Кіріспе

Хойна (Königsberg in der Neumark; ; Regiomontanus Neomarchicus "Жаңа наурыздағы патша тауы") - Польшаның солтүстік-батысындағы Батыс Померания воеводтығындағы шағын қала. Ол Штециннің оңтүстігінде орналасқан. 2021 жылдың желтоқсанына қалада 7330 адам тұрады. бірақ ақыр соңында Люксембургтер оны Тевтон орденіне тапсырды. Бұл уақытта салынған Қасиетті Мария шіркеуі мен жаңа қалалық зал (1410) Жаңа наурыздың ең эстетикалық көркем готикалық ғимараттарының бірі болды. Қуатты қала 1433 жылы гуситтер соғысы кезінде гуситтердің шабуылына төтеп берді. 1454 жылы Тевтон рыцарлары Польшаға қарсы соғысқа қаражат жинау үшін аймақты Бранденбургке сатып жіберді.

Қазіргі заман

Қала 15 ғасырда басталған неміс қайта өркендеу кезеңінде экономикалық жағынан өркендеді, бірақ оның көпшілігі 16 және 17 ғасырларда үш обадан қайтыс болды. Онда бірнеше шіркеу бар еді: Августиндік монастырь шіркеуі, Августиндік аурухана шіркеуі, Киелі Рух және Киелі Мария, Николай, Георгий және Гертруда шіркеулері. Қала 1539-1553 жылдар аралығында протестанттық реформация кезінде біртіндеп лютерандыққа айналды, нәтижесінде 1536 жылы монастырь таратылды. Оның ғимараттары аурухана және мектеп ретінде пайдаланылды, ал Ходжна Киелі Үштік шіркеуі 1690 жылы протестанттық шіркеу ретінде қайта ашылғанға дейін қойма ретінде пайдаланылды. Отыз жылдық соғыс кезінде қаланы әр түрлі уақытта Альбрехт фон Валенштейннің император әскерлері мен король Густав Адольфтің швед әскерлері басып алды, оның барысында қала 52% -ға талқандалды. 1682 жылы жұлдызды жарылыс кезінде киелі Мария шіркеуінің мұнарасы қирағаннан кейін, қайта құру жұмыстары 1692 жылға дейін жалғасты. 1714 жылы шіркеуде жаңа барок дәулет орны, сондай-ақ 1734 жылы Иоахим Вагнердің құрастырған органы салынған. Қала Пруссия Корольдігі құрылғаннан кейін экономикалық тұрғыдан жандана бастады, ол жеті жылдық соғыс кезінде 1759 жылы Жаңа наурыздың үкіметінің (Kriegs und Domainenkammer) орнына айналды. 1767 жылы Шветт пен Берников қалаларының қақпалары бұрынғы монастырдағы әскери казарма құрылысына тас беру үшін ішінара бөлшектелді. Қала тұрғындары бастапқыда ауыл шаруашылығы мен орман шаруашылығына, кейіннен жақсы тоқыма тоқуға маманданған. Алайда бұл сала 1840 жылы индустрияландырудың басталуымен төмендеді. Наполеон соғыстары кезінде 1806 жылы қала француздардың шағын бірлігімен басып алынды. Бұл жер 1809 жылы Кенигсберг / Ноймарк (аудан) [de] округінің орталығы болды және 1816 жылы Пруссияның Бранденбург провинциясындағы Франкфурт аймағының бөлігі болды. 1871 жылы Пруссиямен бірге қала Германия империясының құрамына кірді және 1877 жылы темір жол желісіне қосылғаннан кейін өркендеді. Сонымен қатар, ол айналадағы аймақтың білім беру және әкімшілік орталығы болды. 1913 жылы жергілікті поляк қауымы Реформациядан кейін қаладағы алғашқы католик шіркеуі - Қасиетті Жүрек шіркеуін тұрғызды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Люфтваффе Кенигберг/Ньюмарк әуеайлағын салдырды, кейіннен оны 1945 және 1992 жылдар аралығында Кеңес Әуе Күштері қолданды. Равенсбрюк концентрациялық лагерінің қосалқы лагері әуеайлақты кеңейту үшін құрылды. Варшава көтерілісінен кейін Варшавадан келген көптеген поляк әйелдері сол жерде тұтқындалды. 1945 жылдың қаңтар айында Висла-Одер шабуылдары қалада және оның айналасында болды. Германия халқы жаппай зорлау туралы ескертумен шұғыл түрде қашып кетті. 1945 жылы 4 ақпанда Кенигсбергтің сол кездегі мэрі Курт Флётер Отто Скорзени төрағалық еткен СС әскери сотының сотымен асылып өлім жазасына кесілді, өйткені ол әскерилердің жалпы эвакуация туралы бұйрығын шығармай тұрып қашып кетті. Сол күні қала Кеңес Қызыл Армиясының қолына түсті. Бүкіл қала орталығы, Киелі Мария шіркеуі мен қалалық әкімдікті 1945 жылы 16 ақпанда Кеңес Одағы өрттеп жіберді. Қаланың 80 пайызы қираған. Германияның капитуляциясынан кейін, Потсдам конференциясында жариялаған шекаралық өзгерістер бойынша қала қайтадан Польшаның құрамына кірді; жергілікті халық иеліктен шығарылды және қуылды.

Соғыстан кейінгі Польша

1945 жылы маусымда қала алғаш рет Владыславско деп аталды. 1945 жылы 21 тамызда атау Кролевце на Одраға өзгертілді (Кролевце - Кенигсбергтің тарихи полякша эквиваленті, ерекшелік үшін Одерге қосылды). 1946 жылы 7 мамырда қала қайтадан Чожна деп аталды. Хожнаға біртіндеп поляктар қоныстанды, олардың көбі бұрынғы Шығыс Польшадан қуылды. Соғыстың қалдықтары әлі күнге дейін Чожнаның кейбір ғимараттарында көрінеді. Бұзылған ратушаның іргетастық қабырғасы мәдени орталық, қалалық кітапхана және қоғамдық үй ретінде пайдалануға қайта салынған. Сонымен қатар, монастырь қайтадан қалпына келтірілді, ал базар жаңадан салынған. Құртылған Қасиетті Мария шіркеуін қайта құру 1994 жылы Германия мен Польшаның бірлескен ынтымақтастығы ретінде басталды. 1997 жылы шіркеудің кемесі жабылып, мұнараның пирамидалық мұнарасы 19 ғасырдағы нео-готика стилімен қайта қалпына келтірілді. Чожнаның екі негізгі көрнекі жері - Чожнаның қалалық ғимараты және Киелі Мария шіркеуі, екеуі де готика сәулетшісі Хинрих Брунсбергтің тарихи ғимараттары. 2006 жылы Қасиетті Мария шіркеуінің жанында папа Иоанн Павел ІІ-ге ескерткіш ашылды.

Туған қалалар - бауырлас қалалар

Chojna Douzelage-тің мүшесі, Еуропалық Одақтың 24 қаласынан тұратын қалаларды бауырластырудың бірегей қауымдастығы. Бұл белсенді қалалар 1991 жылы басталды және тұрақты түрде басқа елдерден өнімдер нарығы мен фестивальдер сияқты іс-шаралар өткізіледі. Сонымен қатар, тағы үш қаламен (Кипрдегі Агрос, Словениядағы Шкофья Лока және Болгариядағы Трявна) мүшелікке қатысты талқылаулар жүргізілуде.