Кіріспе

Вариомы - салыстырмалы түрде қысқа эволюциялық өзгерістерден өткен түрлердің популяцияларында кездесетін генетикалық вариациялардың жиынтығы. Мысалы, адамда әр 1200 нуклеотидтің 1 - і әр түрлі болады. Адамның вариомның көлемі, популяцияның тиімді көлемі бойынша шамамен 10 000 адам деп есептеледі. Бұл өзгешелік басқа түрлерге қарағанда салыстырмалы түрде аз. Мысалы, жолбарыстардың популяциясының нақты көлемі, мүмкін, бүкіл популяцияның көлемі 10 000-нан кем емес, бұл адам түрінен әлдеқайда аз емес, бұл генетикалық әртүрліліктің әлдеқайда жоғары деңгейін көрсетеді, бірақ олар жабайы табиғатта жойылуға жақын. Іс жүзінде вариом - популяцияның немесе түрдің бір нуклеотидтік полиморфизмдерінің (СНП), инделдер мен құрылымдық вариацияларының (СВ) қосындысы болуы мүмкін. Адамның вариомдық жобасы бүкіл әлем бойынша генетикалық өзгерістер туралы мәліметтерді жинауға тырысады. Вариомика - вариомаларды зерттейтін ғылым және биоинформатиканың бір саласы.

Этимология

"Вариом" сөзінің құрамына генетикалық вариант (бір геннің басқа нұсқаларынан ерекшеленетін, адам денсаулығына әсер етуі мүмкін немесе әсер етпеуі мүмкін) және жұрнақ (бір түр немесе жеке тұлға үшін заттардың толық тобы) кіреді. "Вариомика" (әдебиетте "вариом" деген сөзден бұрын пайда болған) сөзін алғаш рет 2002 жылы профессор Ричард Дик Коттон "Жеке генетикалық өзгерістің адам денсаулығына әсерін жүйелі зерттеу" деген мағынада қолданған. "Variome" сол кезден бастап "variomics" алғаш рет жасалғаннан кейін төрт жыл өткенде 2006 жылы құрылған "Адамның вариом жобасы" туралы айтылады.

Жобалар

Адам вариомын зерттейтін бірқатар халықаралық жобалар бар, соның ішінде Халықаралық HapMap жобасы және Адам вариомы жобасы (HVP). HapMap жобасы генетикалық ұқсастықтар мен айырмашылықтарды анықтап, каталогтауға бағытталған. HVP барлық адам генетикалық түрленуі туралы деректерді жинауды мақсат етеді. Шығыс Азиядағы барлық этностық корей генетикалық түрлерін жинауды мақсат еткен Корей геномдық жобасы қазіргі уақытта 1000-нан астам корей геномдық түрлер туралы ақпаратты қамтитын KoVariome шығарды. Түрік геномдық жобасы Түркияда 100 мың адамның геномдарын талдауды жоспарлап отыр.