Кіріспе

Ресейлік діни ағымдар Субботниктер (, "Саббатшылар") - 18-ші ғасырдың аяғында Саббатшыл секталардан бөлінген ресейлік діни ағымдардың жақтастары үшін жалпы атауы. Субботниктердің көпшілігі христиан дінінен раввиндік немесе караиттік иудаизмге көшті. Басқа топтарға яһудилік мәсіхшілер мен рухани мәсіхшілер кірді. Субботниктер деп сипатталған адамдардың үш негізгі тобы бар: Иудаизациялаушы Талмудшылар: Субботниктер раввиндік иудаизмге айналады, сондай-ақ "Герь" (Геры), "Талмуд" (Субботники Талмудисты) немесе "Шапошники" деп сипатталады. немесе өздерін қараиттік иудаизмнің ұстанымы деп санайтын караиттік субботниктер. Олар тек Тораның тек Киелі жазбаларға негізделгенін мойындайды және Талмудты қабылдамайды; алайда олар сүндеттеуді қолданбайды деп хабарланған. 1912 жылы Ресейдегі діни санақта 12305 "иудейленетін талмудистер", 4092 "ресейлік караиттер" және 8412 "православтан бас тартқан" субботниктер тіркелген.

Тарих

Субботниктер, яғни шәмбе күнін жексенбіде емес, сенбіде сақтау үшін шәмбе күнін ұстанушылар, 18 ғасырда Рухани христиандық қозғалысының бөлігі ретінде пайда болды. Ресей империясының билеушілері мен православие дінбасылары субботниктерді орыс православие дінінің ереті деп санады және олардың секталарын және басқа да иудаизмділерді басып тастауға тырысты. Олар Талмудты немесе дін қызметкерлерін қабылдамай, заңның жеке түсіндіруіне баса назар аударды. Субботниктер өздерінің діни нанымдары мен рәсімдерін православиелік мәсіхшілерден жасырып жүрді. Ресей үкіметі ақырында субботниктерді жер аударып жіберіп, оларды православиелік мәсіхшілер мен яһудилерден бөлек етті. Субботниктер сенбіде демалыс күнін ұстанып, демалыс күніне құлшылық ететіндер деп те аталды. Олар жұмыс істемейтін, дүниелік істер туралы сөйлеспеуге тырысқан. Көптеген ер балалар сүндеттелуден басқа, қажетті ережелерді үйренгеннен кейін, олардың көбі азық-түлік жануарларын шехита заңдарына сәйкес соя бастады. Кейбіреулер жасырын түрде филактерияларды, цицит (әдет-ғұрыпқа арналған шашақ) және мезузот (есік бағаналары) қолданды және жеке дұға үйлерінде дұға етті. Олар дұғаларын орысшаға аударып жазған еврей "сидур" дұғалық кітаптарын сатып алды. Хазан (кантор) дұғаларды дауыстап оқыды, қауым үнсіз дұға етті; дұғалар кезінде бүкіл үйде салтанатты үнсіздік сақталды. Патшалық дәуіріндегі өмір салтын зерттегендердің жеке және ресми куәліктеріне сәйкес, Субботниктер айтарлықтай еңбекқор болды; оқу мен жазу, қонақжай, маскүнемдікке, кедейлікке немесе жезөкшелікке берілмеген. 1820 жылға дейін Субботниктер көбінесе Воронеж, Орел, Мәскеу, Тула және Саратов губернияларында өмір сүрді. Сол жылдан кейін үкімет өздерінің сектаға мүше екендерін ашық мойындағандарды Кавказдың етегіне, Кавказ арты мен Иркутск, Тобольск және Енисейск қалаларының Сибір аймақтарына жер аударып жіберді. 1912 жылы үкіметтің Ішкі істер министрлігі 8412 субботникті, 12305 иудаизацияланған талмудистті және 4092 орыс қараиттарын тіркеді. Олар ассимиляциялау үшін өздерінің тегі мен аты еврейшеленді. Қысқа уақыт ішінде 19-ғасырдың аяғында Осман Палестинасына келген субботник яһудилерінің ұрпақтары Израильдің кең еврей халқына толық араласты және үйленді.

Холокост

Украинаның нацистер басып алған аймақтарындағы субботниктер еврей болғаны үшін СС Einsatzgruppen әскерлері мен жергілікті украиндық әріптестермен өлтірілді. Олар Украинаға Воронеж аймағынан салыстырмалы түрде жақында көшіп келгендер еді және олардың кейбір яһуди әдет-ғұрыптарын ұстанатынын байқаған шаруалар оларды шеттен келгендер деп санайды. Холокост кезінде нацистер мыңдаған субботникті өлтірді. Керісінше, олар қырымдық қараиттарға шабуыл жасамады, олар этникалық татарлар (немесе хазарлар) екендігі туралы мемлекеттік деректерді қабылдады.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Холокосттағы қырғыннан кейін Субботниктер еврей ретінде өзін-өзі ұлттықтай түсті. Алайда, соғыс аяқталғаннан кейін Кеңес үкіметі "субботниктерді" заңды этникалық санаты ретінде тануды тоқтатты. Олар бұл адамдарды орыс халқының кіші бөлігі ретінде санады. 1973-1991 жылдар аралығында Воронеж облысындағы Ильинканың Субботниктері Израильге көшіп келді.

Кеңес Одағынан кейінгі кезең

Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін бірнеше мың Субботник Ресейден Израильге көшіп кетті. Бұл 1990-шы жылдары Кеңес Одағынан кейінгі бір миллионнан астам орыс еврейлері мен олардың жақын туыстарының Израильге көшіп келуіне сәйкес келді. Сол уақыттан бері Ресейде қалған субботниктер мәртебелік проблемаларға тап болды. XXI ғасырда Шавей Израиль ұйымы "жоғалған еврейлерге" және туысқан қауымдарға көмек көрсету үшін Воронеж облысындағы Высокийде Субботниктер үшін раввин тағайындады. Оларды иудаизмге үйрету және олардың православие иудаизміне ресми түрде көшуін жеңілдету мақсаты оларды Израильге алия жасауға жарамды етеді. 2014 жылы ішкі істер министрлігі қалған субботник отбасыларына Израильге көшіп келуге рұқсат беру үшін бұл шешім жойылды.

Статистика

Ресейдегі субботниктердің нақты санын анықтау қиын. Мемлекеттік статистика мен мүшелік арасындағы айырмашылықтар өте көп. Патшалық дәуіріндегі ресми деректер бойынша, сектаның мүшелері бірнеше мыңға жетті. Субботниктермен жеке қарым-қатынаста болған жазушы Э.Дейнард 1887 жылы олардың саны 2,5 миллионға жеткенін айтады. Динар өзінің сандарына тек субботниктерді ғана емес, барлық иудаизациялық секталарды да енгізген болуы мүмкін, өйткені бұл бағалауды басқа тарихшылар қолдамайды. Діни рәсімдерінен басқа, Субботниктер әдетте киім мен өмір салты жағынан орыс православиелік немесе зайырлы ресейліктерден ажыратылмайтын.

Тарату

Тамбовтан басқа, Субботник қаралары Саратов, Астрахан, Волгоград, Ставрополь, Самара, Хакасия, Иркутск облыстарында, Молочна өзенінің бойында, Краснодар аймағында, Армения мен Әзірбайжанда және Ресей империясының Иранмен шекарасында өмір сүрді. Барлық облыстар бойынша барлық статистика қол жетімді болмаса да, тек Әзірбайжанның Привольное қаласында 2500-ден астам.