Кіріспе

Натурализм – жеке және қоғамдық орындарда жыныстық сипатта емес әлеуметтік жалаңаштықты қабылдау арқылы өмір сүру салты; бұл термин сондай-ақ осы өмір салтын қолдайтын және қорғайтын мәдени қозғалысты да білдіреді. Екеуі де нудизм деп аталуы мүмкін. Екі терминнің мағынасы шамалы ерекшесе де, нудизм жалаңаштықпен айналысуға, ал натурализм табиғатпен үйлесімділікке және қоршаған ортаны құрметтеуге баса назар аударады, бұл практика осы көзқарасқа енгізілген. Дегенмен, натуралистердің философиялық және мәдени көзқарастары әртүрлі, натуризмнің жалғыз идеологиясы жоқ. Этикалық немесе философиялық нудизмтің тарихы ұзақ, көптеген адамдар киімсіз табиғаттан ләззат алудың пайдалы екенін айтады. 20-шы ғасырдың басында әлеуметтік жалаңаштықты насихаттау үшін ұйымдар құрылды және осы мақсатта жеке кемпингтер мен демалыс орындары ашылды. 1960-шы жылдардан бері киімсіз демалуға рұқсат етілген қоғамдық орындардың пайда болуымен, өздерін натуралист немесе нудист деп санамайтын адамдар да жалаңаш іс-шараларға қатыса алады. Әлем бойынша жалаңаш демалысқа арналған мүмкіндіктер әртүрлі: жергілікті тұрғындарға ғана белгілі оқшауланған жерлерден бастап, ресми түрде белгіленген жағажайлар мен саябақтарға дейін, тіпті кейбір елдерде қоғамдық орындар мен ғимараттарға дейін.

Натуристік нысандар

Натуристтік ұйымдастырылған іс-шаралар немесе орындарда киім әдетте міндетті емес. Дегенмен, нудистік бассейндерде немесе күнге күйінбеу орындарында (ауа райына қарай) толық жалаңаш болу күтіледі. Бұл ереже кейде натуралистер арасында пікір қақтығысына себеп болады. Натуристік мекеменің қызметкерлері денсаулық және қауіпсіздік ережелеріне сәйкес киінуге міндетті. Натуристерге арналған нысандар түрліше жіктеледі. Жері бар немесе мүшелік клуб – өзіне тиесілі нысандарға ие клуб. Жері жоқ (немесе саяхаттық) клубтар жеке үйлерде, бассейндерде, ыстық бұлақтарда, жері бар клубтар мен курорттарда немесе жалға алынған орындарда жиналады. Жері бар клубтарды мүшелері демократиялық жолмен басқара алады, немесе ережелерді қабылдайтын бір немесе бірнеше иесі болады. Қай жағдайда болса да, олар мүшелік талаптарын және мүшелердің міндеттерін анықтай алады. Бұл көбінесе нысанды күтіп ұстауға немесе дамытуға қажетті жұмысты бөлісуді қамтиды. Халықаралық натуристік ұйымдардың құрамында негізінен жері бар клубтардың өкілдері болады. «Нудистік колония» термині қазіргі уақытта жиі қолданылмайды, бірақ қатаң мүшелік талаптары бар жері бар клубтарды атау үшін натуралистер оны пайдалана береді. Демалыс орталығы – демалыс жасаушыларға пәтерлер, шалелер және кемпингтік орындарды ұсынатын мекеме. Орталық коммерциялық тұрғыда жұмыс істейді, келушілер мүше емес және басқаруға қатыспайды. Көптеген демалыс орталықтары келушілерден INF картасын (яғни INF-ке қатысты ұйымға мүше болуын) талап етеді, бірақ кейбіреулері бұл талапты жеңілдетіп, сауда картасын көрсетуге рұқсат береді. Демалыс орталықтарының көлемі әртүрлі. Ірі демалыс орталықтарында бассейн, спорт алаңдары, ойын-сауық бағдарламалары, балалар клубы, мейрамханалар және супермаркеттер болуы мүмкін. Кейбір демалыс орталықтары тұрақты келушілерге өздерінің шалелерін сатып алуға мүмкіндік береді, және бір отбасының бірнеше буыны жыл сайын келіп демалады. Демалыс орталықтары мүшелік клубтарға қарағанда киімге көбірек төзімді: бассейнде толық жалаңаштық міндетті, жағажайларда күтілуі мүмкін, ал футбол алаңдарында немесе кешкі мейрамханаларда киім кию жиі кездеседі. Еуропалықтар үшін нудистік курорт – тұруға және демалуға арналған нысандары бар жеке меншік. Мысалы, Франциядағы Монталиветтегі Helio Marin орталығы (1950 жылы құрылған алғашқы натуристік курорт); Канар аралдарындағы Лансаротедегі Charco del Palo натуристік ауылы; Испаниядағы Vera Playa; және Грекиядағы Vritomartis курорты. АҚШ-та нудистік курорт демалыс орталығын білдіруі мүмкін. Freikörperkultur (FKK) – сөзбе-сөз «еркін дене мәдениеті» деп аударылады – Германиядағы жалпы қозғалыстың атауы. Бұл аббревиатура Германиядан тыс жерлерде де танымал және шалғайдағы натуристік жағажайға бағыт көрсететін бейресми белгілерде кездеседі.

Жылаңаш жағалаулар

Кейбір еуропалық елдерде, мысалы Данияда, барлық жағажайларда киім кию міндетті емес, ал басқаларында, Германияда (және Францияда тәжірибелік түрде) қоғамдық саябақтарда (мысалы, Мюнхен мен Берлинде) нудистік күн ваннасына арналған аймақтар бар. Кейбір демалыс орындарының жағажайларында, мысалы Критте, орталық қалалық жағажайлардан басқа киім кию міндетті емес. Барселонада екі орталық жағажайда киім кию міндетті емес. Швеция барлық жағажайларда жалаңаш болуға рұқсат береді. "Дейли телеграф" газеті жүргізген сауалнама бойынша, немістер мен австриялықтардың арасында жалаңаш жағажайға барушылардың саны ең көп (28%), одан кейін норвегиялықтар (18%), испандықтар (17%), австралиялықтар (17%) және жаңа зеландиялықтар (16%) келеді. Сауалнамаға қатысқан ұлттардың ішінде жапондықтардың (2%) жалаңаш жағажайға баруы ең аз болды. Бұл нәтиже Жапонияда жалаңаш жағажайлардың аздығын көрсетеді; алайда, жапондықтар үйде және онсендерде (ағын сулар) отбасымен жалаңаш суға түсуге көңілді.

Фестивальдық натуризм

Вудстоктан Эдинбургке дейін және оңтүстік жарты шардағы Намбасаға дейін музыка және контрмәдениет фестивальдерінде жаппай жалаңаштық кездеседі. 1970 жылдардың соңында Жаңа Зеландияда өткен Намбаса хиппи фестивальдары жыныстық сипаттағы емес натуризмнің мысалы болды. 1979 жылғы Намбаса фестиваліне келген 75 000 қатысушының шамамен 35% киімдерін өз еркімен шешіп, толық немесе жартылай жалаңаш болуды қалаған. Кейбір нудистік фестивальдер жылдың белгілі бір күндерін тойлау үшін ұйымдастырылады, ал шараларға жалаңаш денеге сурет салу кіруі мүмкін. Мысалы, Қырымның Коктебель қаласында мифологиялық оқиғаларды бейнелеу мақсатында Нептун күні фестивалі өткізіледі. Тағы бір мысал – Мексиканың нудистік федерациясы (Federación Nudista de México) ұйымдастырған Zipolite нудистік фестивалі, ол 2016 жылдан бері ақпан айының бірінші демалыс күндері жыл сайын өткізіліп келеді. Кейбір лагерьтер жалаңаш күйінде шаралар ұйымдастырады, мысалы, Gymnasium лагерінде маймен күрес.

Жазғы натуризм

Натуризм көбінесе жылы жаз айларында кең таралған. Кейбір аймақтар жаңадан натуризммен айналыса бастағандар мен соңғы кезде натуристік өмір салтын қабылдаған адамдарды қабылдайды. Бір зерттеу көрсеткендей, осы адамдардың кейбіреулері жылдың басқа уақытында киім киетін маусымдық натуристер болып табылады.

Тарих

Әлеуметтік контекстегі жалаңаштық көптеген мәдениеттерде және барлық кезеңдерде әртүрлі нысандарда қолданылған. Қазіргі заманғы батыс қоғамында әлеуметтік жалаңаштық көбінесе суға түсу, жүзу және сауналарды пайдалану кезінде кездеседі, бір жынысты топтарда, отбасы ішінде немесе әртүрлі жынысты достармен, бірақ тарих бойы және көптеген қазіргі тропикалық мәдениеттерде жалаңаштық көптеген спорттық іс-шаралар мен жарыстарда қалыпты жағдай болып табылады. Натуризм сөзі алғаш рет 1778 жылы қолданылған. Француз тілді бельгиялық Жан Батист Люк Планшон (1734–1781) бұл терминді нудизмді гигиеналық өмірді, яғни салауатты өмір салтын жақсарту құралы ретінде қолдау үшін пайдаланған. Батыстағы мағынасындағы ең алғашқы натуристтік клуб 1891 жылы Британдық Үндістанда құрылды. Бомбей азаматтық қызметінде аудандық және сессиялық судья болған жесір Чарльз Эдвард Гордон Кроуфорд «Жылаңаш сенім» қорының негізін қалады. Коммуна Matheran қаласында орналасқан және бастапқыда үш мүшеден тұрды: Кроуфорд және англикан миссионерінің екі ұлы – Эндрю және Келлог Кальдервуд. Кроуфорд Ратнагириге ауыстырылғанда коммуна тарап кетті; ол 1894 жылы көп ұзамай қайтыс болды. 1902 жылы Германияда доктор Генрих Пудор Генрих Шам псевдонімімен философиялық мақалалар сериясын жариялады, ол Nacktkultur терминін енгізді. 1906 жылы ол осы терминмен аталатын үш томдық трактат жазды, онда жастықпен бірге білім берудің пайдасы туралы айтылып, спортпен айналысу үшін ыңғайсыз киімдерден босатылу жақталады. Ричард Унгевиттер (Nacktheit, 1906, Nackt, 1908 және т.б.) физикалық дайындық, күн сәулесі және таза ауамен суға түсу, сондай-ақ нудистік философияны біріктірудің психикалық және психологиялық денсаулыққа, жақсы денсаулыққа және жақсартылған моральдық көзқарасқа ықпал ететінін ұсынды. Бұл идеялардың негізгі жақтаушылары Адольф Кох және Ханс Сюрен болды. Германияда 1902 жылдан 1932 жылға дейін нудизм туралы алғашқы журнал жарық көрді. Осы және басқа да мақалалардың кеңінен жариялануы нудизмнің бүкіл әлемде қарқынды өсуіне әкелді, онда нудистер әртүрлі әлеуметтік, демалыс және дене шынықтыру шараларына жалаңаш қатысты. 1903 жылы Гамбургтің жанында Пол Циммерман Фрейлихтпарк (Free Light Park) деп аталатын алғашқы ұйымдастырылған нудистер клубын ашты. 1919 жылы неміс дәрігері Курт Хулдшинский күн сәулесінің көптеген балалардағы рахитті емдеуге көмектесетінін анықтады, бұл күн сәулесінің денсаулықты жақсартумен байланыстыруына әкелді. Францияда 20 ғасырдың басында ағайынды дәрігерлер Гастон және Андре Дюрвилл психологияның, тамақтанудың және қоршаған ортаның денсаулыққа және емдеуге тигізетін әсерін зерттеді. Олар табиғи тағамдар мен табиғи ортаның адам денсаулығы мен әл-ауқатына маңызды екеніне көз жеткізді. Олар бұл тұжырымды натуризм деп атады. Таза ауа мен күн сәулесінің адам денесіне тигізетін терең әсері оларға анық болды, сондықтан жалаңаштық олардың натуризмінің бір бөлігіне айналды. Натуризм 1920 жылдары Германияда, Ұлыбританияда, Францияда және басқа да Еуропа елдерінде кеңінен таралды және 1930 жылдары Америка Құрама Штаттарына тарады. 1951 жылға қарай әртүрлі ұлттық федерациялар бірігіп, Халықаралық натуристер федерациясын құрды. Кейбір натуристер клубтарға қосылмайтынды жөн көрді, ал 1945 жылдан кейін натуристер үшін арналған жағажайларды белгілеуге қысым туды. 20 ғасырдың ортасынан бастап демалыс үлгілерінің өзгеруімен коммерциялық ұйымдар демалыс орындарын ашуды бастады, олар натуристерге ұсынылатын жайлылық пен ыңғайлылық деңгейіне тең немесе одан да жақсы болуын күтті. Соңғы уақытта натуристік демалыс опциялары круиздік сапарларды қамту үшін кеңейді. 21 ғасырдың басында көптеген ұйымдастырылған клубтар жастардың қатысуының төмендеуін байқады, бұл көптеген натуристерді қозғалыстың болашағы туралы алаңдатты. Клубтың ескірген мүшелері жастарды ынталандырмауы мүмкін. Сонымен қатар, жалаңаштыққа қатысты табуды қайта бекітетін әлеуметтік консерватизмнің өсуі де бұл құлдырауға себеп болуы мүмкін. Алайда, жалаңаштыққа деген төзімділік уақыт өте келе артып, жас ұрпақтар арасында жоғары болғандықтан, балама гипотеза жас натуристерге клубқа қосылудың немесе курортқа барудың қажеті жоқ деп санайды. Кейбір ұйымдар жас мүшелерді белсенді түрде тартуда. Бұл құбылыс елге байланысты әр түрлі, мысалы, Францияда 2010 жылдары жас демографиялық тобы тұрақты өсімді көрсетті. Германияда да осындай үрдіс байқалады, жастар әлеуметтік нормалар мен сұлулық стандарттарынан бас тартуға құштар.

Жазушылар

Натуризм 19 ғасырдың соңындағы әдеби қозғалыстың бір бөлігі болды (Андре Жидтің жазбаларын қараңыз), ол сол кездегі өнер қозғалыстарына, әсіресе Анри Матисс пен басқа фаув суретшілеріне әсер етті. Бұл қозғалыстың негізінде француздық joie de vivre ұғымы, физикалық сезімдер мен тікелей тәжірибелерде еркін ләззат алу идеясы және өмірге спонтанды көзқарас жатты. Генрих Пудор өзінің «Жылаңаш адамдар және болашақтың қуанышы» (Nackende Menschen und Jauchzen der Zukunft) және кейін «Жылаңаш мәдениет» (Nacktkultur) атты кітаптарында әлеуметтік гигиенаны жақсарту әдістері туралы жазды. Ол қатаң өмір салтын ұстануды және жалаңаш болуды қажет етеді. Пауль Циммерман Любектегі Freilicht Park ашқан, ол Nacktkultur қағидаларын қабылдағандарға арналған. Рихард Унгевиттер 90 000 дана сатылған «Жылаңаштық» (Die Nacktheit) атты кітабында ұқсас утопиялық өмір салтын сипаттады, онда әркім жалаңаш, тек көкөніс жейді және алкоголь мен темекіден бас тартады. Оның утопиясында барлығы көк көзді, сары шашты германиялықтар болуы керек еді. Солшыл бастауыш мектеп мұғалімі Адольф Кох әлеуметтік жалаңаштықты халықты «пролетариатты өз билеушілеріне бағынышты ұстаған билікке бейімделген жағдайдан – ата-ана билігінен, шіркеутің қамқорлығынан, бұқаралық ақпарат құралдары мен құқық тәртібі органдарынан» босату үшін пайдалануға тырысты. Ол 1920 жылдары Берлин мектептерінде «Органикалық Ритм» жаттығуларын қолданды. 1932 жылы шамамен 100 000 неміс натуризммен айналысты, олардың 70 000-ы Кохтың Körperschülen мектептерінде оқыды. Ол бес жыл бойы әскерге жалаңаш гимнастикадан сабақ берді, ал армиядан кетуге мәжбүр болғаннан кейін (1924 жылы) «Адам және Күн» (Der Mensch und die Sonne) атты кітабын жазды, ол 61 рет қайта басылды. Америкалық жазушылар Уолт Уитман мен Генри Дэвид Торо табиғи ортадағы жалаңаштық туралы жазды.

Денсаулық

Натуристік қызметтер өмірге қанағаттанудың артуы, денеге қатысты оң көзқарас және өз-өзіне деген құрметтің жоғарылауы сияқты психологиялық пайдаларға ие болуы мүмкін. Әлеуметтік жалаңаштық жас, дене бітімі, дене күші және денсаулықтағы ерекшеліктерге қарамастан, бір-бірін қабылдауға мүмкіндік береді.

Дін

Христиандық натуризмге түрлі діни ағымдармен байланысты әртүрлі адамдар кіреді. Нанымдары әртүрлі болғанымен, ортақ ой – христиандық діннің көп бөлігі Еден бағына қатысты оқиғаларды бұрмалап түсінген, және Адам мен Хауаның денелерін жаңғақ жапырақтарымен жабуы Құдайға ұнамаған.

Дау

Натуризм көбінесе жыныстық емес деп насихатталады, бірақ экзибиционизм, вуайеризм және суинг сияқты басқа да өмір салтымен қатар әлеуметтік жалаңаштықпен айналысатын курорттар бар. Натуризм туралы кең таралған пікір кейде жыныстық және жыныстық емес түрлерін шатастырады, бірақ отбасылық бағытталған натуризм ұйымдары осыған қатысты стигмаға қарсы тұруға тырысады. Кейбір натуристік клубтар суингке бейімделген, нәтижесінде олар негізгі натуристік ұйымдардан шығарылуы мүмкін, ал кейбір натуристік ауылдар, әсіресе Кап-д'Агд, суингтер мен "бостандық іздеушілерге" толығымен бағынып кеткен. Басқалары отбасылық имиджді сақтауға тырысып, табыс жоғалтудан қорқып, мінез-құлықты қадағалауда жұмсақ болады, соның салдарынан қаржылық тұрғыдан өміршеңдігіне қауіп туады. Балалардың жазғы лагерьлері сияқты натуристік қызметті заңдастыруға әрекеттер жасалған. 20-шы ғасырдың орта шенінде көптеген фильмдер мен жарияланған материалдар натуристік өмір салтының деректі фильмдері ретінде ұсынылды. Бірақ шындығында, бұл көбінесе жалаңаштықты көрсетуге қатысты цензура заңдарындағы кемшілікті пайдалану үшін жасалған алдамшылық еді. Сонымен қатар, балалық порнография натуристік медианың құрқауында таралды. Заң қорғау органдары үшін осы айырмашылықты нақты анықтау қиын болып келеді, себебі бұл өндірістің мақсатының жыныстық сипаты бар-жоғы туралы субъективті мәселеге байланысты.

Оңтүстік Африка

Оңтүстік Африканың Квазулу-Натал провинциясындағы Мпенжати жағажайы – ресми түрде бекітілмеген, ашық жалаңаш жағажай, онда келушілер көбінесе жалаңаш болып жүреді.

Еуропа

Еуропаның көптеген елдерінде жалаңаш болу тікелей тыйымдалмайды. Ресми нудистік жағажайлар деп белгіленбеген жағажайларда оған қатысты көзқарас әртүрлі. Заңдары едәуір өзгеше болатын жалғыз ел – Дания, онда елдің шалғай батысындағы екі жағажайдан басқа барлық жағажайларда жалаңаш болуға рұқсат беріледі.

Бельгия

Бельгияда ұйымдастырылған натуризм 1924 жылы инженер Джозеф Пол Свенне Укльде Бельгиялық Гелиофильдік Пропаганда Лигасын (әдетте Хелиос деп қысқартылады) құрғанда басталды. Осыдан төрт жыл кейін Жозеф Герц құрған және кәсіпкер Освальд Йохан де Шампелеренің елдік меншігінде орналасқан De Spar пайда болды. Бельгиялық натуризмге француз натуризмі мен неміс Freikörperkultur бірдей дәрежеде әсер етті. Бүгінде бельгиялық натуристер Бельгиялық Натуристер Федерациясы (FBN) арқылы өкілдік етеді.

Қазақстан

Хорватия натуризмге әлемдік деңгейде танымал, бұл оның туризм индустриясының шамамен 15% құрайды. Сонымен қатар, ол коммерциялық натуристік курорттарды дамытқан алғашқы еуропалық ел болды. 1936 жылы Адриатика теңізінде жасаған саяхаты барысында король Эдуард VIII және Уоллис Симпсон Раб аралындағы жағажайда тоқтады, онда король Эдуард жергілікті биліктен жалаңаш жүзуге арнайы рұқсат алды. Осы оқиға Хорватиядағы нудистік туризмнің бастауы болды.

Финляндия

Фин мәдениетінде жалаңаш өмір сүру салыстырмалы түрде қалыпты жағдай деп есептеледі. Толық отбасыны жалаңаш күйінде уақыт өткізіп жатқанда көру сирек емес. Отбасылар саунада шомылғанда, бассейнде жүзгенде немесе жағажайда ойнағанда жалаңаш болуы мүмкін, тіпті балалардың отбасы ауласында жалаңаш ойнағанын көру де қалыпты жағдай. Жалпы, жалаңаш болу басқа көптеген елдерге қарағанда үлкен тыйым салынған жайт емес.

Франция

Марсель Киенне де Монжео 1920 жылы Францияда натуризмді бастады. Оның отбасы туберкулезден зардап шеккен, ал ол натуризмді ем ретінде және ежелгі гректер дәстүрін жалғастыру ретінде қарастырды. 1926 жылы ол Vivre intégralement журналын (кейін Vivre деп аталды) және Эврэге жақын Гарамбувиллдегі алғашқы француз натурист клубы Sparta Club-ты құрды. Ол бастаған сот процесі жеке меншікте жалаңаштықтың заңды екенін бекітті, егер ол қоршалған және көзден жасырылған болса. Докторлар Андре мен Гастон Дурвиль Левант аралын сатып алып, халыққа ашық Хелиополис ауылын құрды. 1925 жылы доктор Франсуа Фугерат де Давид де Ластур гелиотерапия бойынша диссертация қорғады және сол жылы Club gymnique de France ашылды. 1936 жылы натурист қозғалысы ресми түрде мойындалды. Альберт пен Кристин Лекокк осы клубтардың көптегенінің белсенді мүшелері болды, бірақ келіспеушіліктерден кейін олар клубтан шығып, 1944 жылы 84 қалада бөлімшелері бар Club du Soleil-ді құрды. Төрт жыл өткен соң олар FFN (Француз Натурист Федерациясын) құрды; 1949 жылы Vie au Soleil журналын шығара бастады, ал 1950 жылы әлемдегі алғашқы натуристтік демалыс орталығы CHM Montalivet ашылды, осы жерде INF (Халықаралық Натурист Федерациясы) құрылды.

Германия

Неміс натуризмі (Freikörperkultur, FKK) – 1896 жылы Берлиндегі Штеглицтен бастау алған Lebensreform қозғалысы мен Wandervogel жастар қозғалысының бір бөлігі болды, ол дене шынықтыру мен күш-қуат идеяларын таратуға бағытталған. Сол кезде Табиғи емдеу қозғалысының (Naturheilbewegung) дәрігерлері гелиотерапияны қолданып, күн сәулесі арқылы туберкулез, ревматизм және скрофула сияқты ауруларды емдеді. 1903 жылы Генрих Пудор жасаған Nacktkultur термині жалаңаштық, вегетариандық және әлеуметтік реформа идеяларын байланыстырды және 200 мүшеден тұратын клубтар желісінде қолданылды. Бұл қозғалыс 1920 жылдары утопиялық идеалдармен қатар денсаулыққа пайдалы өмір салтын ұсына отырып, кең танымалдылыққа ие болды. Германия 1902 жылдан 1932 жылға дейін алғашқы натуристік журналды шығарды, бірақ ол таптық белгісіздікке және қоғамның құлдырауына алып келеді деп сенген радикалды социалистер тарапынан саясиландырылды. Соңында ол бейбітшілікпен (пацифизммен) байланысты болды. 1926 жылы Адольф Кох Берлинде натуризм мектебін ашты, ол әр түрлі жыныстардың араласуын, ашық ауада жаттығуларды және «жыныстық гигиена» бағдарламасын қолдады. 1929 жылы Берлин мектебінде «Жалаңаштық» тақырыбында алғашқы халықаралық конгресс өтті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Шығыс немiстер, негiзiнен жағажайларда, клубтар емес, натуризммен айналысуға мүмкіндік алды (жеке ұйымдар потенциалды түрде бұзықшыл деп есептелді). Натуризм ГДР саясатының маңызды бөлігіне айналды. Жұмысшылар спорт ұйымының Proletarische Freikörperkulturbewegung бөлімшесінде 60 000 мүше болды. Бірігуден кейін көптеген клубтар, саябақтар мен жағажайлар натуристерге ашық, бірақ бұрынғы шығыс аймақта жалаңаштық сирек кездеседі. Немістер Францияда және Еуропа бойынша нудистік жағажайларда ең көп көрілетін келушілер болып табылады.

Грекия

Ресми түрде жалаңаш жағажайлар жоқ, бірақ туристер көп баратын Крит, Миконос немесе Карпатос сияқты аралдарда, сондай-ақ жалаңаштыққа төзеристікпен қарайтын Скопелос немесе Скиатос сияқты кішірек аралдарда бейресми жалаңаш жағажайлар кездеседі, әдетте жағажайлардың шалғай жерлерінде немесе усақ-түйек орындарда. Жергілікті тұрғындар мен туристердің көпшілігі топлес киюді қалыпты түрде қабылдайды, себебі мұндай әрекетке қарсы мәдени шектеулер жоқ. 2015 жылы Грекияның екінші ірі қаласы Салоникидегі сот, қалалық жалаңаштықты насихаттау мақсатында қалада жалаңаш серуендеген белсенділерді айыптан босатты. Сот шешімінде бұл әрекеттер "ұятты немесе арсыз емес" деп танылды, белсенділердің құқығын мойындап, оларға жұрт алдында жалаңаш болуға рұқсат берілді.

Италия

Италияда ресми нудистік жағажайлар мен орындарда, сондай-ақ нудистікке барудың қалыптасқан дәстүрі бар көптеген басқа жерлерде толық жалаңаш болуға рұқсат етіледі, бұл жақындағы ақтау үкімімен расталған. Барлық басқа қоғамдық орындарда толық жалаңаш болу азаматтық заңмен тыйым салынған және жақында мөлшері төмендетілген айыппұлдармен (ең төменгісі 51 еуродан, ең жоғарғысы 309 еуроға дейін) жазалануы мүмкін. Соңғы онжылдықта алты облыс нудистік туризмді қолдау үшін заңдар қабылдады. Қазір Италияда 20-дан астам ресми нудистік жағажай бар, онда нудизм әкімшілік актілермен мойындалады және кепілдендіріледі, сондай-ақ жалаңаштыққа рұқсат берілетін 30-дан астам ұзақ тарихы бар жағажайлар бар. Нудистік пансионаттар көптеген облыстарда орналасқан, ал Италиядағы нудистер мен нудисттердің саны шамамен 500 000 адамды құрайды деп есептеледі. 1960 жылдардан бері көптеген облыстарда нудистік қауымдастықтар және ұлттық деңгейде нудистік федерация құрылған. Әйелдерге жыныстық контекстсіз елдің барлық жағажайларында көкірекшесін шешуге рұқсат етіледі. 2000 жылдың 20 наурызында Жоғарғы кассациялық сот № 3557 шешімімен әйелдің жалаңаш кеудесін көрсету бірнеше онжылдықтан бері «әлеуметтік қалыпты мінез-құлық» деп есептелетіні және демек «әлеуметтік әдет-ғұрыпқа енгені» анықталды. Осыдан кейін жергілікті билік органдары көкірекшесін шешуге тыйым салатын ережелерді өте сирек қолданады.

Нидерланды

Голландияның ең көне натуралистік қауымдастығы – 1946 жылы құрылған Zon en Leven ("Күн мен өмір"), дені сау дене және психикалық дамуды, сондай-ақ табиғи өмір салтын насихаттау мақсатында құрылған. Ұлттық қауымдастық – Naturisten Federatie Nederland (NFN), 2017 жылы Bloot Gewoon! ("Жай ғана жалаңаш") деген атауды қабылдады, бұл кездейсоқ натуралистерге қолжетімді болу және жалаңаш демалыстың қабылдануын күшейту үшін жасалған. Жалпы алғанда, голландиялықтар жағажайдағы жалаңаштыққа өте төзімді, егер ол басқаларға зиян келтірмесе, немесе ұятсыз қарауға немесе жыныстық мінез-құлыққа алып келмесе. Көптеген жағажайларда жап-жалаңаш күнге шағылысуға рұқсат етіледі, бірақ белгілермен тыйым салынған жерлерде рұқсат етілмейді.

Португалия

Португалияның табиғатшылдық федерациясы (ФПН) 1977 жылдың 1 наурызында Лиссабонда құрылды. XXI ғасырда табиғатшылдық қабылданған практика саналады, сондай-ақ көптеген ресми түрде белгіленген нудистік жағажайлар бар.

Польша

Қазіргі Польшада көптеген теңіз және ішкі жағалауларда натуризм таралған. Польшадағы осы сияқты жағажайлардың көпшілігі толыққанды натуристік емес, киім киюге ерікті жағажайлар болып табылады. Мияджидзрое Любиево – осындай жағажайлардың бірі.

Испания

Испанияда жалаңаштық заңсыз емес, себебі оны тыйымдайтын заң жоқ. Испания заңнамасында экзибиционизм үшін қылмыстық жаза қарастырылған, бірақ оның қолданылуы балалардың немесе психикалық мүмкіндігі шектеулі адамдардың алдындағы ұятсыз көрсетілуге, яғни жыныстық мағынасы бар әрекеттерге ғана қатысты. Дегенмен, кейбір муниципалитеттерде (мысалы, Сан-Педро-дель-Пинатар) жергілікті ережелер арқылы жалаңаштыққа тыйым салынған. Басқа муниципалитеттер (Барселона, Салоу, Платья-де-Пальма және Сант-Антони-де-Портмани сияқты) жартылай жалаңаштықты реттеу үшін ұқсас қағидаларды қолданды, олар адамдардан көшеде денелерін жабуды талап етеді. Кейбір нудисттік қауымдастықтар, негізгі құқық (өздік өркендеудің бір түрі ретінде нудизмді түсіндіретін өркендеу еркіндігі) мұндай механизммен реттелмейді деген үмітпен осы ережелерге шағымданып келді. Кейбір соттар нудисттік қауымдастықтардың пайдасына шешім шығарды. Испанияда нудизм көбінесе теңіз жағасында, жағажайларда немесе нудизм дәстүрі бар шағын шығанақтарда кездеседі. Испанияның Вера қаласында нудисттік үйлесімдерден тұратын кең тұрғын ауданы бар. Нудисттік ұйымдар елдің ішкі аймақтарында да кейбір шараларды ұйымдастыра алады. Бұл мәселе бойынша зерттеулер Менорка аралында жүргізілді, онда нудизм аралдың дамыған курорттарынан тыс, шағын, оқшауланған жағажайларда кең таралған. Бұл жағажайлардағы барлық адамдар, тіпті топтың ішінде де, жалаңаш болмайды, және қатысушылардың екі түрі де сұхбаттастырылды. Көптегені 25-40 жас аралығындағы ақ нәсілді гетеросексуалдар еді, олар Мадрид немесе Барселона сияқты қалаларда тұрады. Олар үшін жағажайда жалаңаш болу – күннің, теңіздің және құмның теріге тікелей тиюінен туындайтын сезімдер туралы, мәдени мағыналармен немесе дене бітімін көрсетумен байланысты емес. Бұл жағдайдың жыныстық емес сипатын қолдайтын мінез-құлық көру қабілетін азайтуға, ең алдымен басқаларға тікелей қарамау арқылы жетуге тырысады. Сондай-ақ, басқалардың назарын аударуға ұмтылу да қабылданбайды. Нудистер жалаңаш болмауды визуалдылыққа байланыстыруы мүмкін, ал нудист емес адамдар жағажайдағы жалаңаштықты экзибиционизмнің бір түрі деп қарауы мүмкін. Жартылай жалаңаштыққа (немесе көкірексіз болуға) қатысты заңдық ережелер толық жалаңаштыққа қатысты ережелерге ұқсас, бірақ көкірексіз болуға қатысты қоғамдық төзімділік жоғары. Заң бойынша әйелдер жүзу кезінде немесе Испаниядағы кез келген жағажайда көкіректерін жабуға міндетті емес. Галдакао және Л'Аметлла-дель-Вальес муниципалитеттерінің басшылығы 2016 жылдың наурызында және 2018 жылдың маусымында тиісінше олардың қоғамдық бассейндерінде көкірексіз болуға рұқсат берді.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда алғашқы ресми нудисттік клуб 1924 жылы Уикфордта (Эссекс) құрылды. Майкл Фаррардың мәлімдемесіне сәйкес, клуб алаң иесінің атынан "Moonella Group" деген атты қабылдады және осы жерін "The Camp" деп атады. 1965 жылға дейін тірі болған, бірақ кім екені әлі анықталмаған Муннелла 1923 жылы үй мен жерді мұраға алып, оны Жаңа гимнасофия қоғамының белгілі бір мүшелеріне қолжетімді еткен. Бұл қоғам бірнеше жыл бұрын Г.С. Бут, М.Х. Соренсен және Рекс Веллбиелердің күшімен ағылшын гимнасофиялық қоғамы ретінде құрылған. Олар Лондонның 144 High Holborn мекенжайындағы Минерва кафесінде, Әйелдер бостандығы лигасының бас кеңсесінде жиналып, пікірталас жүргізген. "Moonella Group" құрамына қабылданатын адамдар мұқият іріктелді, ал клубты бастапқы мүшелер басқарды, олардың барлығы аты-жөнін жасыру үшін клубтық есімдерді алды. 1926 жылы жақын жердегі құрылыс жұмыстарына байланысты клуб жабылды. 1943 жылға қарай бірнеше "күн клубтары" пайда болды және олар бірігіп Британдық күнге күйіншілер қауымдастығын (BSBA) құрды. 1954 жылы BSBA-ның басқару тәсіліне наразы болған клубтар тобы бөлініп, Британдық күн клубтары федерациясын (FBSC) құрды. 1961 жылы BSBA жылдық конференциясында "нудист" терминінің орынсыз екені және "натурист" терминіне ауысу керек деген келісімге келді. Екі ұйым 1964 жылы Британдық натуризмнің орталық кеңесі (CCBN) ретінде қайта біріккенге дейін бәсекелестікке түсті. Ұйымдық құрылым көбінесе өзгермеді, бірақ қазір ол Британдық натуризм деп аталады, көбінесе БН деп қысқартылады. Алғашқы ресми жалаңаш жағажай 1978 жылы Гастингс қаласының жанындағы Ковхерст шығанағындағы Фэрлайт Гленде ашылды (шығысқа қарай орналасқан Фэрлайт Ковпен шатастырмау керек), содан кейін Брайтон және Фрейсторп жағажайлары да ашылды. Бридлингтон 1980 жылдың сәуір айында ашылды.

Австралия

Австралияның алғашқы натуристтік клубы 1931 жылы Сиднейде француз туған анархист және пацифист Клебер Клаус құрған. 1975 жылы Аделаиданың оңтүстігіндегі Маслин жағалауының оңтүстік жартысы Австралияның алғашқы ресми жалаңаш жағалауы деп жарияланды. Жағажайдың ұзындығы шамамен бір километрге жуық, сондықтан жалаңаш шомылуға арналған аймақ басқа жағажай пайдаланушыларынан алыс орналасқан.

Жаңа Зеландия

1938 жылдың басында Дунедин мен Окленд қалаларында нудистік клубтар (күн клубтары деп аталады) құрылды; бірақ, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Окленд Күн тобы қысқа ғана уақыттан соң тоқтатылды. 1958 жылы Жаңа Зеландияның біріккен нудист клубтары Жаңа Зеландия күнбағанасы қауымдастығын құрды, кейіннен ол Жаңа Зеландия натуралистер федерациясы деп аталды. Федерацияға 17 филиал кіреді, олардың жалпы мүше саны (2012 жылы) 1600 адамды құрады. 2016 жылы Федерация, Жаңа Зеландия туризмімен бірлесіп, Веллингтон Натурист клубында Халықаралық Натурист федерациясының Дүниежүзілік конгресін өткізді, бұл конгресс Оңтүстік жарты шарда өткен екінші рет болды. Ресми натуралистік ұйымдардан тыс, Жаңа Зеландия мәдениетінде әлеуметтік жалаңаштық түрлі жағдайларда кездеседі. Convergence, Kiwiburn, Luminate, Rhythm & Vines және Splore сияқты көптеген жазғы музыка фестивальдерінде, 1970-ші жылдардың соңындағы Nambassa фестивалінен бастау алған дәстүр бойынша, жалаңаштық кең таралған. Бұл регби мәдениетімен де байланысты, әсіресе Дунединде 2002 жылдан 2014 жылға дейін (кейде соңынан) әр жылғы қыста өткізілетін жалаңаш регби матчы, маусымның алғашқы кәсіби регби ойынына дейін ойын-сауық ретінде, сондай-ақ SportsCafe ток-шоуының көрермендерін, әсіресе шоудың ең көңілді жүргізушісі, бұрынғы регби ойыншысы Марк Эллис шақырып, күнделікті іс-әрекеттерін жалаңаш күйде бейнелеуге шақырған «Ұлттық жалаңаш күн» сияқты шаралармен байланысты. Жаңа Зеландиялықтардың көп бөлігі жалаңаштыққа, әсіресе жағажайларда төзімділікпен қараса да, оны ұятты санайтындар да бар. Натуристер, тіпті заңмен рұқсат етілген жерлерде де, жұрт алдында жалаңаш болғандары үшін наразылық білдірген адамдар полицияға шағымдануы мүмкін. Заң бойынша, жалаңаштыққа рұқсат етілген жағажайлардың тізімі жоқ, себебі «көрінуі белгілі» жағажайларда жалаңаштыққа жол беріледі. Қылмыстық құқық бұзушылықтар туралы заңның «әдепсіз көрсету» ережесі, көбінесе, қоғамдық жыныстық қанағаттандыруға қатысты істерге қолданылады, бірақ «жағымсыз мінез-құлық» ережесі бойынша жалаңаштық үшін де қудалау мүмкін.

Канада

Канадада 20-ғасырдың басында елдің әр жеріндегі адамдар нудизмге, жалаңаш жүзуге және дене шынықтыруға қызығушылық танытты. Канадалық натуристерге арналған және кейде жергілікті жаңалықтарды жариялайтын «Sunbathing & Health» журналы 1940 жылдан кейін шыға бастады. 1930 және 1940 жылдары бірнеше қалада натуристердің шашыраңқы топтары пайда болды, ал олардың кейбіреулері жеке жерлерде клубтар құруға жеткілікті қызығушылық танытты. Ең маңызды клубтардың бірі – 1939 жылы құрылған және бүгінгі күнге дейін Британ Колумбиясының Солтүстік Ванкуверінде жұмыс істеп келе жатқан «Van Tan Club», сондай-ақ Онтариодағы «Sun Air Club» болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан канадалықтар елдің әр түрлі аймақтарынан келген, ойлары бірдей адамдармен танысып, Еуропада клубтарға жиі баратын. Олар соғыстан кейінгі ұйымдастырушылар үшін дайын резерв болды. Бірнеше жылдан кейін соғыстан кейінгі иммиграция толқынымен бірге көптеген еуропалықтар өздерінің бай тәжірибесімен келді, олар мүшелер қатарын молайтып қана қоймай, көбінесе өз клубтарын құрып, нудизмді елдің барлық айманына таратуға көмектесті. Көптеген клубтар ақырында 1954 жылы Америка Күн сәулесі қауымдастығына (ASA) қосылған Канада Күн сәулесі қауымдастығына (CSA) бірікті. CSA-ның шығыс және батыс мүшелері арасындағы келіспеушіліктер 1960 жылы Батыс Канада Күн сәулесі қауымдастығына (WCSA) және Шығыс Канада Күн сәулесі қауымдастығына (ECSA) бөлінуіне әкелді. ECSA келесі он бес жыл бойы күреспен өтті, бұл 1978 жылы оның ресми тарауына соқтырды. WCSA өзінің атын Америка Ашық демалыс қауымдастығының (AANR) Батыс Канада аймағы деп өзгертті, ал AANR бұрын ASA деп аталған. 1977 жылы Мишель Вайс Еуропалық нудизмді Монталиветте тәжірибелегеннен кейін Квебекте «La Fédération Québécoise de Naturisme (FQN)» құрылды. 1985 жылы FQN қолдауымен Канада Натуристер Федерациясы (FCN) құрылды. 1988 жылы FQN және FCN Халықаралық Натуристер Федерациясындағы Канаданың ресми өкілі ретінде FQN FCN одағын құрды.

Мексика

Мексика Нудистер Федерациясы – жеке және ұйымдық мүшелері бар мүшелер ұйымы. Ол Мексикада әлеуметтік жалаңаштықты қолдайды және Халықаралық Натуристер Федерациясы оны осы елдің ресми ұлттық натуристік ұйымы деп мойындайды. 2016 жылдан бастап Плая Зиполит Мексиканың алғашқы және жалғыз заңды жария жалаңаш жағажайы болып табылады. 50 жылдан астам уақыттан бері тегін және ресми емес жалаңаш жағажай болып келген бұл жағажай елдегі нудизм үшін ең қолайлы орын деп есептеледі. Көптеген жалаңаш күнге күйгендердің болуы және ұзақ дәстүр оны нудизм мен натуризм үшін қауіпсіз етеді. 2016 жылдан бері жыл сайын ақпан айының бірінші демалыс күндері Зиполитте «Фестиваль Нудиста Зиполит» фестивалі өтіп келеді, ол 2019 жылы 7 000 – 8 000 келушіні қамтыды.

Америка Құрама Штаттары

Курт Бартель 1929 жылы Америка дене шынықтыру лигасын құрды және алғашқы нудистік шараны ұйымдастырды. 1930 жылы олар Америка гимнасофиялық қауымдастығын құрды. Бартель 1932 жылы мамыр айында Нью-Джерсиде Американың алғашқы ресми нудистік лагері – «Скай Фарм» лагерін құрды. 1932 жыл шамасында AGA Нью-Джерси штатының Стокгольм қаласында Rock Lodge клубын нудистік орын ретінде құрды, ал голландтық реформатор шіркеудің пасторы Илсли Бун христиандық натурализм қозғалысын құрды. Натуризм ел бойынша кеңейе бастады. Нудизм орындарында 1970 жылға дейін алкогольге рұқсат берілмеді. Америкалық жалаңаш демалыс қауымдастығы (AANR) – ұлттық натуралистік ұйым. Арнд Крюгер Германия мен АҚШ-тағы нудистерді салыстырып, Германияда нәсілдік аспектілер (Zuchtwahl) даму үшін маңызды болғанын анықтады (мысалы, армияның бас қолбасшысы нудистік шаралардың демеушісі болды), ал АҚШ-та нудизм көбірек коммерциялық сипатқа ие болды және осы себепті қиындықтар көп болды. 2008 жылы Флорида жас натуралистері алғашқы «Жалаңаш тойын» өткізді, ол жылына бірнеше рет қайталанып, әлемдегі ең ірі жас натуралистер жиындарының біріне айналды. 2009 жылы АҚШ-та нудизмді насихаттау науқаны AANR-дың бірнеше АҚШ клубтары мен жағажайларында бір уақытта ең көп адамның жалаңаш суға түсуін тіркеу әрекетімен жүрді, бұл оқиға сол жылдың 11 шілдесінде болды. 2010 жылы «Young Naturists America» атты ұйым құрылды, ол негізінен жас буынға, сондай-ақ дене бейнесі сияқты әлеуметтік мәселелерге бағытталған. «Жас натуралистер мен нудистер Америка» ұйымы 2017 жылы жабылды.

Индонезия

1970 жылдары Балидің шалғай және қараусыз қалған жағалауларында жалаңаш жүру жиі кездесетін, бірақ туризмнің үлкен өсуімен бұл әдет жойылды. 2002 жылы Семиняқтағы жалаңаш жүруге көз жұмылатын соңғы жағажай – Петитенгет жағажайында жалаңаш жүруге тыйым салынды. Содан кейін адамдар жеке виллаларда және курорттарда жалаңаш жүруге көшті. Laki Uma Villa, алғашқы натуристік кешен, тек ер адамдарға арналған еді. 2004 жылы екі жынысқа арналған, ересектерге ғана арналған алғашқы нудистік курорт – Bali au Naturel есігін ашты. Кейіннен ол 3 бөлмеден 15 бөлмеге дейін кеңейтіліп, тағы екі бассейн салынды. Индонезияда қоғамдық жалаңаш болуға қарсы заңдарға қарамастан, жасырын натуристер қауымы бар.

Тайланд

Надизмді 2012 жылы Таиландтың Паттайядағы натуралистер қауымдастығы (Чан курорты) табысты түрде енгізді. Таиланд бойынша тағы бес нудистік курорт ашылды: Бангкоктегі «Бос аяқ» курорты, Пхукет қаласындағы «Лимон ағашы» курорты, Чиангмайдағы «Ориентал ауылы», Паттайядағы «Пхуан» натуралистік ауылы және Пхукеттегі «Бейбітшілік көк» натуралистік курорты. 2020 жылдан бастап, дүниежүзілік пандемия кезінде Пхукеттегі «Лимон ағашы» курорты, Чиангмайдағы «Ориентал ауылы» және Паттайядағы «Пхуан» натуралистік ауылы жабылды. Паттайядағы «Dragonfly Naturist Village» (Америкалық жалаңаш демалыс қауымдастығының мүшесі) Тайландтағы ең ірі натуристік курорт ретінде ашылды және қазір аумағын кеңейтіп жатыр.

Аргентина

Натуризм Мирамар маңындағы Пуэрто Эскондидоның ресми жалаңаш жағажайларында және Вилла Геселлдегі Плайя Кверандиде рұқсат етіледі. Кейбір жеке натуристік курорттарда толық жалаңаштыққа жол беріледі.

Бразилия

Жалпы, қоғамдық жалаңаштық Бразилия билігі тарапынан айыпталады, оны көбінесе әдепсіздік деп қарастырады. Дегенмен, елде Латын Америкасындағы ресми нудисттік жағажайлардың саны ең көп – барлығы сегіз. Бұл көрсеткіш Бразилия аумағының мұхит жағалауының ұзақтығымен байланысты. Сонымен қатар, елде толық жалаңаштыққа рұқсат беретін бірнеше жеке табиғатты жақтаушылар клубы бар. Бразилиядағы табиғатты жақтаушылықты Бразилияның табиғатты жақтаушылар федерациясы (португалша: Federação Brasileira de Naturismo, қысқартылған түрі FBrN) реттейді.

Чили

Елдегі алғашқы жалаңаш пляж, Плайя Луна 2000 жылы заңдастырылды, сондай-ақ Плайя Луна Норте (Тарапака), Плайя Луна Сур (Колиумо), Плайя Эскондида (Антофагаста), Плайя Бланка (Тонгой) және Пичилемуде ресми емес шектеулі аймақтар пайда болды.

Уругвай

Натуризмге рұқсат етілген екі ресми жалаңаш жағажай бар: Чихуахуа, ол өзімен аттас курортта орналасқан, және Ла Сирена, ол Агуас Дульсес курортында орналасқан.

Фотосуреттер, фильмдер және бейнефильмдер

Адамдардың жалаңаш түрде қоғамдық жерде суретке түсірілуі олардың жеке өміріне қатысты құқықтарын бұзуы мүмкін емес, бірақ көптеген елдерде жеке тұлғалар өз бейнелеріне қатысты жеке құқықтарын сақтайды. Егер осылай болса, кез келген адамды тануға болатын суреттерді рұқсатсыз жариялауға болмайды. Кейбір нудисттік клубтар өз аумақтарында бұқаралық ақпарат құралдарының түсірілімдерін жүргізуге келісім береді, бірақ шынайы нудизм емес екені анықталған контент бұқаралық ақпарат құралдарында пародиялануы мүмкін. Кейбір коммерциялық "табиғи" DVD-дискілерінде жалаңаш балалардың суреттері басым болады. Мұндай материалдар педофильдік ұмтылыстарға тікелей әсер ететіндей етіп сатылуы мүмкін, ал осы DVD-лерге (және олардың бұрынғы бейнекассеталық нұсқаларына) иелік ету Ұлыбританияда балалардың ұятты суреттерін иеленгені үшін сәтті қудалауға әкелді. Бір іс бойынша Еуропалық адам құқықтары сотына шағым түсті, бірақ ол қабылданбады. Спенсер Тюник сияқты белгілі суретшілердің ірі жұмыстары, қоғамдық орындарда, соның ішінде жағажайларда түсіріледі.