Кіріспе

Американдық джаз кларнетшісі және оркестр жетекшісі (1895–1944)

Джимми Нуун (23 сәуір 1895 – 19 сәуір 1944) – американдық джаз кларнетшісі және оркестр жетекшісі. Ол карьерасын Нью-Орлеанда бастағаннан кейін, Vocalion және Decca лейблдарын үшін жазбалар жасаған Чикагодағы «Джимми Нуунның Apex Club Orchestra» оркестрін басқарды. Классикалық композитор Морис Равел өзінің «Болеро» шығармасын Нуунның импровизациясы негізінде жазғанын мойындады. Өлген кезде Нуун Лос-Анджелесте квартетке жетекшілік етіп, сонымен қатар 1940 жылдары дәстүрлі Нью-Орлеан джазына деген қызығушылықты қайта жаңғыртуға атсалысқан жұлдызды топтың құрамында болды.

Ерте өмір

Джимми Нуун 1895 жылдың 23 сәуірінде Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы Стэнтон плантациясының жанында Люцен Даггс пен Джеймс Нуун отбасында дүниеге келді. Оның барлық ата-анасы құл болған. Әкесі Джеймс отбасын тастап кеткен немесе Нуун 5 жасқа толғанда қайтыс болған. 1910 жылы Нуун отбасы Луизиана штатының Сент-Бернард округіне көшкен. 1917 жылы Нуун Кид Ори мен Оскар Селестинмен бірге ойнады, бірақ Сторивилл ауданы жабылғанға дейін. Ол екі жыл бойы (1918–1920) Чикагодағы Royal Garden Cafe-де Пол Барбарин (добыл), Кинг Оливер, Билл Джонсон (бас), Лотти Тейлор (пианино) және Эдди Винсон (тромбон) сияқты музыканттармен бірге өнер көрсетті. 1926 жылы Нуун Чикагоның оңтүстік жағындағы Джаз дәуірі клубтарының бірі – Апекс клубында топты басқара бастады. Джимми Нуунның Apex Club оркестріндегі аспаптар ерекше болды – алдыңғы қатарда кларинет пен альт-саксофон (Док Куктың тобында Нуунмен бірге жұмыс істеген де) болды, ал Бени Гудман Апекс клубында жиі көрінетін жасөспірім музыканттардың бірі еді. "Джимми Нуунның әсем әуені мен жарқыраған орындалуына тәнті болдым", - деп жазды The New York Times газетінің музыка сыншысы Джон С. Уилсон. Он жасқа толмаған Нат Кинг Коул радиодан Нуунның тобының әндерін тыңдайтын және терезеден шығып, түнгі клубтың сыртындағы аллеяда отырып, Нуун мен Хайнсты тыңдайтын. Он жылдай өткен соң, бір клиент Коулды өзінің аспаптар тобымен бірге ән айтуды сұрағанда, ол алғаш рет "Sweet Lorraine" әнін орындады – бұл Нуунның тақырып әні еді. Нуун Чикагода қалып, 1929 жылы рейдке ұшырап жабылғанға дейін Апекс клубында жұмыс істеді, бірақ ол өзінің кішігірім ансамбль форматына қайта оралды. Лос-Анджелеске келгеннен кейін, Нуун соғыс индустриясымен байланысты халық санының өсуіне байланысты тұрғын үй тапшылығымен күресті. 1943 жылдың 14 қыркүйегінде Лос-Анджелес Daily News газетінің Тед Лебертон Нуунға үйді жалға беруге немесе сатуға шақырып, мақала жазды: "Бенни Гудман, Арти Шоу немесе Вуди Герман, үш танымал ақ нәсілді джаз кларнетшісі мен топ жетекшісі үй табатын еді, өйткені олар ақ нәсілді болғандықтан, олар іздеуді шектеулі аймаққа шектеуге тура келмес еді. Сонымен қатар, олар ақ болғандықтан көбірек ақша табатынын және жоғары жалдау төлеуге шамасы жететінін айттым. Бұл жағдайдың өте қайшылықты екенін байқадым. Себебі танымал француз музыка сыншысы Хью Панасье өзінің "Нағыз джаз" атты кітабында Джимми Нуунды барлық уақыттағы ең ұлы кларнетші деп атап, оның әсем, әсерлі дыбысы бар және басқаларға қарағанда сезімтал нюанстарды шақыра алатын орындаушы екенін атап өтті. Өзінің "Болеро" әуенін Джимми Нуунның импровизациясы негізінде жасаған марқұм Морис Равел кез келген симфониялық кларнетшіге Джиммидің техникалық жетістіктерін орындауға ашық түрде шақырып еді. Бірақ Лос-Анджелесте Джимми мен оның сүйікті әйелі Ритаға орын болмады". Бұл мақала Daily News газетінде жеті жыл жұмыс істегеннен кейін Лебертонның жұмыстан шығарылуына себеп болды. Олардың үш баласы Чикагоға көшіп кетті, ал Нуун оларға тұратын орын іздеуді жалғастырды. Музыкант үшін бұл үлкен қаржылық қиындық болды, сонымен қатар ЛеБуртон кейінірек Нуунның стрессі Депрессия жылдарында пайда болған жүрек ауруын күшейтті деп хабарлады. 1944 жылдың ақпанына қарай Нуун өзінің отбасы үшін Лос-Анджелесте үй таба алды және бірнеше кешіктіруден кейін олар қайта қосылды. Голливудта. Уэллс шоуындағы олардың өнер көрсетулері соншалықты танымал болды, сондықтан топ тұрақты функцияға айналды және Оридің оралуын бастады. Нуун "Орсон Уэллс альманахының" төрт эфиріне қатысты. Бесінші хабардың 1944 жылдың 19 сәуірінде таңертеңгісін Нуун 48 жасында үйінде жүрек соғысынан кенеттен қайтыс болды. 1952 жылы Ори бұл әнді жазу туралы ойланды, ол кезде ол классикалық болып саналды. "Мен бірден тұрып, қоңырауымда блюз күйін ойнауға кірістім. Мен қатты күйзелдім, Джимми менің ең жақсы досым еді", - деді Ори. "Мен Джиммидің орнына кларнетпен ойнайтын адамды таптым. Содан кейін мен сол түстен кейін топты жинап, әнді жаттықтырып көрдім. Сол түні эфирде Веллс мырза жағдайды түсіндірді. "Джимми үшін блюз" әнін орындаған кезде топтағы барлық музыканттар жылап тұрды. М. Уэллс те, көрермендер де солай ойлады". Ол әрдайым All Star Jazz Group пайда болған кезде, Уэллс әр музыкантты атымен таныстырды, ал сол түні ол Ноунның орнына Нью-Орлеанда туған кларнетші Уэйд Уэйлиді таныстырды. Ал соңғы жазбалары Дэв Декстер, Jr. продюсерімен Capitol New American Jazz альбомына (Capitol A 3, 1944 тамыз) жазылған. Декстер Ноунды "жақсылық, адамгершілік және музыкалық өнерпаз" деп атады.

Мұра

Noone көбінесе Джонни Доддс пен Сидни Бечетпен қатар екінші буын джаз кларнетистерінің ең ұлыларының бірі деп есептеледі. Noone-ның ойнауы Додс сияқты блюзға толы емес, Бечет сияқты әсем емес, бірақ, мүмкін, лирикалық және күрделірек, және әрине, «тәмді» үнді көбірек пайдаланады. Noone Арти Шоу, Ирвинг Фазола және Бенни Гудман сияқты кейінгі кларнетшілерге маңызды ықпал етті. Джимми Нуон мен оның оркестрі Нуонның өлімінен үш ай өткен соң шыққан «Блок Бастерс» (1944) фильмінде қысқаша көрінеді. Квартет «Apex Blues» және «Boogie Woogie» шығармаларын орындайды. Noone-ның дискографиясы 1944 жылдың наурыз және сәуір айларында «Орсон Уэллс альманахында» оның орындауының жазбаларымен аяқталады. Бірнеше альбом барлық тікелей эфирдегі орындауларын жинады (Интернет мұрағатында да қолжетімді). Несухи Эртегун «Орсон Уэллс альманахында» ұсынылған All Star Jazz Band-ті жазу мақсатымен – өзінің алғашқы лейбi «Crescent Records» құрды. Джимми Нуон жазу басталмас бұрын қайтыс болды. Басқа міндеттері болған Зутти Синглтонды қоспағанда, топтың қалған бөлігі бірге қалды және Эртегун оларды Кид Оридің креолдық джаз тобы деп атады. «Crescent Records» шығарған екінші дискіде 1944 жылдың тамызында жазылған «Blues for Jimmie» бар. Джимми Нуон кіші (1938–1991), Noone-ның үш баласының ең үлкені, 1964 жылы кәсіби дебютін жасаған джаз кларнетисі болды. Ол 1985 жылы Джон Р. Т. Дэвиспен альбом шығарды және 1984 жылы Джинни мен Джимми Читамның «Sweet Baby Blues Band» тобымен жұмыс істей бастады. Noone «The Cheathams» тобымен бес альбом шығарды және 1967 жылдан 1984 жылға дейін Сан-Диего мемлекеттік мектеп жүйесінде джаз сабақтарын берді. Ол 1991 жылы 52 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды. «Blues My Naughty Sweetie Gives to Me» (1928) Вуди Алленнің 2013 жылғы «Blue Jasmine» фильмінің саундтрегінде қолданылған. Оның «Way Down Yonder In New Orleans» (1936) әні 2014 жылы шыққан француз фильмі «Une heure de tranquillité»-де пайда болған, бірақ 1958 жылы шыққан «Мен, өзім және мен» альбомында Ниль Юар деген ойдан шығарылған кларнетшіге жатқызылған.