Кіріспе
1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың Шығыс майданында болған шайқас Мемель шайқасы немесе Мемель қоршауы (Erste Kurlandschlacht) - Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шығыс майданда болған шайқас. Ұрыс Қызыл Армия 1944 жылдың соңында Мемель шабуыл операциясын (Мемельская наступательная операция) бастаған кезде басталды. Шабуыл қазіргі Литва мен Латвия аймағындағы қалған неміс күштерін Клайпеда (Мемель) мен оның портындағы шағын көпір басына айдап, үш ай бойы қоршауға алды. 1945 жылдың басында Кеңес Одағының Шығыс Пруссияға жасаған шабуылда көпір басы талқандалды.
The Battle of Memel or the siege of Memel (Erste Kurlandschlacht) was a battle which took place on the Eastern Front during World War II. The battle began when the Red Army launched its Memel offensive operation (Мемельская наступательная операция) in late 1944. The offensive drove remaining German forces in the area that is now Lithuania and Latvia into a small bridgehead in Klaipėda (Memel) and its port, leading to a three month siege of that position. The bridgehead was finally crushed as part of the subsequent Soviet East Prussian offensive in early 1945.
Кіріспе
1944 жылдың маусым-тамызындағы Кеңес Белоруссиясының шабуылдары (көбінесе Багратион операциясы деп аталады) Германияның Орталық армиялар тобының жойылуына әкеліп соқты. Сол жылдың тамыз және қыркүйек айларында неміс контр-қақтығыстарының сериясы - Доппелькопф және Касар операциялары - кеңестердің алға жылжуын тоқтатуға және Неміс армиясы топтарының орталығы мен солтүстігі арасындағы байланысты сақтауға мүмкіндік берді. Алайда, Ставка 1-ші Балтық майданының 3-ші танк армиясының позицияларына және одан Мемельге шабуылға дайындалуын жүзеге асырды. Кеңес генералы Баграмян өзінің негізгі шабуылын Шяуляйдан батысқа қарай 19 км секторда жасамақшы болды. Ол өзінің бүкіл күшінің жартысын осы аймаққа шоғырландырды, ол неміс күштерінің тиісті жиналуын болдырмау үшін жасыру әдістерін қолданды және неміс командалығын шабуылдың негізгі осьі Ригаға қарай болатынына сендіруге тырысты.
Қауіпсіздік
5 қазанда Баграмян Раустың 3 - панцер армиясына қарсы шабуыл жасап, өзінің прорыв күшін салыстырмалы түрде әлсіз 551-ші гранадерлік дивизияға қарсы шоғырландырды. Соңғысы бірінші күні құлдырап, 16 км (10 миль) енуге қол жеткізді; Баграмян кейін Волскийдің 5-ші гвардиялық танк армиясын бұзылған жерге жіберді, Мемельдің солтүстігіндегі жағалауға бағытталған. 7 қазанда Үшінші танк армиясының позициялары жалпы құлдырап, оңтүстікке қарай Афанасий Белобородовтың 43-армиясы енген. Екі күннің ішінде ол Мемельдің оңтүстік жағалауына жетті, ал Вольский қаланы солтүстіктен қоршап алды. Оңтүстікке қарай Черняховскийдің 3-ші Белоруссия майданының солтүстік флангі Тильзитке қарай алға жылжи бастады. Үшінші танк армиясының штабын 5-ші гвардиялық танк армиясы басып алды, ал Раус пен оның штабы Мемельге жету үшін күресуге мәжбүр болды. Көршілес армия тобының қолбасшысы Фердинанд Шернер 9 қазанда егер Ригадан әскерлерді босатып, Мемелді босату үшін шабуыл жасайтынын білдірді. Бұл мәселе бойынша шешімді кейінге қалдырды, бірақ Кригсмарин сол уақытта гаризонның көп бөлігін және кейбір азаматтық азаматтарды порттан шығаруға қол жеткізді. Голниктің басшылығымен XXVIII корпус қала айналасында қорғаныс желісін ұстады. Солтүстік сектордағы шабуылдың табыстылығы Кеңес командалығын 3-ші Белоруссия майданына Шығыс Пруссияның негізгі аймағына енуге рұқсат беруге талпындырды. Бұл шабуыл, Гумбинен операциясы, өте күшті неміс қарсылығына тап болды және бірнеше күн ішінде тоқтатылды.
Қоршау
Гумбинен операциясының тоқтауы кеңес әскерлерінің (негізінен 43-армиядан) Мемельге кері қайтқан неміс әскерлерін блокадалауды шешкенін білдірді. Неміс күштерінің басым бөлігі Гросгерман және 58-ші жаяу әскер дивизиялары мен 7-ші танк дивизиясынан құралған. Бұл күштерге қатты күшейтілген тактикалық қорғаныс, неміс Таск-Форс Тиледің артиллериялық атысы, ауыр крейсерлер Принц-Юген және Лютцов айналасында орналасқан және Курский шырғаның үстінде Шығыс Пруссияның қалған бөлігімен байланысы аз. Блокада мен қорғаныс қараша, желтоқсан және қаңтар айының көп бөлігінде сақталды, осы кезеңде қалаға қашып кеткен қалған азаматтар мен әскери жараланғандар теңіз арқылы шығарылды. Осы уақыт ішінде Гроссодертсланд және 7-ші танк дивизиялары ауыр зардап шеккен соң, кері қайтарылды және теңіз арқылы келген 95-ші жаяу әскер дивизиясы оларды алмастырды. 1945 жылы 27 қаңтарда қаладан бас тартты. Оңтүстікке қарсы кеңестік Шығыс Пруссияның шабуылдау сәттілігі көпірдің орнын ұстай алмай қалды, сондықтан XXVIII корпусты қаладан Самландқа кері қайтаруға шешім қабылданды. 95-ші және 58-ші жаяу әскер дивизияларының қалған әскерлері Курония шұңқырына көшірілді, онда 58-ші дивизия кері қашу үшін арткы қорған ретінде әрекет етті. Соңғы ұйымдасқан неміс бөлімшелері 28 қаңтарда таңғы сағат 4-те кетіп, бірнеше сағаттан кейін совет бөлімшелері портты басып алды.
Салдары
1923-1939 жылдар аралығында Германияға қайта қосылғаннан кейін Литваның бөлігі болған Мемель Совет әкімшілігімен Литва КСР-іне берілді. 1947 жылы Литваның ресми атауы Клайпеда болып өзгертілді.