Психология ғылымының негіздеушілері
-
Герман Эббингауз: Естелік жадты зерттеуші психолог
Герман Эббингаус – неміс психологы, жадты экспериментальды зерттеудің негізін қалаушы. Ұмыту қисығы, оқу қисығы және аралықты қайталау әдісін ашты. Психология тарихы.
-
Стэнли Милгрэм: Әлеуметтік психологияның көрнекті тұлғасы
Стэнли Милгрэмнің әйгілі тәжірибесі: адамның басқа біреуге бағынуы, Холокост әсері, әлеуметтік психология, тәжірибе нәтижелері, билікке қанағат ету.
-
Вильгельм Вундт: Психологияның негізін қалаушысы
Вильгельм Вундт (1832-1920) – неміс психологы, қазіргі психологияның негізін қалаушы. Лейпцигте алғашқы психологиялық зертхананы құрды. Психология ғылымының дамуына үлкен үлес қосты.
-
Лилиан Гилбрет: Инженер, психолог және отбасылық өмір туралы естеліктер
Лилиан Гилбрет: американдық психолог, инженер, уақытты және қозғалысты зерттеудегі пионер. Өндірістік психологияның алғашқы маманы, тиімділік сарпысы.
-
Роберт Йеркес: Американ психологы және интеллектіні зерттеуші
Роберт Йеркс (1876-1956) – американдық психолог, интеллектіні тестілеу, елікту әлеуметтік мінез-құлқы мен Йеркс-Додсон заңының авторы. Эвгеника жақтасы болған.
-
Стэнли Стивенс: Американдық психолог және оның ғылыми еңбектері
Стэнли Стивенс (1906-1973) – американ психолог, психоакустика зерттеуші, «Стивенстің заңының» авторы. Эксперименттік психология және өлшемдер теориясы сарапшысы.
-
Альфред Бине: Француз психологы және IQ тестінің авторы
Альфред Бине (1857-1911) – француз психологы, алғашқы IQ тестін (Бине-Симон тесті) жасаған. Оқу қиындықтарын анықтауға көмектесті, білім беруде маңызды рөл атқарды.
-
Эдвард Торндайк: Американ психологы және оқу процесінің теориясы
Эдвард Торндайк (1874-1949) – американдық психолог, оқу процесін, әсіресе коннекционизм теориясын зерттеген. Білім беру психологиясының негізін қалаушы.
-
Уильям Джеймс: Америкалық философ, психолог және прагматизмнің негізін қалаушы
Уильям Джеймс – американ философ, психолог, прагматизмнің негізін қалаушы. АҚШ психологиясының әкесі, бірінші психология курсын оқыған профессор.
-
Джон Б. Уотсон: Қылықтанушылықтың негізін қалаушы психолог
Джон Уотсон: американдық психолог, бихевиоризмнің негізін қалаушы. 1913 жылғы жұмысы, тәжірибелер (Little Albert) және психология ғылымына үлкен әсері.
-
Александр Бейн: Шотланд философы мен педагогының өмірі мен еңбектері
Александр Бейн: шотланд философы, психология, білім беру реформаторы. «Mind» журналын құрған, ғылыми әдісті психологияға енгізген тұлға. 🧠📚💡
-
Джеймс Марк Болдуин: Американ философ және психологтың өмірі мен еңбектері
Джеймс Марк Болдуин (1861-1934) – американ философ және психолог, психологияның негізін қалаушылардың бірі. Эволюция теориясына үлкен үлес қосты.
-
Лоуренс Кольберг: Американ психологы және моральдық даму теориясы
Лоуренс Кольберг – американдық психолог, ізгілік даму теориясымен танымал. Оның сатылы даму моделі, Пиаже еңбектерін кеңейтіп, психологияда жаңа бағыт ашты.
-
Виктор Врум: Канадтық психологтың өмір жолы мен еңбектері
Виктор Врум (1932-2023): Канадалық психолог, Йель бизнес мектебінің профессоры. Әлеуметтік психология, мотивация және музыкалық қабілеттері туралы ақпарат.
-
Альберт Бандура: Әлеуметтік оқу және жеке тұлға психологиясының көрнекті маманы
Альберт Бандура: әлеуметтік оқу теориясының авторы, психологиядағы маңызды тұлға. Өзіндік тиімділік, Бобо қуыршағы тәжірибесі туралы біліңіз.
-
Эрик Трист: Ұйымдық даму және әлеуметтік зерттеулердегі тұлға
Эрик Трист: британ ғалымы, ұйымдық даму саласының негізін қалаушы. Тависток институтын құрған, бірінші дүниежүзілік соғыстың куәсі болған.
-
Джеймс МакКин Кэттелл: Америкалық психолог және педагогтың өмірі мен еңбектері
Джеймс МакКин Кэттелл – АҚШ-та психологияны ғылым ретінде қалыптастырған профессор, «Science» журналының редакторы. Биогр., жетістіктері туралы оқыңыз.
-
Абрахам Маслоу: Мұқтаждықтар пирамидасының авторы
Абрахам Маслоу – американдық психолог, қажеттіліктер иерархиясын жасаған. Өзін-өзі дамыту, психологиялық денсаулық, адамның қажеттіліктері туралы біліңіз.
-
Джордж Герберт Мид: Американ философ, социолог және психолог
Джордж Герберт Мид (1863-1931) – американ философ, социолог, психолог. Прагматизмнің негізін қалаушы, символдық интеракционизмнің әкесі. Чикаго мектебіне әсер етті.
-
Конви Ллойд Морган: Эволюция минезі және психология ғылымындағы рөлі
Конви Ллойд Морган: британдық этнолог, психолог және эволюция теориясының авторы. Жануарлар психологиясындағы «Морган қағидасы» туралы біліңіз.
-
Стэнли Дэвид Портеус: Психолог, автор және нәсілдік даулардың тарихы
Стэнли Портеус – австралиялық психолог, зерттеуші. Ми өлшемі мен интеллект туралы жұмыстары, нәсілдік теориялары дау тудырды. Тарихы мен біографиясы.
-
Джордж Элтон Мейо: Австралиялық ғалымның өмірі мен еңбектері
Джордж Элтон Мейо: австралиялық психолог, ұйымдық теорияның негізін қалаушы. Хоторн зерттеулері, басқару, социология саласындағы еңбектері.
-
Джордж Александр Келли: Тұлғаны зерттеуші және жеке құрылымдар психологиясы
Жорж Александр Келли (1905-1967) – американдық психолог, жеке құрылымдар психологиясының авторы. Клиникалық психологияға үлкен үлес қосты, әсерлі тұлға ретінде танылды.
-
Эдвард Чейс Толман: Американ психологының өмірі мен еңбектері
Эдвард Толман – американдық психолог, мақсатты мінез-құлықты зерттеуші. Жасырын оқу, психологиядағы еңбектері мен академиялық еркіндік үшін күресімен танымал.
-
Маргарет Флои Уошберн: Американ психологының өмірі мен еңбектері
Маргарет Флои Уошберн (1871-1939) – американ психологы, жануарлар мінез-құлқы мен моторлық теорияны зерттеген. Психология ғылымдарының докторы, АПА президенті болған тұңғыш әйел.
-
Эдвард Брэдфорд Тиченер: Американ психологы және құрылымдық психологияның негізін қалаушысы
Эдвард Тиченер (1867-1927) – ағылшын психологы, құрылымдық психологияны қалыптастырған. Корнелл университетінде докторантура бағдарламасын құрды. Психология тарихы.
-
Карл Спенсер Лэшли: Өмір және зерттеулер тарихы
Карл Лашли – американдық психолог, оқу және жадты зерттеуге үлкен үлес қосып, 20 ғасырдың ең көп сілтемеленген ғалымдарының бірі атанды. Психология тарихы.
-
Грац мектебі: Эксперименттік психология және объектілер теориясы
Грац мектебі: Эксперименттік психология, объектілер теориясы, А. Мейнонгтың философиялық зерттеулері. Психология ғылымындағы маңызды жетістіктер.
-
Генри Герберт Годдард: Психолог, евгенист және қоғам қайраткері
Генри Годдард (1866-1957) – американ психолог, евгенист. Зиялылық деңгейін тестілеуді қолданушы, еугенетикалық зерттеулер авторы. Психология тарихы.
-
Джеймс Роуленд Ангелл: Американ психологы және педагогы
Джеймс Роуленд Ангелл – американдық психолог, педагог және Йель университетінің 16-шы президенті (1921-1937). Өмірбаяны, отбасы тарихы туралы ақпарат.
-
Джордж Уильям Хамфри: Британдық психолог, философ және ғылымға қосқан үлесі
Джордж Уильям Хамфри – британдық психолог, философ, Канада Психологиялық Ассоциациясын құрған. Зерттеулері: мінез-құлық, үйрену, психофизика. Хамфри заңы.
-
Гранвилл Стэнли Холл: Американ психологы мен педагогының өмірі мен еңбектері
Гранвилл Стенли Холл (1844-1924) – американдық психолог, педагог. Өмірі, білімі, Еуропадағы оқу тәжірибесі, Вундттың зертханасындағы жұмысы туралы ақпарат.
-
Чарльз Сэмюэл Майерс: өмір және еңбек жолы
Чарльз Майерс (1873-1946) – ағылшын дәрігері, психолог. «Shell shock» зерттеуші, Индустриялық Психология институтын құрған. Биографиясы туралы оқыңыз.
-
Хуго Мюнстерберг: өмір және еңбек жолы
Хуго Мюнстерберг – неміс-американ психологі, қолданбалы психологияның ірі маманы. Өнеркәсіптік, құқықтық, медициналық салалардағы зерттеулерімен танымал.
-
Самуэль Александр: Австралияда туған британ философының өмірі мен еңбектері
Сэмюэль Александр: британдық философ, Австралияда туған (1859-1938). Өмірі, отбасы, білімі, Мельбурн мен Сиднейдегі балалық шағы туралы ақпарат.
-
Артур Лестер Бентон: Американдық нейропсихолог және профессордың өмірі мен еңбектері
Артур Л. Бентон – американдық нейропсихолог, невролог және психолог профессор. Өмірі мен білімі туралы мағлұматтар. Нейропсихология сарапшысы.
-
Дэвид Пол Аусубель: Американдық психолог және білім беру теориясы
Дэвид Паул Аузубель – американдық психолог, оқу психологиясы мен ғылыми білім берудегі «алдын ала ұйымдастырушылар» теориясымен танымал. 🧠📚
-
Чарльз Спирмен: өмір жолы мен интеллектуалдық теориялары
Чарльз Спирмен (1863-1945) – британдық психолог, әскери карьерадан кейін психологияны зерттеген. Эксперименттік психологиядағы PhD, өмір жолы мен жетістіктері.
-
Эдвин Гарриг Борінг: Американ психологы және психология тарихының зерттеушісі
Эдвин Борінг (1886-1968) – американдық психолог, психология тарихының алғашқы зерттеушілерінің бірі. 20 ғасырдың ең көп сілтемеленген психологтарының қатарында.
-
Психология тарихы және дамуы
Психология – мінез-құлық пен психикалық процестерді ғылыми зерттеу. Тарихы ежелгі өркениеттерге дейін жетеді, ал ғылыми зерттеу 1854 ж. Германияда басталды.
-
Пер Саугстад: Норвегиялық психолог және оның ғылыми еңбектері
Пер Саугстад (1920-2010) – норвеждік психолог, Осло университетінің профессоры. Визуалды қабылдау, ойлау, тіл және психология тарихы бойынша зерттеулер жасаған.
-
Кларк Леонард Халл: Американ психологы және оның ғылыми еңбектері
Кларк Л. Халл – американдық психолог, оқу және мотивация заңдарын зерттеген. Оның еңбектері, теориялары мен Тольманмен пікірсайыстары туралы ақпарат.
-
Нюрнбергтік соттағы наци көшбасшыларының психологиясы: Густав Марк Гилберт өмірі мен еңбектері
Гюстав Марк Жилберт – американдық психолог, Нюрнберг процесіндегі наци лидерлерінің психологиясын зерттеген. «Диктатура психологиясы» кітабында А.Гитлер талданады.
-
Мэри Ковер Джонс: Мінез-құлық терапиясының алғашқы дамушысы
Мэри Ковер Джонс – американдық дамыту психологы, мінез-терапияның негізін қалаушы. «Мінез-терапия анасы» деп аталған ғалымның еңбегі мен зерттеулері туралы оқыңыз.
-
Кәсіби бағдар берудің негізін қалаушысы
Фрэнк Парсонс – американдық профессор, әлеуметтік реформатор және кәсіби бағдар берудің негізін қалаушы. Өмірбаяны, еңбектері туралы ақпарат.
-
Америкалық профессор Стэнли Мулайктың өмірбаяны
Стенли Мюлайк: американдық психолог, Georgia Institute of Technology профессоры, Interlingua қоғамының басшысы. Өмірбаяны, білімі туралы ақпарат.
-
Леон Камин: Психолог, зерттеуші және интеллекстің мұрагерлік сипаты туралы сыншыл
Леон Камин – американдық психолог, оқу теориясына үлес қосып, IQ мұрагерлік бағалауларын сынаған. Блокиру эффектін зерттеген. Психология, IQ, оқу.
-
Борис Сидис: Американдық психолог, философ және психиатрдың өмірі мен еңбектері
Борис Сидис – украина-американдық психолог, психиатр, философ. Жаңа Йорк Психопатиялық Институтын құрған, «Абсолютті Психология» журналының авторы. Бала данышпаны Уильям Джеймс Сидистің әкесі.
-
Джон Стэддон: Американдық психолог және жаңа мінезтанушылықтың теоретигі
Джон Стэддон – британ-американдық психолог, жаңа мінезтанушылық бағытты ұсынған. Оқу, үйрену механизмдері, адаптивтік функциялар зерттеуші.
-
Генри Эдвард Гарретт: Психолог және сегрегацияшыл
Генри Эдвард Гарретт – американдық психолог, сегрегацияшыл. АҚШ Психологиялық Ассоциациясының президенті, этнология және евгеникамен айналысқан.
-
Рекс Найт: Австралиялық психологтың өмір жолы мен еңбектері
Рекс Найт (1903-1963) – австралиялық психолог, Ұлыбританияға көшкен. Психология, философия саласындағы еңбектері, Cambridge және Sydney университеттеріндегі оқуы туралы ақпарат.
-
Роберт Сешенс Вудворт: Американ психологының өмірі мен еңбектері
Роберт Вудворт – американдық психолог, «Вудворт тестісін» жасаған. Психология тарихы, мінез-құлық формуласы (SOR) және оның әсерлі оқулықтары туралы біліңіз.
-
Ливингстон Фарранд: Әмерікалық ғалым, дәрігер және антрополог
Ливингстон Фарранд (1867-1939) – американдық дәрігер, антрополог, психолог, қоғамдық денсаулық сақтаушы. Өмірі, білімі, ғылыми еңбектері туралы ақпарат.
-
Ж.Р. Кантор: Американ психологы және интербихевиоризмнің негізін қалаушысы
Ж.Р. Кантор – американдық психолог, интербехэвиоризмнің негізін қалаушы. Психолингвистика терминін алғаш рет қолданған. Биографиясы, ғылыми еңбектері туралы ақпарат.
-
Эдвин Рэй Гатри: Оқу және мінез-құлық психологіясының тұңғыш зерттеушісі
Эдвин Рей Гатри – американдық психолог, оқу теориясын қалыптастырушы. Стимул-жауап байланысы, бір реттік оқу, және үйлесімді оқу туралы білуге болады.
-
Джеймс Эрл Диз: Психологтың өмірі мен еңбектері
Джеймс Дис, американдық психолог, Джонс Хопкинс және Вирджиния университеттерінде оқытушы болды. Психология бөлімінің төрағасы, Американдық Психологиялық Ассоциацияда қызмет етті.
-
Уолтер Дилл Скотт: Американ психологы және әкімшісі
Уолтер Дилл Скотт: американдық психолог, жарнама мен кадрларды іріктеуде психологияны қолданған, Солтүстік-Батыс университетінің 10-президенті.
-
Чарльз Хаббард Джадд: Американдық педагог-психологтың өмірі мен еңбектері
Чарльз Хаббард Джадд – американдық педагог-психолог, білім беруді ғылыми тұрғысынан зерттеуге үлкен үлес қосып, теориялық емес әдістерді қолдаған. 🧠📚
-
Американ психологы Катарине Моррис Кокс Майлс өмірі мен еңбектері
Катарине Моррис Кокс Майлз – американ психологы, интеллект және гениальдық туралы зерттеулермен танымал. Йель университетінде профессор болған. Психология, гениальдық.
-
Чарльз Генри Тернер: Америкалық зоолог, психолог және педагогтың өмірі мен еңбектері
Чарльз Генри Тернер: афроамерикалық зоолог, психолог, ғалым. Жәндіктер (ара, құмырсқа) мінез-құлқына зерттемелер жасаған, бірінші афроамерикалық PhD иегері.
-
Джозеф Ястров: Американ психологының өмірі мен еңбектері
Джозеф Ястров – американдық психолог, тәжірибелік психологияны, оптикалық иллюзияларды зерттеген. Ғылыми әдіспен шындықты анықтауға ұмтылған.
-
Джозеф МакВикер Хант: Американдық психолог және оның ғылыми еңбектері
Джозеф МакВикер Хант: Американдық психолог, балалар интеллектісінің даму теориясын зерттеген. Оқу процесі мен ақпаратты өңдеу жүйесі туралы еңбектері.
-
Мортон Дойч: Конфликтіні шешудегі әкелердің бірі
Мортон Дойч (1920-2017) – американдық әлеуметтік психолог, қақтығыстарды шешудегі зерттеуші. 20 ғасырдың ең көп сілтемеленген психологтарының бірі.
-
Сеймур Сарасон: Психолог, зерттеуші және қоғамдық психологияның негізін қалаушысы
Сеймур Сарасон – әйгілі американ психологі, білім беру және қоғамдық психология сарапшысы. 40-тан астам кітап авторы, Yale университетінде сабақ берген.
-
Джек Хилгард: Американдық психолог және гипноз зерттеушісі
Жек Хилгард – американдық психолог, гипноз және ауырсынуды басқару саласындағы зерттеулерімен танымал. Стэнфорд гипноз шкаласын жасаған. Психология ғылымындағы маңызды тұлға.
-
Эдуар Клапаред: Швейцариялық невролог, бала психологы және педагог
Эдуар Клапаред – швейцар неврологі, балалар психологы және педагог. Психология ғылымының дамуына үлкен үлес қосып, институттар мен қауымдастықтар құрған.
-
Лайтнер Уитмер: Клиникалық психологияның негізін қалаушысы
Лайтнер Уитмер – американдық психолог, «клиникалық психология» терминін енгізген және оның негізін қалаушы. Психологиялық клиника ашты, мақалалар жариялады.
-
Джеймс Гриер Миллер: Өмірлік жүйелер теориясының негізін қалаушысы
Джеймс Г. Миллер – американ биологы, жүйелік ғылымның негізін қалаушы, «мінез-құлық ғылымы» терминін енгізген және тірі жүйелер теориясын жасаған ғалым. 🧠🔬
-
John M. MacEachran
-
Egon Brunswik
-
John Garcia (psychologist)
-
Floyd Henry Allport
-
Cecil Alec Mace