Кіріспе

Психолог Эгон Брунсвик Эдлер фон Коромпа (18 наурыз 1903 жыл, Будапешт, 7 шілде 1955 жыл, Беркли, Калифорния) - психолог. Ол ықтималдық функционализм теориясы және психологиялық зерттеулерде репрезентативті дизайнның маңызды екендігі туралы тұжырымдамасымен танымал.

Ерте өмір және білім

Брунсвик Будапештте дүниеге келді. 1921 жылы математика, ғылым, классика және тарих мамандықтарын оқығаннан кейін, Терезия академиясын бітірді. Екі жыл (1921-1923) Венаның техникалық жоғары мектебінде инженерлік мамандықты оқыды. Содан кейін ол бірінші мемлекеттік емтиханды тапсырды, бірақ содан кейін Вена университетінде психология студенті ретінде оқуға түсуді шешті. Студенттік әріптестеріне Пол Ф. Лазарсфельд және Конрад Лоренц кірді. Венада ол Мориц Шлик пен логикалық позитивистердің Вена шеңберінің ықпалына ұшырады. Психология мамандығы бойынша аспирантурада оқыған кезінде математика мен физикадан гимназия мұғалімдеріне арналған мемлекеттік емтиханнан өтті. 1927 жылы докторлық дәрежесін алып, Карл Бюлердің психологиялық институтында ассистент болды.

Ерте мансап

Брунсвик 1931-1932 жылдары Анкарада қонақ оқытушы болған кезде Түркияда алғашқы психологиялық зертхана құрды. 1934 жылы Вена университетінде жеке оқытушы болды. Алайда 1933 жылы Калифорния университетінің психология кафедрасының меңгерушісі Эдвард Толман Венаға бір жыл бойы барып қайтты. Ол Брунсвикпен психологиялық зерттеулердің әртүрлі салаларында жұмыс істегенмен, олардың мінез-құлық теориялары бір-бірін толықтыратындығын анықтады.

Беркли

Брансуик 1933 жылы Венада Эдвард К. Толманмен кездесті, ал 1935-1936 жылдары Рокфеллер стипендиясын алды, бұл оған Калифорния университетіне баруға мүмкіндік берді. Ол Берклиде қалды, онда 1937 жылы психологияның доценті, ал 1947 жылы профессор болды.

Кейінгі өмірі

1938 жылы 6 маусымда Нью-Йоркте Брунсвик Эльза Френкель Брунсвикке (Бюлер институтының бұрынғы көмекшісі) үйленді, ол психоаналитикаға бағдарланған психолог және авторитарлық тұлғаны зерттеуші ретінде танымал болды. 1938 жылы ол Халықаралық ғылым бірлігі конгресін ұйымдастыруға құрылған Халықаралық комитеттің құрамына кірді. Брунсвик 1943 жылы Америка азаматы болды. Ауыр гипертонияның ұзақ және ауыр кезеңінен кейін 1955 жылы Эгон өз-өзіне қол жұмсады.

Ықтималдық функционализм

Брунсвиктің Венадағы жұмысы 1934 жылы Wahrnehmung und Gegenstandswelt басылымымен аяқталды. Оның кейінгі барлық жұмыстары осы кітапта көрсетілген негізгі ұстанымды кеңейтуге және пысықтауға арналды, атап айтқанда, психология организмнің қоршаған ортасының қасиеттеріне организмнің өзіне де көп көңіл бөлуі керек. Ол организмдер байланысқа түсетін ортаның физикалық принциптер тұрғысынан қаншалықты заңды болатынына қарамастан, ол белгісіз, ықтимал деп мәлімдеді. Ықтималдық әлемге бейімделу үшін организмнің ықтималдық құралдарды мақсаттарға жету үшін қолдануды үйренуін және әлем туралы ықтималдық, белгісіз дәлелдерді (проксималды белгілерді) пайдалануды үйренуін қажет етеді (дистальді объект). Оның "әдеби функционализмі" ықтималдыққа негізделген алғашқы мінез-құлық жүйесі болды. Ол сондай-ақ экологиялық жарамдылық терминін де шығарды.

Психология тарихы

Брунсвик психология тарихы туралы көп жазды. Оның тарихи талдауы атаулардың, күндердің және жерлердің әдеттегі бойлық рекурсиясынан гөрі құрылымдық тұрғыдан дамуы үшін ерекше. Ол психологиялық теория мен зерттеуде дәстүрлі түрде қолданылған айнымалылардың түрлерін жалпы анықтаудан және уақыт өте келе осы айнымалылардың мәнінің өзгеруін сипаттаудан тұрады. Брунсвик теориясы психологияның тарихын талдаудан, зерттеуден туындайды.

Өкілдік дизайн

Оның тарихи және теориялық талдауы оны тәжірибелік жобалаудың ортодоксалды әдістерін, әсіресе "бір айнымалы ережесін" сынға алуға және классикалық тәжірибелік процедураға тән, қоршаған ортаның бірнеше айнымалылары мен күрделіліктерін білдірмейтін бақытсыз жасандылық деп сенетін нәрседен аулақ болу әдістерін ұсынуға итермеледі. Ол стандартты тәжірибелік әдістерге балама ретінде репрезентативті дизайнды ұсынды.

Басқа жұмыстар

Брунсвиктің эмпирикалық зерттеулерінің негізгі саласы - қабылдау, бірақ ол өзінің ықтималдық тәсілдерін тұлғааралық қабылдау, ойлау, оқыту және клиникалық психология проблемаларына да енгізді. Оның зерттеу нәтижелері "Perception and the Representative Design of Experiments" (1947) деген еңбегінде жарияланды, онда Брунсвиктің әдістемелік жаңалықтары мен басқалардың осыған байланысты зерттеулері де бар. Брунсвиктің шығармашылығының ерекшелігі - оның бірізділігі. Әрбір теориялық, тарихи және ғылыми-зерттеу жұмыстары бір-бірімен тығыз байланысты. Брунсвиктің ой-өрісі оны өзінің тұжырымдамалық шеңберін, әдістемесін және психология тарихы туралы көзқарастарын дәлдікпен біріктіруге мәжбүр етті. 1952 жылы ол психология саласының тұжырымдамалық шеңберін ұсынды.

Қабылдау және мұра

Толманның айтуынша, "Брансуиктің 7 шілдеде, 1955 жылы 52 жасында, оның функционалдық жетістіктер, өкілдік дизайн және экологиялық жарамдылық туралы ілімдері осы елде де, шетелде де кеңінен назар аударуды бастаған кезде қайтыс болды". Бірақ оның психологияға тікелей әсерінің ауқымы әлі күнге дейін белгісіз. Брунсвиктің ықтималдық теориясы білім алу, ойлау, шешім қабылдау процестері, қабылдау, қарым-қатынас және қызығушылықты зерттеу саласында көбірек назар аударуда. Брунсвик қоршаған ортаның маңыздылығына баса назар аударған, бұл "психологиялық экологияның" өсіп келе жатқан дамуында көрініс табады. Оның шешімдерді талдаудағы идеяларын қолдану әртүрлі салалардағы сарапшылардың шешімдерін жақсартуға көмектесті, соның ішінде қатерлі ісікке деген болжамды, мұнай саудасын және аспирантураға немесе жұмысқа орналасуға үміткерлерді бағалауды қамтиды. Брансуик модельдерін қолданудың нақты, практикалық әдісі Дуглас Хаббардтың "Барлық нәрсені қалай өлшеу керек: бизнестегі материалдық емес құндылықтарды табу" кітабында жазылған.