Кіріспе

Уәде немесе ант

Уәде

Ант (лат. votum, уәде, міндеттеме; қараңыз: дауыс беру) – бұл уәде немесе ант. Ант – кездейсоқ емес, салтанатты түрде берілген уәде.

Неке анттары

Неке анты – бұл неке рәсімінде әрбір серік өзінің әріптесіне беретін міндетті уәделер. Неке салты тарих бойы қалыптасып, адамзат қоғамының дамуымен бірге өзгеріп келеді. Ескі заманда және көптеген мәдениеттерде серіктердің келісіміне қазіргідей маңыз берілмеген, әсіресе Батыс қоғамдарында және олардың ықпалында болған елдерде. Мысалы, протестанттар неке антын өзгермейтін құдайлық заң деп санайды, себебі ол тек "кеңесшілік бекітуді" ғана емес, сонымен қатар Киелі кітаптың қолдауын да талап етеді, яғни неке – құдайлық белгілеу болып табылады.

Құдайы ант

Монахтар мен монахтар әлемінде ант кейде адам мен құдай арасындағы мәміле болып табылады, онда адам қандай да бір қызмет көрсетуге, сыйлық беруге уәде береді немесе құдайдың пайдалануына құнды нәрсені арнайды. Ант – уәденің куәсі де, алушысы да болатын құдайға берілген серт тәрізді. Мысалы, Билер кітабына немесе Бодхисаттва анттарына қараңыз. Рим-католик шіркеуінің Канондық заң кодексінде ант пен серт литургиялық тойлау сияқты құлшылық (cultus) актісі деп есептелмейді. Дегенмен, олар қасиетті сипатымен және олармен байланысты діни міндеттерімен діни актілер саналады. Мұнда ант берудің маңызды ерекшелігі – діни құндылықтарға байланысты орындалуы тиіс, католик емес адамдардың да ант беруге қабілетті деп танылуы. Кейде ежелгі сиқырлы дәстүрлер, дұға арқылы насихаттауға болатын жеке күш туралы дамыған түсінікпен қатар өмір сүреді. Мысалы, Солтүстік Африкадағы Магриб аймағында құрғақшылық кезінде Ма.Зуна қыздары әр кешкі шеруде гонжа деп аталатын қуыршақ алып жүреді, ол шын мәнінде ағаш қасықтан жасалған, исламға дейінгі жаңбыр рухын бейнелейді. Көбінесе қыздардың бірі иығында қой көтеріп жүреді, ал олардың серіктері келесі сөздерді айтады: Бұл туралы Киелі Тома Аквина былай деп түсіндірді: «Ант беру мен серт беру міндеті Құдайдан туындайды, бірақ әртүрлі жолдармен. Ант беру міндеті – Құдайға берген уәделерімізді орындауға тиіс екендігімізден туындайды, ал серт беру міндеті – Оған деген құрметімізден туындайды.»