Кіріспе

Ұлыбританияның пэрлік жүйесіндегі герцогтық атағы – Эдинбург герцогы, Шотландиядағы Эдинбург қаласының атымен аталған, 1726 жылдан бері британдық корольдік отбасының мүшелеріне төрт рет берілген атақ. Бұл атаққа ешқандай жер кірмейді және оның иесіне ешқандай кіріс әкелмейді. Қазіргі иегері, Принц Эдуард 2023 жылы 59 жасқа толған күні ағасы, Карл III патшаның бұрынғы атағы бойынша герцог етіп тағайындалды. Бұл герцогтық атағы бұрын әкесі, Филипп Маунтбеттенге, сол кездегі Елизавета ханшайымға үйленген күні берілген болатын, ал ол болашақта Елизавета II патшайым атанды. Филипп қайтыс болғаннан кейін, атақ Чарльзқа мұра болып өтті және ол Елизавета қайтыс болғанға дейін, ал Чарльз патша болғанға дейін оны сақтап тұрды, содан кейін атақ Таққа қайта оралды.

1726-шы жыл

Атақты алғаш рет 1726 жылғы 26 шілдеде Ұлыбританияның Пирлер палатасында король Георг I құрды. Ол оны немересі, принц Фредерикке сыйлады, ол 1728 жылы Уэльс принці атанды. Герцогтіктің қосалқы атақтары: Кент графтығындағы Элтам графы, Корнуолл графтығындағы Лансестон виконты және Кернарвон графтығындағы Сноудон бароны болды, олардың барлығы Ұлыбританияның жұрты еді. Маркизат Уайт аралының маркизаты деп жарияланды. Фредерик қайтыс болғаннан кейін атақтар оның ұлы, принц Джорджқа мұрагерлік етті. 1760 жылы Джордж III король болғанда, атақтар Таққа біріктіріліп, жойылды. Алфред 1893 жылы Саксен-Кобург және Гота герцогы болғанда, өзінің британдық атақтарын сақтап қалды. Оның туғаннан кейін тірі қалған жалғыз ұлы, Саксен-Кобург және Готаның мұрагерлік князі Альфред 1899 жылы өзіне қол жұмсады, сондықтан Эдинбург герцогтығы мен қосалқы атақтар 1900 жылы үлкен Альфредтің қайтысымен тоқтатылды. Ол оны күйеу баласы Филипп Маунтбеттенге сыйлады, ол Елизавета ханшайымға үйленген кезде. Кейіннен, 1952 жылы таққа отырғанға дейін Елизавета «Единбург герцогинясы, ханшайым Елизавета» деп аталды. Герцогтіктің қосалқы атақтары – Мэрионет графы және Лондон графтығындағы Гринвич бароны; барлық атақтар Ұлыбританияның жұрты еді. Сол жылы Филип грек және даниялық патшалық атақтарынан бас тартты (ол Грекия және Данияның ханзадасы ретінде дүниеге келді, Грекияның королі Георг I-нің шөбересі және Данияның королі Кристиан IX-тың шөпшекері болды), сонымен қатар грек тағына құқықтарынан да бас тартты. 1957 жылы Филип Ұлыбританияның ханзадасы атанды. 2021 жылғы 9 сәуірде Филип қайтыс болғаннан кейін, оның үлкен ұлы, Уэльс принці Чарльз барлық мұрагерлік атақтарына ие болды. Чарльз 2022 жылғы 8 қыркүйекте таққа отырғанда, пирлер палатасы Таққа біріктіріліп, жойылды.

2023 жылы құрылуы

1999 жылы оның үйлену тойы кезінде Едуард ханзадасына Эдинбург герцогтығы берілетіні туралы хабарланды. Бұл идеяны принц Филип күтпегендей жеткізді, ол тілегін Эдуард пен оның болашақ әйелі Софи Рис Джонсқа үйлену тойынан бірнеше күн бұрын айтты. Британия тағына отыру тізбегінде жетінші орында тұрған Эдуард герцогтық атақтың ағасы, принц Эндрюге беріледі деп ойлаған еді. Принц Филип 2021 жылдың сәуірінде қайтыс болды. Оның герцогтығын үлкен ұлы, принц Чарльз мұра етті, ол Филиптің тілегі бойынша король болғаннан кейін оны Эдуардқа беруге міндетті болды. Ол кезде патшалық отбасындағы орны тізбеде 14-ке төмендеген Эдуард маусым айында осындай беделді атаққа ие болу "әкемнің арманы" екенін айтты. Кларенс Хаус бұл хабарларды жоққа шығармады, бірақ Эндрюдің қоғамдық өмірден шығып, Чарльздың ұлы Гарри мен келіні Меган патшалық міндеттерден бас тартқаннан кейін Эдуард пен Софидің монархиядағы рөлінің артуына байланысты пікір білдірушілер тарапынан наразылық тудырды. Бұл атақтың төртінші жаратылуы өмір бойына беріледі, яғни Эдуардтың ұлы Джеймс герцогтыққа мұрагер бола алмайды (Эдуардтың басқа атақтарынан өзгеше). Бұл Чарльзге әкесінің тілегін орындауға және ағасы мен қайын сіңілісіне сыйлық беруге, сондай-ақ Чарльздың мұрагері, принц Уильямға оны өз балаларының біріне беруге мүмкіндік береді. Daily Telegraph газетінің журналисі Камилла Томинидің сөзіне қарағанда, "Единбург герцогтығын корольдік тізімде жылдам төмендейтін адамға беру" шотландық тәуелсіздік талқырыбына қалай әсер ететіні туралы алаңдаушылық болған. Ол Никола Стердженнің отставкасынан кейін "Шотландияның тәуелсіздігіне қол жеткізу перспективасы азайды" деген пікір білдірді.