Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Нгуен Фук Тэн (; 18 шілде 1620 30 сәуір 1687) - 1648 жылдан 1687 жылға дейін Фу Сюань (қазіргі Хуэ) қаласынан Оңтүстік Вьетнамды басқарған Нгуен иелерінің бірі. Оның тұсында Тринь Нгуен соғысы аяқталды. Өзінің билігі кезінде ол қалған барлық шамамен барлық Чампа жерлерін өзіне қосып алды. Фук Тан Нгуен Фук Ланның екінші ұлы болды. Лан Трин Транг оңтүстік провинцияларды жаулап алу үшін тағы бір күш салғанға дейін қайтыс болды. Фук Лан Дуонг Куан Конг (Дуонг герцогы) атағын алды.
Nguyễn Phúc Tần (; 18 July 1620 – 30 April 1687) was one of the Nguyễn lords who ruled south Vietnam from the city of Phú Xuân (modern day Huế) from 1648 to 1687. During his rule, the Trịnh–Nguyễn War came to an end. During his reign, he annexed nearly all the remaining Champa lands. Phuc Tan was the second son of Nguyễn Phúc Lan. Lan died just before Trịnh Tráng made yet another effort to conquer the southern provinces. Phuc Lan took the title Duong Quan Cong (Duke of Duong).
Өмірбаян
Әкесінің өлімінен кейін Трэнь Транг Нгуенге қарсы соңғы шабуылға шықты. Бірақ Трюнг Дук деп аталатын салғырт шайқаста Корольдік (Тринь) әскері талқандалды. Сол уақытта Ле Императоры (Лэ Чан Тонг) қайтыс болды, мүмкін шайқаста болғандықтан. Бұл жеңіліс Тринх үшін апатты болды және Нгуен кланының генералдары табыстылықты одан әрі жалғастырып, Императорлық астананы жаулап алуды жоспарлады. Ұрыс аяқталғаннан кейін төрт жыл өткен соң Нгуен әскері Тринг аумағына шабуыл бастады. 1653 жылы олар Корольдік (Тринь) әскерін Куанг-Пин провинциясынан қуып шықты. Келесі жылы Нгуен әскері Ха Тин провинциясын басып алды. Бұл кезде Trịnh Tráng ескі әміршісі қайтыс болып, оның орнына оның ұлы, өте қабілетті Trịnh Tạc болды. Нгуен әскері 1655 жылы Нгхэ Ан провинциясына көшіп барды, бірақ олар Нгуен генералдарының екеуінің арасындағы даудан кейін әлсіреп қалды. Нәтижесінде Трэнь-Так Нгуен әскерлерін өз кезегінде жеңіп, Нгуен әскерлерін 1656 жылы Ұлы қабырғаға қарай итеріп жіберді. Нгуен шабуылдары аяқталды. Бес жыл бойы тынығып, қайтадан дайындалғаннан кейін, Трин Тạc 1661 жылы қабырғаларға қарсы кішігірім шабуыл жасады, бірақ әдеттегідей нәтижеге жетті. Қабырғалар берік тұрды, шабуыл тоқтатылды. Келесі онжылдықта Трин Тạc солтүстікке, ал Нгуен Фук Тэн оңтүстікке назар аударды, Чампаға қарсы және Сайгонның айналасында өз аумағын кеңейтті. Ақырында, 1672 жылы Трин Тха соңғы рет Фу Сюаньды (Хуэ) басып алып, Нгуенді бақылауға алуға тырысты. Шабуылдаушы армия Трин Тханың ұлы Трин Чанның қол астында болды, ал қорғаныс армиясы Нгуен Фук Теннің ұлы принц Нгуен Фуок Тхуанның қол астында болды. Шабуыл сәтсіз аяқталды, бірақ бұл жолы Трин Тха соғысты бітіруді ұсынды. Нгуен Фук Тэн бұл келісімді қабылдады, содан кейін ұзақ соғыс аяқталды. Вьетнамның екі бөлігі арасындағы шекара Линь өзенінде бекітілді. Ондағы келісім 100 жылға созылды. Нгуен Фук Тэн енді өзінің толық назарын оңтүстікке аудара алды, ал оның әскері мен үкімет қызметкерлері оңтүстік провинцияларды бақылауға ала алды. Вьетнамдықтар мен камбоджалықтар арасында шиеленістер көбейіп барады, бірақ ашық соғыс әлі басталмаған еді. 1687 жылы 30 сәуірде Нгуен Фук Тэн қайтыс болды және оның орнын басқа ұлы Нгуен Фук Тран иеленді.
Shortly after his father's death, Trịnh Tráng launched his final offensive against the Nguyễn. But in a climactic battle, called Truong Duc, the Royal (Trịnh) army was destroyed. At the same time, the Lê Emperor (Lê Chan Tông) died, possibly as a result of being at the battle. This defeat was devastating for the Trịnh and the Nguyễn clan's generals planned to further the success and conquer the Imperial Capital. Four years after the battle, the Nguyễn army commenced their own offensive into Trịnh territory. In 1653 they drove the Royal (Trịnh) army out of Quảng Bình Province. The next year the Nguyễn army captured Hà Tĩnh Province. The old Trịnh lord Trịnh Tráng died at this point and was succeeded by his son, the very capable Trịnh Tạc. The Nguyễn army moved into Nghệ An Province in 1655 but they were fatally weakened by a dispute between two of the Nguyễn generals. The result was that Trịnh Tạc was able to defeat the Nguyễn armies in turn and drive the Nguyễn forces back to the great walls in 1656. The Nguyễn offensive was over. After five years of rest and refit, Trịnh Tạc staged a small offensive against the walls in 1661 but with the usual result. The walls held and the attack was halted. For the next decade Trịnh Tạc focused on the north while Nguyễn Phúc Tần focused on the south, expanding his territory against the Champa and around Saigon. Finally, in 1672, Trịnh Tạc made one last attempt to capture Phú Xuân (Huế) and bring the Nguyễn under control. The attacking army was under the command of Trịnh Tạc's son, Trịnh Căn, while the defending army was under the command of Nguyễn Phúc Tần's son Prince Nguyễn Phuoc Thuan. The assault failed but this time, Trịnh Tạc offered to end the war with a truce. Nguyễn Phúc Tần accepted this truce and so the long war finally came to an end. The border between the two parts of Vietnam was fixed at the Linh River. The truce held for the next 100 years. Nguyễn Phúc Tần could now turn his full attention to the south and his army and government officials were able to solidify control over the southernmost provinces. Tensions were rising between the Vietnamese and the Cambodians, but open warfare had not yet broken out. On April 30, 1687, Nguyễn Phúc Tần died and was succeeded by another son, Nguyễn Phúc Trăn.