Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хойна (Königsberg in der Neumark; ; Regiomontanus Neomarchicus "Жаңа наурыздағы патша тауы") - Польшаның солтүстік-батысындағы Батыс Померания воеводтығындағы шағын қала. Ол Штециннің оңтүстігінде орналасқан. 2021 жылдың желтоқсанына қалада 7330 адам тұрады. бірақ ақыр соңында Люксембургтер оны Тевтон орденіне тапсырды. Бұл уақытта салынған Қасиетті Мария шіркеуі мен жаңа қалалық зал (1410) Жаңа наурыздың ең эстетикалық көркем готикалық ғимараттарының бірі болды. Қуатты қала 1433 жылы гуситтер соғысы кезінде гуситтердің шабуылына төтеп берді. 1454 жылы Тевтон рыцарлары Польшаға қарсы соғысқа қаражат жинау үшін аймақты Бранденбургке сатып жіберді.
Chojna (Königsberg in der Neumark; ; Regiomontanus Neomarchicus "King's Mountain in the New March") is a small town in northwestern Poland in the West Pomeranian Voivodeship. It lies approximately south of Szczecin. As of December 2021, the town has a population of 7,330. but eventually the Luxembourgs pawned it to the Teutonic Order. The Church of St. Mary and the new town hall (1410) built during this time were some of the most aesthetically pleasing Gothic buildings in the New March. The strong town withstood an attack by the Hussites in 1433 during the Hussite Wars. In 1454, the Teutonic Knights sold the region to Brandenburg in order to raise funds for war against Poland.
Қазіргі заман
Қала 15 ғасырда басталған неміс қайта өркендеу кезеңінде экономикалық жағынан өркендеді, бірақ оның көпшілігі 16 және 17 ғасырларда үш обадан қайтыс болды. Онда бірнеше шіркеу бар еді: Августиндік монастырь шіркеуі, Августиндік аурухана шіркеуі, Киелі Рух және Киелі Мария, Николай, Георгий және Гертруда шіркеулері. Қала 1539-1553 жылдар аралығында протестанттық реформация кезінде біртіндеп лютерандыққа айналды, нәтижесінде 1536 жылы монастырь таратылды. Оның ғимараттары аурухана және мектеп ретінде пайдаланылды, ал Ходжна Киелі Үштік шіркеуі 1690 жылы протестанттық шіркеу ретінде қайта ашылғанға дейін қойма ретінде пайдаланылды. Отыз жылдық соғыс кезінде қаланы әр түрлі уақытта Альбрехт фон Валенштейннің император әскерлері мен король Густав Адольфтің швед әскерлері басып алды, оның барысында қала 52% -ға талқандалды. 1682 жылы жұлдызды жарылыс кезінде киелі Мария шіркеуінің мұнарасы қирағаннан кейін, қайта құру жұмыстары 1692 жылға дейін жалғасты. 1714 жылы шіркеуде жаңа барок дәулет орны, сондай-ақ 1734 жылы Иоахим Вагнердің құрастырған органы салынған. Қала Пруссия Корольдігі құрылғаннан кейін экономикалық тұрғыдан жандана бастады, ол жеті жылдық соғыс кезінде 1759 жылы Жаңа наурыздың үкіметінің (Kriegs und Domainenkammer) орнына айналды. 1767 жылы Шветт пен Берников қалаларының қақпалары бұрынғы монастырдағы әскери казарма құрылысына тас беру үшін ішінара бөлшектелді. Қала тұрғындары бастапқыда ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығына, кейіннен жақсы тоқыма тоқуға маманданған. Алайда бұл сала 1840 жылы индустрияландырудың басталуымен төмендеді. Наполеон соғыстары кезінде 1806 жылы қала француздардың шағын бірлігімен басып алынды. Бұл жер 1809 жылы Кенигсберг / Ноймарк (аудан) [de] округінің орталығы болды және 1816 жылы Пруссияның Бранденбург провинциясындағы Франкфурт аймағының бөлігі болды. 1871 жылы Пруссиямен бірге қала Германия империясының құрамына кірді және 1877 жылы темір жол желісіне қосылғаннан кейін өркендеді. Сонымен қатар, ол айналадағы аймақтың білім беру және әкімшілік орталығы болды. 1913 жылы жергілікті поляк қауымы Реформациядан кейін қаладағы алғашқы католик шіркеуі - Қасиетті Жүрек шіркеуін тұрғызды.
The town flourished economically during the German Renaissance beginning in the 15th century, but the majority of its population died from three plagues during the 16th and 17th centuries. It had several churches: the Augustinian monastery church, the Augustinian hospital church of the Holy Spirit, and the Churches of Saints Mary, Nicholas, George, and Gertrude. The town gradually converted to Lutheranism from 1539 1553 during the Protestant Reformation, resulting in the dissolution of the monastery in 1536. Its buildings were instead used as a hospital and school, while Holy Trinity Church, Chojna [pl] was used as a storehouse, before in 1690 it was reopened as a Protestant church. During the Thirty Years' War, the town was occupied at different times by the Imperial troops of Albrecht von Wallenstein and the Swedish troops of King Gustavus Adolphus, in the course of which the town was destroyed by 52%. After the destruction of the Church of St. Mary's tower by a lightning bolt in 1682, reconstruction commenced until 1692. In the church, a new Baroque pulpit was built in 1714, as well as an organ built by Joachim Wagner in 1734. The town began to revive economically after the foundation of the Kingdom of Prussia, becoming the seat of the government (Kriegs und Domainenkammer) of the New March in 1759 during the Seven Years' War. In 1767 the city gates towards Schwedt and Bernikow were partially dismantled to provide stone for the construction of a military barracks at the former monastery. The town's inhabitants initially specialised in agriculture and forestry and later in weaving of fine textiles. That industry declined, however with the onset of industrialisation, around 1840. During the Napoleonic Wars, in 1806 the town was captured by a small French unit. The place became the county seat of the Königsberg/Neumark (district) [de] in 1809 and part of the Frankfurt Region in the Prussian Province of Brandenburg in 1816. With Prussia the town became part of the German Empire in 1871 and flourished after being connected to the railway network in 1877. It also served as an educational and administrative centre for the surrounding region. In 1913 the local Polish community erected the Sacred Heart Church, the town's first Catholic church since the Reformation.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1939 жылы Люфтваффе Кенигберг/Ньюмарк әуеайлағын салдырды, кейіннен оны 1945 және 1992 жылдар аралығында Кеңес Әуе Күштері қолданды. Равенсбрюк концентрациялық лагерінің қосалқы лагері әуеайлақты кеңейту үшін құрылды. Варшава көтерілісінен кейін Варшавадан келген көптеген поляк әйелдері сол жерде тұтқындалды. 1945 жылдың қаңтар айында Висла-Одер шабуылдары қалада және оның айналасында болды. Германия халқы жаппай зорлау туралы ескертумен шұғыл түрде қашып кетті. 1945 жылы 4 ақпанда Кенигсбергтің сол кездегі мэрі Курт Флётер Отто Скорзени төрағалық еткен СС әскери сотының сотымен асылып өлім жазасына кесілді, өйткені ол әскерилердің жалпы эвакуация туралы бұйрығын шығармай тұрып қашып кетті. Сол күні қала Кеңес Қызыл Армиясының қолына түсті. Бүкіл қала орталығы, Киелі Мария шіркеуі мен қалалық әкімдікті 1945 жылы 16 ақпанда Кеңес Одағы өрттеп жіберді. Қаланың 80 пайызы қираған. Германияның капитуляциясынан кейін, Потсдам конференциясында жариялаған шекаралық өзгерістер бойынша қала қайтадан Польшаның құрамына кірді; жергілікті халық иеліктен шығарылды және қуылды.
In 1939 the Luftwaffe constructed Königberg/Neumark airfield [de], later used by the Soviet Air Forces between 1945 and 1992. A subcamp of the Ravensbrück concentration camp was set up for the enlargement of the airfield. After the Warsaw Uprising, many Polish women from Warsaw were imprisoned there. In January 1945 battles of the Vistula–Oder Offensive occurred in and around the town. The German population fled in haste warned about the mass rapes. On 4 February 1945 Kurt Flöter, Königsberg's then mayor, was condemned to death by hanging by an SS court martial chaired by Otto Skorzeny, because he had fled before issuing a general evacuation order by the military. On the same day the Soviet Red Army occupied the town. The entire city centre with the Church of St. Mary and the town hall was burned to the ground by the Soviets on 16 February 1945. 80 percent of the entire town was destroyed. After the German capitulation, under border changes promulgated at the Potsdam Conference, the town became again part of Poland; the local population was dispossessed and expelled.
Соғыстан кейінгі Польша
1945 жылы маусымда қала алғаш рет Владыславско деп аталды. 1945 жылы 21 тамызда атау Кролевце на Одраға өзгертілді (Кролевце - Кенигсбергтің тарихи полякша эквиваленті, ерекшелік үшін Одерге қосылды). 1946 жылы 7 мамырда қала қайтадан Чожна деп аталды. Хожнаға біртіндеп поляктар қоныстанды, олардың көбі бұрынғы Шығыс Польшадан қуылды. Соғыстың қалдықтары әлі күнге дейін Чожнаның кейбір ғимараттарында көрінеді. Бұзылған ратушаның іргетастық қабырғасы мәдени орталық, қалалық кітапхана және қоғамдық үй ретінде пайдалануға қайта салынған. Сонымен қатар, монастырь қайтадан қалпына келтірілді, ал базар жаңадан салынған. Құртылған Қасиетті Мария шіркеуін қайта құру 1994 жылы Германия мен Польшаның бірлескен ынтымақтастығы ретінде басталды. 1997 жылы шіркеудің кемесі жабылып, мұнараның пирамидалық мұнарасы 19 ғасырдағы нео-готика стилімен қайта қалпына келтірілді. Чожнаның екі негізгі көрнекі жері - Чожнаның қалалық ғимараты және Киелі Мария шіркеуі, екеуі де готика сәулетшісі Хинрих Брунсбергтің тарихи ғимараттары. 2006 жылы Қасиетті Мария шіркеуінің жанында папа Иоанн Павел ІІ-ге ескерткіш ашылды.
The town was first renamed as Władysławsko by June 1945. On 21 August 1945 the name was changed to Królewiec nad Odrą (Królewiec being the historic Polish equivalent for Königsberg, adding upon Oder for distinction). On 7 May 1946 the town was renamed again as Chojna. Chojna was gradually repopulated by Poles, many of whom were expelled from former eastern Poland annexed by the Soviet Union. Vestiges of the war are still visible in some of Chojna's buildings. The foundation wall of the destroyed town hall was rebuilt for use as a cultural centre, town library, and public house. The monastery was also reconstructed, while the marketplace was newly built. Reconstruction of the destroyed St. Mary's church began in 1994 as a joint German Polish cooperation. In 1997 the roof of the church's nave was covered, while the pyramidal tower roof of the tower was reconditioned in a 19th century Neo gothic style. Chojna's two main landmarks are thus Chojna Town Hall [pl] and the Church of St. Mary, both historical buildings by the Gothic architect Hinrich Brunsberg. A monument to Pope John Paul II was unveiled in 2006 next to the St. Mary's church.
Туған қалалар - бауырлас қалалар
Chojna Douzelage-тің мүшесі, Еуропалық Одақтың 24 қаласынан тұратын қалаларды бауырластырудың бірегей қауымдастығы. Бұл белсенді қалалар 1991 жылы басталды және тұрақты түрде басқа елдерден өнімдер нарығы мен фестивальдер сияқты іс-шаралар өткізіледі. Сонымен қатар, тағы үш қаламен (Кипрдегі Агрос, Словениядағы Шкофья Лока және Болгариядағы Трявна) мүшелікке қатысты талқылаулар жүргізілуде.
Chojna is a member of the Douzelage, a unique town twinning association of 24 towns across the European Union. This active town twinning began in 1991 and there are regular events, such as a produce market from each of the other countries and festivals. Discussions regarding membership are also in hand with three further towns (Agros in Cyprus, Škofja Loka in Slovenia, and Tryavna in Bulgaria).