп аталды. 1980 жылдары Маргарет Тэтчер Ұлыбританияның ЖИТС-ке қатысты үкіметтік жарнамаларына "қауіпті секс" деген сөзді қосуға қарсылық білдірді. Тэтчер 1959 жылғы "Арсыз жарияланымдар туралы" заңға сәйкес "анальдық секс" терминінің қолданылуына күмән келтірді. Оның орнына "ректальдық жыныстық қатынас" терминін қолдану туралы келісімге келді.

Иудаизм

Православтық яһуди секталарының беделді деп саналатын "Мишне Тора" кітабында былай делінген: "Ер адамның әйелі оған рұқсат болғандықтан, ол онымен кез келген жолмен қарым-қатынас жасай алады. Ол қашан қаласа, оныңмен жыныстық қатынасқа түсе алады, денесінің кез келген бөлігін сүйе алады, сондай-ақ табиғи немесе табиғи емес (дәстүр бойынша, бұл анальдық және оральдық секс) жолмен қатынасқа түсе алады, бірақ осының нәтижесінде сперманы бекерге шығармауы керек. Дегенмен, ер адамның осы мәселеге жеңілтектікпен қарауы дұрыс емес, және жыныстық қатынас кезінде өзін таза ұстауы қажет."

Христиандық

Христиан мәтіндері кейде анальдық жыныстық қатынасты "табиғатқа қарсы күнә" (Томас Аквинскийден кейін) немесе "содомиттік құмарлықтар" (Шарль Великийдің жарлықтарының бірінде) деп, сондай-ақ "христиандар арасында айтылмауы тиіс қорқынышты күнә" ретінде эвфемизммен сипаттайды.

Ислам діні

, немесе Лот қауымының жасаған күнәсі, қазіргі кезде бір жынысты жыныстық қатынасқа байланысты деп түсіндіріледі, ислам ағымдары тарапынан ресми түрде тыйым салынған; Құранда Содом мен Гоморраны жазалау туралы аяттар бар, және бұл "табиғи емес" секске сілтеме деп есептеледі, сондықтан хадис пен ислам заңдарында осыған тыйым салынған. Бір жынысты еркектер арасында анальдық секс жасаушылар лути немесе лутиин (көпше түрі) деп аталады және олар ұры сияқты қылмыскерлер ретінде қарастырылады.

Басқа жануарлар

Жануарларда көбейткіштік мақсатта емес жыныстық мінез-құлықтың бір түрі ретінде, анальдық жыныстық қатынас бірнеше басқа маймылдарда, тұтқындық жағдайында да, табиғатта да байқалған.