Герман Эббингауз: Естелік жадты зерттеуші психолог
Hermann Ebbinghaus
Герман Эббингаус – неміс психологы, жадты экспериментальды зерттеудің негізін қалаушы. Ұмыту қисығы, оқу қисығы және аралықты қайталау әдісін ашты. Психология тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Герман психологы (1850–1909)
German psychologist (1850–1909)
Герман Эббингхаус (24 қаңтар 1850 – 26 ақпан 1909) – есте сақтауды эксперименттік түрде зерттеуді алғашқылардың бірінен бастаған неміс психологы. Ол ұмыту қисығы мен аралық эффектіні ашқанымен танымал. Сондай-ақ, оқу қисығын алғаш рет сипаттаған адам ол болды. Ол неоканттық философ Юлиус Эббингхаусқа әке болды.
Hermann Ebbinghaus (24 January 1850 – 26 February 1909) was a German psychologist who pioneered the experimental study of memory, and is known for his discovery of the forgetting curve and the spacing effect. He was also the first person to describe the learning curve. He was the father of the neo Kantian philosopher Julius Ebbinghaus.
Ерте өмір
Эббингхаус Пруссия Корольдігінің Рейн провинциясындағы Бармен қаласында бай саудагер Карл Эббингхаустың ұлы болып дүниеге келді. Оның сәбилік шағы туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол лютерандық дінде тәрбиеленген және қалалық гимназияда оқыған. 17 жасында (1867 жылы) ол Бонн университетіне түсіп, тарих және филологияны оқуды жоспарлаған. Алайда, университетте оқып жүргенде философияға қызығушылық танытты. 1870 жылы Франко-Прус соғысында Пруссия армиясында қызмет етуі оқуын тоқтатты. Қысқа ғана әскери қызметтен кейін Эббингхаус Эдуард фон Хартманның «Die Philosophie des Unbewussten» (еңсеу философиясы) тақырыбындағы диссертациясын аяқтап, 1873 жылдың 16 тамызында 23 жасында докторлық ғылымын қорғады. Келесі үш жыл бойы ол Галле және Берлин қалаларында болды.
Ebbinghaus was born in Barmen, in the Rhine Province of the Kingdom of Prussia, as the son of a wealthy merchant, Carl Ebbinghaus. Little is known about his infancy except that he was brought up in the Lutheran faith and was a pupil at the town Gymnasium. At the age of 17 (1867), he began attending the University of Bonn, where he had planned to study history and philology. However, during his time there he developed an interest in philosophy. In 1870, his studies were interrupted when he served with the Prussian Army in the Franco Prussian War. Following this short stint in the military, Ebbinghaus finished his dissertation on Eduard von Hartmann's Philosophie des Unbewussten (philosophy of the unconscious) and received his doctorate on 16 August 1873, when he was 23 years old. During the next three years, he spent time at Halle and Berlin.
Кәсіби мансап
Докторлық дәрежесін алғаннан кейін Эббингхаус Англия мен Францияда жүріп, өзін асырау үшін студенттерге сабақ берді. Англияда ол елдің оңтүстігіндегі екі шағын мектепте оқытқан болуы мүмкін (Горфен, 1885). Лондонның қолданылған кітап дүкенінде ол Густав Фехнердің «Психофизика элементтері» атты кітабымен кездесіп, осыған шабыттандырылып, әйгілі жад тәжірибелерін жүргізуге кірісті. Берлин университетінде оқуын бастағаннан кейін, ол Германиядағы үшінші психологиялық зертхананы құрды (Вильгельм Вундт пен Георг Элиас Мюллерден кейін). Ол есте сақтауды зерттеуді 1879 жылы осы жерде бастады. 1885 жылы – оның «Жад туралы. Эксперименталды психология бойынша зерттеулер» атты маңызды еңбегі жарық көрген жыл – ол Берлин университетінің профессоры аталды, бұл, әрине, осы жарияланымның танылуының нәтижесі болды. 1890 жылы Артур Кёнигпен бірлесіп «Сенс органдарының физиологиясы мен психологиясы» атты психологиялық журналын құрды. 1894 жылы Берлиндегі философия факультетінің меңгерушісі лауазымына үміткерлігі қабылданбады, бұл оның жеткіліксіз жарияланымдарымен байланысты болды. Оның орнына Карл Штумпф тағайындалды. Осының салдарынан Эббингхаус Бреслау университетіне (қазіргі Вроцлав, Польша) Теодор Липпстің бос қалған орнына жұмысқа орналасты (Липпс Берлинге кеткен соң Штумпф оның орнын басты). Бреслауда ол тағы да психологиялық зертхана құрды. 1902 жылы Эббингхаус «Психология негіздері» атты жаңа еңбегін жариялады. Бұл бірден үлкен сәттілікке ие болды және оның өлімінен кейін де танымал болды. 1904 жылы ол Галле қаласына көшіп, өмірінің соңғы жылдарын өткізді. Оның соңғы жарық көрген еңбегі «Психологияның шолуы» 1908 жылы, алты жылдан кейін жарық көрді. Бұл да сәттілікке жетіп, сегіз түрлі басылымда қайта басылды. Эббингхаус мұны түсінгендей, дыбыс тіркесімдерін «мағынасыз» деп атады, себебі олардың нақты мағынасы болмауы мүмкін және оларды есте сақтауды жеңілдету үшін байланыстыруға тырыспауы керек еді.
After acquiring his PhD, Ebbinghaus moved around England and France, tutoring students to support himself. In England, he may have taught in two small schools in the south of the country (Gorfein, 1885). In London, in a used bookstore, he came across Gustav Fechner's book Elemente der Psychophysik (Elements of Psychophysics), which spurred him to conduct his famous memory experiments. After beginning his studies at the University of Berlin, he founded the third psychological testing lab in Germany (third to Wilhelm Wundt and Georg Elias Müller). He began his memory studies here in 1879. In 1885 — the same year that he published his monumental work, Über das Gedächtnis. Untersuchungen zur experimentellen Psychologie, later published in English under the title Memory: A Contribution to Experimental Psychology — he was made a professor at the University of Berlin, most likely in recognition of this publication. In 1890, along with Arthur König, he founded the psychological journal Zeitschrift für Physiologie und Psychologie der Sinnesorgane ("The Psychology and Physiology of the Sense Organs'"). In 1894, he was passed over for promotion to head of the philosophy department at Berlin, most likely due to his lack of publications. Instead, Carl Stumpf received the promotion. As a result of this, Ebbinghaus left to join the University of Breslau (now Wrocław, Poland), in a chair left open by Theodor Lipps (who took over Stumpf's position when he moved to Berlin). At Breslau, he again founded a psychological testing laboratory. In 1902, Ebbinghaus published his next piece of writing entitled Die Grundzüge der Psychologie (Fundamentals of Psychology). It was an instant success and continued to be long after his death. In 1904, he moved to Halle where he spent the last few years of his life. His last published work, Abriss der Psychologie (Outline of Psychology) was published six years later, in 1908. This, too, continued to be a success, being re released in eight different editions. It appears that Ebbinghaus recognized this, and only referred to the strings of syllables as "nonsense" in that the syllables might be less likely to have a specific meaning and he should make no attempt to make associations with them for easier retrieval.
Үлестер
1885 жылы ол өзінің "Жад туралы" атты мақаласын жариялады ("Über das Gedächtnis"). Эксперименталды психологияға үлкен үлес қосқан бұл еңбегінде ол өзіне жасаған тәжірибелер арқылы оқу және ұмыту процестерін сипаттады. Эббингхаус қазірге дейін маңызды және қолдау табатын бірнеше тұжырым жасады. Біріншіден, Эббингхаус 2300 үш әріптен тұратын сөз тіркестерін құрастырып, психикалық байланыстарды өлшеді, бұл оған жадтың реттелген екенін анықтауға көмектесті. Екіншіден, және бәлкім ең танымал жаңалығы – ұмыту қисығы. Ұмыту қисығы білген ақпараттың экспоненциалды түрде жоғалуын көрсетеді. Ең күрт төмендеу алғашқы жиырма минутта байқалады, ал алғашқы сағатта елеулі азаю болады. Шамамен бір күннен кейін қисық тегістеледі. Эббингхаус сипаттаған оқу қисығы ақпаратты қаншалықты жылдам үйренетінімізді көрсетеді. Ең үлкен өсім алғашқы рет қайталағанда болады, содан кейін бірте-бірте теңеседі, яғни әр қайталаған сайын жаңа ақпарат аз сақталады. Ұмыту қисығы сияқты, оқу қисығы да экспоненциалды. Эббингхаус сонымен қатар элементтің орналасуы еске түсіруге қалай әсер ететінін сипаттаған реттік орналасу әсерін анықтады. Реттік орналасу әсеріндегі екі негізгі ұғым – жақындастық және бастамалық. Жақындастық әсері соңғы ақпаратты еске түсіруді жақсартады, өйткені ол әлі де қысқа мерзімді жадыда сақталады. Бастамалық әсері тізімдегі алғашқы элементтерді жақсы есте сақтауға көмектеседі, себебі олар жиі қайталанады және ұзақ мерзімді жадқа бекітіледі. Тағы бір маңызды жаңалық – сақталу. Бұл саналы түрде еске түсіре алмағаннан кейін де санастың тереңінде сақталатын ақпараттың мөлшері. Эббингхаус тізімдегі заттарды толық еске түсіргенше жаттайтын, содан кейін ешқайсысын еске түсіре алмай қалғанша оларға жүгінбейтін. Содан кейін ол тізімді қайтадан жаттап, жаңа оқу қисығын бұрынғы жаттаған тізімнің оқу қисығымен салыстыратын. Екінші тізім әдетте жылдамырақ жатталады, ал екі оқу қисығы арасындағы айырмашылықты Эббингхаус "сақталу" деп атады. Эббингхаус еріксіз және ерікті жад арасындағы айырмашылықты да сипаттады, біріншісі "көрінетін спонтандылықпен және ерік күшісіз" пайда болады, ал екіншісі "ерік күшін жұмсау арқылы санаға" әкелінеді. Эббингхаустан бұрын жадты зерттеуге көбінесе философтар үлес қосып, олар байқаулар мен болжамдарға негізделген. Мысалы, Иммануил Кант тану және оның құрамдас бөліктерін талқылау үшін таза сипаттаманы қолданды, ал сэр Фрэнсис Бэкон бұрын үйренген тізімді жатқа айтудың қарапайым байқауы "жад өнері үшін пайдасыз" екенін мәлімдеді. Бұл сипаттамалық және эксперименталды жадты зерттеу арасындағы қарама-қайшылық Эббингхаус өмірінде, әсіресе бұрынғы әріптесі Вильгельм Дилтеймен болған пікір таласына дейін жалғасты. Алайда, Эббингхаустан бір ғасырдан астам бұрын Иоганн Андреас Сегнер "Сегнер дөңгелегін" ойлап тапты, ол ыстық көмір бекітілген дөңгелектің қаншалықты жылдам қозғалуын анықтауға мүмкіндік берді, сонда көмірден шыққан қызыл шеңбер толық көрінетін болды (икондық жадты қараңыз). Эббингхаус жадты зерттеуге тигізген әсері бірден байқалды. Алдыңғы екі мың жылда жад туралы өте аз еңбек жарияланғандықтан, Эббингхаус еңбектері 1890 жылдары АҚШ-та жадты зерттеуді серпіліс тудырды, 1894 жылы ғана 32 мақала жарияланды. Бұл зерттеулер жаттап алуға арналған тізбектік стимулдарды ұсынатын ескірген механикалық құрылғы – механикаландырылған мнемометрлердің дамуымен қатар жүргізілді. Оның жұмысына берілген реакция көбінесе оң болды. Белгілі психолог Уильям Джеймс зерттеулерді "батыл" деп атап, оларды "психология тарихындағы ең керемет зерттеу" деп сипаттады. Эдвард Б. Титченер бұл зерттеулердің Аристотельден бері жад тақырыбындағы ең үлкен жетістік екенін де атап өтті.
In 1885, he published his groundbreaking Über das Gedächtnis ("On Memory", later translated to English as Memory. A Contribution to Experimental Psychology) in which he described experiments he conducted on himself to describe the processes of learning and forgetting. Ebbinghaus made several findings that are still relevant and supported to this day. First, Ebbinghaus made a set of 2,300 three letter syllables to measure mental associations that helped him find that memory is orderly. Second, and arguably his most famous finding, was the forgetting curve. The forgetting curve describes the exponential loss of information that one has learned. The sharpest decline occurs in the first twenty minutes and the decay is significant through the first hour. The curve levels off after about one day. The learning curve described by Ebbinghaus refers to how fast one learns information. The sharpest increase occurs after the first try and then gradually evens out, meaning that less and less new information is retained after each repetition. Like the forgetting curve, the learning curve is exponential. Ebbinghaus had also documented the serial position effect, which describes how the position of an item affects recall. The two main concepts in the serial position effect are recency and primacy. The recency effect describes the increased recall of the most recent information because it is still in the short term memory. The primacy effect causes better memory of the first items in a list due to increased rehearsal and commitment to long term memory. Another important discovery is that of savings. This refers to the amount of information retained in the subconscious even after this information cannot be consciously accessed. Ebbinghaus would memorize a list of items until perfect recall and then would not access the list until he could no longer recall any of its items. He then would relearn the list, and compare the new learning curve to the learning curve of his previous memorization of the list. The second list was generally memorized faster, and this difference between the two learning curves is what Ebbinghaus called "savings". Ebbinghaus also described the difference between involuntary and voluntary memory, the former occurring "with apparent spontaneity and without any act of the will" and the latter being brought "into consciousness by an exertion of the will". Prior to Ebbinghaus, most contributions to the study of memory were undertaken by philosophers and centered on observational description and speculation. For example, Immanuel Kant used pure description to discuss recognition and its components and Sir Francis Bacon claimed that the simple observation of the rote recollection of a previously learned list was "no use to the art" of memory. This dichotomy between descriptive and experimental study of memory would resonate later in Ebbinghaus's life, particularly in his public argument with former colleague Wilhelm Dilthey. However, more than a century before Ebbinghaus, Johann Andreas Segner invented the "Segner wheel" to see the length of after images by seeing how fast a wheel with a hot coal attached had to move for the red ember circle from the coal to appear complete (see iconic memory). Ebbinghaus's effect on memory research was almost immediate. With very few works published on memory in the previous two millennia, Ebbinghaus's works spurred memory research in the United States in the 1890s, with 32 papers published in 1894 alone. This research was coupled with the growing development of mechanized mnemometers (an outdated mechanical device used for presenting a series of stimuli to be memorized). The reaction to his work in his day was mostly positive. Noted psychologist William James called the studies "heroic" and said that they were "the single most brilliant investigation in the history of psychology". Edward B. Titchener also mentioned that the studies were the greatest undertaking in the topic of memory since Aristotle.
Жігіттерге арналған зерттеулер
Ол үлестірілген оқыту мен жатқа оқуды салыстырған тұңғыш адам. Ол жатқа оқуды зерттеудегі пионер деп есептелуі мүмкін.
He is the first person to compare between distributed learning and cramming. He can be considered as pioneer in research on cramming.
Сөйлемдерді толықтыру, иллюзия және зерттеу баяндамаларын стандарттау
Эббингхаус сөйлемді аяқтау жаттығуларын ойлап тапты, оны мектеп оқушыларының қабілеттерін зерттеу үшін жасады. Альфред Бине осы жаттығуларды алып, оларды Бине-Симон интеллектуалдық шкаласына енгізді. Сөйлемді аяқтау есте сақтау зерттеулерінде, әсіресе жасырын есте сақтауды өлшеуде, сондай-ақ пациенттердің мотивациясын анықтауға көмектесетін психотерапияда кеңінен қолданылды. Ол тілдің мағынасы мен қоғамды зерттеген Шарлотта Бюлерге әсер етті. Эббингхаус салыстырмалы мөлшерді қабылдауға негізделген, қазір Эббингхаус иллюзиясы деп аталатын оптикалық иллюзияны ашты. Онда бірдей өлшемдегі екі шеңбер бір-біріне жақын орналастырылған. Біреуі үлкен шеңберлермен, ал екіншісі кішкентай шеңберлермен қоршалған, нәтижесінде біріншісі кішкентай болып көрінеді. Бұл иллюзия қазір когнитивтік психология зерттеулерінде кеңінен қолданылады, адам миындағы қабылдау жолдарын анықтауға көмектеседі. Эббингхаус алғашқы стандартты зерттеу есебін жасады. Ол есте сақтау туралы жұмысын төрт бөлімге бөлді: кіріспе, әдістер, нәтижелер және талқылау. Бұл форматтың айқындығы оның замандастарын қатты таң қалдырды, соның салдарынан бұл пәннің стандарты болып қалыптасты.
Ebbinghaus pioneered sentence completion exercises, which he developed in studying the abilities of schoolchildren. Alfred Binet borrowed and incorporated them into the Binet Simon intelligence scale. Sentence completion was used extensively in memory research, especially in measuring implicit memory, and in psychotherapy to help find patients' motivations. He influenced Charlotte Bühler, who studied language meaning and society. Ebbinghaus discovered an optical illusion now known as the Ebbinghaus illusion, based on relative size perception. In it, two circles of identical size are placed near to each other. One is surrounded by large circles while the other is surrounded by small circles, making the first appear smaller. This illusion is now used extensively in cognitive psychology research, to help map perception pathways in the human brain. Ebbinghaus drafted the first standard research report. He arranged his paper on memory into four sections: the introduction, the methods, the results, and the discussion. The clear organization of this format so impressed his contemporaries that it became standard in the discipline.
Психологияның табиғаты туралы сөз
Эксперименталды психологияның негізін қалаушы болғаннан бөлек, Эббингхаус жаңа ғылымның осы бағытын да қызу қолдады, бұл оның Берлин университетінің әріптесі Вильгельм Дилтеймен болған жария пікірталасынан көрінеді. Эббингхаус 1893 жылы Берлиннен кеткеннен кейін көп ұзамай Дилтей сипаттамалық психологияның артықшылықтарын жоғары бағалап, эксперименталды психологияны жалықтыратын деп сынады, сонымен қатар сана тым күрделі екенін және сананы зерттеудің қажетті әдісі интроспекция екенін айтты. Сол кездегі талқылаулар психологияның сананы түсіндіруге немесе түсінуге ұмтылуы және ол табиғи немесе гуманитарлық ғылымдарға жататыны туралы болды. Көптеген адамдар, Эббингхаус сияқты, Дилтейдің жұмысын эксперименталды психологияға жасалған тікелей шабуыл деп қарады және ол Дилтейге жеке хат және ұзақ, сынға толы мақала жазды. Дилтейге қарсы айтқан аргументтерінің арасында психологияның гипотезалық жұмыс істеуінің қажеттігін және Дилтей сынаған психологияның түрі Эббингхаустың «эксперименттік революциясынан» бұрын болғанын атап өтті. Шарлотта Бюлер оның сөздерін қырық жылдан кейін қайталап, Эббингхаус сияқты адамдар «1890 жылдары ескі психологияны көміп тастады» деді. Эббингхаус өзінің қатал сын-ескертпесін Дилтейдің Вильгельм Вундt пен Титченер сияқты структуралистердің қолданыстағы жағдайын қолдап, психологияның дамуын тежеуге тырысқанына сенбегендіктен деп түсіндірді.
In addition to pioneering experimental psychology, Ebbinghaus was also a strong defender of this direction of the new science, as is illustrated by his public dispute with University of Berlin colleague, Wilhelm Dilthey. Shortly after Ebbinghaus left Berlin in 1893, Dilthey published a paper extolling the virtues of descriptive psychology, and condemning experimental psychology as boring, claiming that the mind was too complex, and that introspection was the desired method of studying the mind. The debate at the time had been primarily whether psychology should aim to explain or understand the mind and whether it belonged to the natural or human sciences. Many had seen Dilthey's work as an outright attack on experimental psychology, Ebbinghaus included, and he responded to Dilthey with a personal letter and also a long scathing public article. Amongst his counterarguments against Dilthey he mentioned that it is inevitable for psychology to do hypothetical work and that the kind of psychology that Dilthey was attacking was the one that existed before Ebbinghaus's "experimental revolution". Charlotte Bühler echoed his words some forty years later, stating that people like Ebbinghaus "buried the old psychology in the 1890s". Ebbinghaus explained his scathing review by saying that he could not believe that Dilthey was advocating the status quo of structuralists like Wilhelm Wundt and Titchener and attempting to stifle psychology's progress.
Әсерлер
Эббингхаусқа оның қызметтеріне не әсер еткені туралы әртүрлі пікірлер айтылды. Оның профессорларының ешқайсысы оған ықпал еткендей көрінбейді, сондай-ақ әріптестерінің оған әсер еткені туралы да ешқандай ұсыныс жоқ. Эббингхаус докторлық диссертациясын негіздеген Фон Хартманның еңбегі жоғары психикалық процестердің көзден таса болуын көрсетті, бұл Эббингхаусты оған қарсы дәлелдеуге ұйытқан болуы мүмкін. Эббингхаусты шабыттандырған жалғыз нәрсе – Густав Фехнердің екі томдық "Психофизика элементтері" (1860) кітабы болды, ол Англияда қолдан сатып алынған. Фехнердің математикалық процедураларының ұқыптылығы Эббингхаусты қатты таң қалдырды, ол психология үшін психофизикада Фехнер жасағандай нәрсе жасағысы келді. Бұл шабыт Эббингхаустың "Психология принциптері" атты екінші еңбегін Фехнерге арнауында да көрінеді, ол кітапқа "Мен сізге барлық нәрсе үшін міндеттімін" деп қол қойды.
There has been some speculation as to what influenced Ebbinghaus in his undertakings. None of his professors seem to have influenced him, nor are there suggestions that his colleagues affected him. Von Hartmann's work, on which Ebbinghaus based his doctorate, did suggest that higher mental processes were hidden from view, which may have spurred Ebbinghaus to attempt to prove otherwise. The one influence that has always been cited as having inspired Ebbinghaus was Gustav Fechner's two volume Elemente der Psychophysik. ("Elements of Psychophysics", 1860), a book which he purchased second hand in England. It is said that the meticulous mathematical procedures impressed Ebbinghaus so much that he wanted to do for psychology what Fechner had done for psychophysics. This inspiration is also evident in that Ebbinghaus dedicated his second work Principles of Psychology to Fechner, signing it "I owe everything to you."
Таңдалған жарияланымдар
Эббингхаус, Х. (1885). Есте сақтау: эксперименталды психологияға үлесі. Нью-Йорк: Dover. Эббингхаус, Х. (1902). Психология негіздері. Лейпциг: Veit & Co. Эббингхаус, Х. (1908). Психология: бастауыш оқулық. Нью-Йорк: Arno Press.
Ebbinghaus, H. (1885). Memory: A contribution to experimental psychology. New York: Dover. Ebbinghaus, H. (1902). Grundzüge der Psychologie. Leipzig: Veit & Co.
Ebbinghaus, H. (1908). Psychology: An elementary textbook. New York: Arno Press.