Кіріспе

2006 жылғы Үндістанның резервацияға қарсы наразылық шаралары - 2006 жылы Үндістанның Ұлттық конгресс бастаған көппартиялы коалициясы Біріккен прогрессивті альянс бастаған Үндістанның Орталық үкіметінің орталық және жеке жоғары оқу орындарында басқа артта қалған сыныптарға (ОБК) резервтерді енгізу туралы шешіміне қарсы наразылық білдірген наразылық шараларының бірі. Бұл наразылық шаралары Үндістандықтардың резервация жүйесіне қарсы екі ірі наразылық шараларының бірі болды, екіншісі 1990 жылы Мандалға қарсы наразылық шаралары болды. Үкімет Үндістанның Медициналық ғылымдар институтында (АЙИМС), Технологиялық институтта (ИИТ), Ұлттық технологиялық институтта (НИТ), Басқару институтында (ИИМ), Ғылым институтында (ИИС) және басқа да жоғары оқу орындарында ОБК-ға 27% орынды резервте ұстауды ұсынды. Бұл шара үлкен наразылықтарға әкелді, әсіресе студенттер мен дәрігерлер тарапынан, олар үкіметтің ұсынысы кемсітушіл, меритократияны жоққа шығарып, дауыс банкі саясатына негізделген деп мәлімдеді.

Қорытындының шығу тегі

Үндістан көптеген ендогамдық топтарға, яғни касталар мен субкасталарға, әлеуметтік қабатталудың және қол сұғылмаушылықтың нәтижесінде бөлінген. Британдықтардың тұсында осы таптардың жағдайына көтерілудің кейбір әдістерін ағылшындар, прогрессивті ойшылдар мен индустар енгізді. Бұған заң шығарушы органдар мен мемлекеттік қызметтерге қатысты шектеулер кірді. Тәуелсіздік алғаннан кейін, Үндістан конституциясы қоғамның әлсіз топтарына, яғни, далит пен адивастарға әділ үлес қосу үшін, мемлекеттік мекемелерде ТБ мен ТТ үшін резервтер енгізуді қарастырды. Жоғары оқу орындары мен мемлекеттік кәсіпорындардағы 22,5% орын (SC 15%, ST 7,5%) оларға арналды. SC/ST өкілдерінің жоғары таптармен тең дәрежеде болуына әлі қол жеткізілген жоқ. 1989 жылы Үндістанның сол кездегі премьер-министрі В. П. Сингх 1979 жылы Мораржи Десай бастаған Джаната партиясының үкіметі құрған Мандал комиссиясының ұсыныстарын бүкіл ел бойынша қабылдады және жүзеге асырды. Комиссияның ұсыныстары бойынша мемлекеттік кәсіпорындар мен мемлекеттік білім беру мекемелерінде басқа артта қалғандарға 27 пайыздық резерв ұсынылды. ОБК жоғарғы таптар мен далиттер арасында орналасқан таптар тобы болды; олар тарихи тұрғыдан далиттер мен адивастар сияқты қысымға ұшыраған және әлеуметтік бойкотқа ұшыраған жоқ, бірақ олар әлі де жоғары таптарға қарағанда әлеуметтік, білім беру және экономикалық жағынан артта қалған. Тамил Наду және Андхра Прадеш сияқты кейбір Үндістан мемлекеттері жоғары оқу орындарында басқа тіндіктерге арналған резервтерді бұрыннан жүзеге асырған болса да, бұл шешім қазір әрбір Үндістан мемлекетін басқа тіндіктерге арналған резервті жүзеге асыруға мәжбүр етті. ОБК үшін 27% квота мен СК/СТ үшін 22,5%-ды біріктіру арқылы мемлекеттік медицина, инженерлік немесе басқа институттардағы жалпы (қорылмаған) орынның пайызы 50,5%-ға дейін төмендеді. Бұл тіпті жеке меншік колледждерге де қатысты. Нәтижесінде, студенттер арасында наразылық акциялары кеңінен тарады. Олар өздерін кемсітіп, қадірін жоғалтып жатырмыз деп мәлімдеді.

Оқиғалар

Нааразылық акциялары 2006 жылдың 26 сәуірінен бастап Нью-Делиде үкімет ұсынысына қарсы медициналық студенттермен басталды. 2006 жылы 13 мамырда Нью-Делиде медициналық студенттер тағы бір наразылық акциясын өткізді, онда студенттерге тағы латы айыбы тағылып, бірнеше сағатқа қамауға алынды. Медицина студенттері 2006 жылы 14 мамырда Мумбаида наразылық акциясын өткізді, онда студенттерге лати айыбы тағылды, бірақ бұл наразылық акциясына Бомбейдің жоғарғы соты тыйым салды. Олар полиция тарапынан айып тағылды. Көптеген резервацияға қарсы наразылық білдірушілер "Бірыңғайлық үшін жастар" ұйымы аясында топтаса бастады. "Жастар теңдік үшін" жасаған талаптары төмендегідей: Үкімет резервацияларды жүзеге асыруға деген міндеттемесін қайта растағаннан кейін, наразылық білдірушілер "Азаматтық мойынсұнбаушылық қозғалысын" шақырды. Олардың наразылығын Делидегі саудагерлер де қолдады. Олар егер үкімет басқа ұлт өкілдеріне арналған резервацияны кеңейту туралы шешімін өзгертпесе, дүкендерді жабумен қорқытты. 2006 жылдың 25 мамырында AIIMS факультетінің қауымдастығы квотаға қарсы қозғалысты қолдау үшін жаппай демалыс алды, бірақ негізгі медициналық қызмет бұзылмайтынын нақты айтты. Алайда денсаулық сақтау саласының шынымен зардап шекпегені күмәнді. 2006 жылы 28 мамырда үкімет "басқа тінділер мен асыл тұқымдыларға 27% резервті енгізу үшін уақытпен байланысты бағдарламаны әзірлеу үшін жол картасын дайындау және студенттердің қорқыныштарын шешу үшін қоғамның барлық топтарының мүдделерін ескере отырып, резервтерді жүзеге асырудың тиімді әдісін ұсыну" үшін қадағалау комитетін құрды. Бұл комитетке ҚР министрі және Карнатаканың бұрынғы бас министрі М. Вераппа Мойли төрағалық етеді. 2006 жылдың 31 мамырында Жоғарғы Соттың нұсқауына сәйкес, дәрігерлер аурухана жұмысына қайта кірісті, өйткені денсаулық сақтау қызметі ереуілге байланысты қатты зардап шекті. Алайда студенттердің наразылығы жалғасты. Бұл наразылықтарға жетекшілік ету үшін медициналық колледждер, ИИТ және басқа да білім беру мекемелерінің өкілдерінен тұратын ұлттық үйлестіру комитеті құрылды. Жоғарғы Сот сондай-ақ, үкіметтен қандай негізде баспананы шектеу саясаты жүзеге асырылып жатқанын түсіндіруді сұрады. Алайда бұл наразылықтар біртіндеп басылып, ақырындап аяқталды.

Саяси реакциялар мен пікірлер

93-ші конституциялық түзетуді екі мүшеден басқа бүкіл дауыспен қабылдады. "Кремовый слой" - кез келген кастаға жататын экономикалық жағынан дамыған халықтың мүшелеріне қатысты қолданылады. Бхаратия Джаната Партиясы (БДЖП) де бұл ұсынысты қолдады, бірақ білім беру институттарында қадір-қасиетін және үздіктігін сақтауға шақырды. Олар резервтің пайдасын "басқарушы касталардың экономикалық жағынан әлсіз топтарына" және "кремді қабатты" алып тастауды сұрады. Хинду ұлттық ұйымы Раштрия Сваямсевак Сангхтың студенттік қанаты Ахил Баратия Видьярти Паришад та басқа т.б. қауымдарға арналған резервацияны қолдап, оларды "тарихи қажеттілік" деп атап, сонымен қатар "кремді қабатты" алып тастауға шақырды. Бұл квоталарды енгізген Конгресс оларды қатты қолдады. Конгресс қызметкерлері АЙМС-тағы ораза ұстаған дәрігерлерге қарсы шықты. Олардың басшысы Арджун Сингхтің туысы Сачар Сингх болды. Олар қатты айқайлап, ұран айқайлап жатты. Бұл екі лагерь арасындағы көрініске айналды; алайда полиция бұл жұмысшыларды тоқтатуға қол жеткізді. Далиттерге қолдау білдіретін Бахужан Самадж Партиясы (БСП) Орталық үкіметке резервке қарсы студенттердің ереуіліне тыйым салуды және жоғары білім беруде басқа да артта қалғандар үшін резервті қамтамасыз ету туралы шешімін жүзеге асыруды өтінді. Тамильнадтың дравид партиялары бұл қадамды қолдап, басқа ұлт өкілдеріне арналған квоталарды кешіктірмей жүзеге асыруды талап етті. Олар үкіметке резервацияға қарсы наразылық білдіргендерге көңіл бөлмеуді өтінді. Дравидалық партияның негізгі құраушысы - Паттали Маккал Катчи (ПМК) партиясы Ченнаиде қорландыруға қарсы шеру ұйымдастырды. Лалу Прасад Ядавтың "Расштрия Джаната Дал" партиясы басқа ұлт өкілдеріне арналған резервті ұсынуды ашық қолдады және УПА-ға оны қайта қарамауды немесе кешіктіруді өтінді. "Жаната Дал (Біріккен) " партиясы да басқа тінділер мен асыл тұқымдыларға квота беруді қолдап, жоғары білім алу үшін ТБ, ТТ және басқа тінділерге мүмкіндік беру "қажетсіз пікірталасқа" айналды деп мәлімдеді. Сауд Арабиясы партиясы студенттердің наразылығын білдіріп, олардың ұстанымын дұрыс емес деп атады.

Қарсы тараптар

ОБК-ны қорлауға қарсы шыққан жалғыз саяси партия маратхи ұлтшыл партиясы Шив Сена болды. Оның жақтастары бұл шешімге наразылық білдіру үшін Мумбаида шеруге шықты.

Салдары

2008 жылдың 10 сәуірінде Жоғарғы Сот IIТ, NIT, IIM, AIIMS және басқа да жоғары оқу орындарында басқа артта қалған топтарға жататын үміткерлерге 27% квота беру туралы заңды қолдады. Бірақ ол заңды жүзеге асыру кезінде басқа ұлт өкілдерінің арасында "кремді қабатты" - жылдық жалақысы 450,000 рупийден асатын отбасыларды алып тастауды тапсырды. Алайда, "кремді қабатты" алып тастау СК/СТ-ға қолданылмайды.