Кіріспе

Элизабет Петерстің "Тәуелсіздікті қорғайтын маймыл" романы - 1998 жылы алғаш рет жарық көрген Элизабет Петерс жазған, көркем детектив және археолог Амелия Пибодидің қатысуымен шыққан тарихи құпия романдар сериясының оныншы кітабы. Бұл оқиға 1906-1907 жылдары Египеттегі қазбалар кезінде орын алған.

Романның атауын түсіндіру

Кітаптың атауы мысырлық Тот құдайына, өлгендердің жүректерін таразыға салып, оның тағдырын жаза алу үшін күтетін құдайлық жазушыға қатысты; Тот әдетте ибистің басын бейнелейді, бірақ теңгерімдеу таразысы бар бабион немесе маймыл ретінде де көрінеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Лондонда болған кезінде Амелия Пибоди әйелдердің сайлау құқығын қорғау үшін өткен наразылық акцияға қатысады. Шараға қатысушылар әйелдер қозғалысының саяси қарсыласына өтініш беруді талап етеді. Делегация кіргенде, Амелия кейбір мүшелерін шебер қылмыскер Сетостың серіктестері ретінде таниды, ол наразылықты үйге кіру және египет ежелгі бұйымдарының құнды жеке коллекциясын ұрлау құралы ретінде пайдаланады. Кейіннен, Лондонның орталығында Амелияны ұрлау әрекеті жасалады, оны профессор Эмерсон мен Рамзес бұзады. Отбасы Сетс қайтып келді деген тұжырымға келеді және олар мүмкіндігінше тезірек Мысырға қайтып оралу қауіпсіз болады. Қайырда олар достармен бірге Рождествоны атап өтеді, оның ішінде сэр Эдвард Вашингтонды алты жылдан бері көрмеген. Нефрет дәрігер болу үшін оқып жүр, отбасының жарақаттануына байланысты ол өзінің біліміне сүйеніп, оны қолданады. Ежелгі заттарды сатушылар ретінде маскираланған Рамзес пен оның мысырлық досы Дәуіт Каирдің ықжалды аудандарына барады, онда олар сатушы Юсуф Махмудтан керемет папирус алады, бірақ Нефрет оларды күмәнсіз пышақ шабуылдан аз ғана құтқарады. Отбасы Луксорға барады, онда Эмерсон Патшалар аңғарында кішігірім қабірлерді қазып жатыр. Эмерсон М. Масперо мен бай демеуші Теодор М. Дэвисті ренжіткендіктен, оған бастапқыда маңызды патшалық қабірлерге жақындауға рұқсат етілмейді. Алайда Нефрет билікті Эмерсонға патша қабірінің 5-ші (КВ5) қақпасында жұмыс істеуге рұқсат беруге көндіреді. Бұл жер жас археолог Нед Айртон жаңа қабір табады деп үміттенген жерге жақын орналасқан. Романның барысында Айртон бұрын белгісіз болған KV55 қабірінің кіреберісін табады. Айртонның демеушісі Дэвис қабірдің фараон Ахнатонның анасы Тий патшайымның қабірі екенін қуана айтады. Эмерсон, Нефрет және Рамзес сэр Эдвард пен құпия Пол мырзаның суреттерін түсіруіне көз жеткізеді, Дэвис Ned ашылған қабірге достарын шақырғанға дейін. Отбасы бұзылған топтар оларды іздемейді деп үміттенсе де, Нефрет ұйықтап жатқанда бір адам оның бөлмесіне кіреді; ол оянады және өзін және папирус салынған қорапты қорғайды. Бірнеше күннен кейін Юсуф Махмудтың денесі Нил өзенінен табылды, ол крокодилдің шабуылдан қорқынышты түрде қираған, бірақ крокодилдер енді Луксордың айналасында кездеспейді. Нефрет, Рамзес және Давид жүріп бара жатқанда, Лейла есімді жезөкше Рамзеске дауыстап шақырады; Давид оны өзінің бұрынғы жұмыс берушінің жесірі деп таниды және өзінің оқиғасын айтады. Рамзес пен Дәуіт ұрланып, ұрып-соғылып, түрмеге қамалады. Лейла Рамзесті босатып, Дәуітті құтқаруға тырысады, бұл процесте екі күзетшіні ұрып-соғады. Олар Селимге қашады, онда Нефрет олардың жараларын емдейді. Рамсес Дәуітке Нефретке деген қызығушылығы туралы жеке айтып, Дәуіттің өзі оған қызығушылық танытады деген ойға келеді. Кейбір отбасы мүшелерінің күмәндануына қарамастан, сэр Эдвард Эмерсонның үйіне көшіп келеді. Олар Амелияның отбасына шабуыл жасаған басқа топ екенін түсінеді; Амелия 19 мен 21 жас аралығындағы балаларға Сетостың оқиғасын айтады. Содан кейін өзеннен жас қыздың өлі денесі табылды, оны да крокодил өлтірген көрінеді. Осы уақыт аралығында Рамсес Дәуітке деген қызғанышпен күресіп жатыр, өйткені ол Дәуітті бәсекелес ретінде көбейіп барады. Тағы бір кісі өлтіруші топтың пайда болуын ескере отырып, отбасы Уолтер мен Эвелин Эмерсонның 17 жасар қызы Лияның Мысырға келуін жоспарлап отыр. Амелия мен профессор Селим мен Даудты Каирге хабаршы ретінде жібереді, Уолтерге және отбасына Англияға оралуға кеңес береді. Лия ата-анасынан қашып, Даудпен бірге Луксорға баратын пойызға түседі. Уолтер мен Эвелин Селиммен бірге келеді. Луксорда екі отбасы Лия мен Дэвидтің бір-біріне ғашық екенін білгенде шошынады. Мысырлықтарға тең дәрежеде қараған Амелия романтиканы инстинктивті түрде қабылдамай, профессор, Нефрет және Рамзес ерлі-зайыптыларды қолдайды. Уолтер мен Эвелин қызымен бірге Англияға оралады, ал Дэвид жалғыз қалады. Осы арада Рамсес Дәуіттің Нефрет үшін қарсыласы болмайтынына қатты қуанады. Тағы бір отбасылық талқылау Бертаны Амелияның балаларына шабуыл жасаған және өз топ мүшелерін өлтірген деп қарастыруға әкеледі. Амелия оларға Бертаның жек көруін айтады (бұрын "Иппопопотам" сусында көрінеді). Олар бір-бірін қорғауға, жалғыз жүрмеуге келіседі. Амелия Рамзеспен бірге үйге бара жатқанда, оған бір адам жүгіріп келеді. Рамзес араласып, бейтаныс адам шабуылшыны арт жағынан атып өлтіреді. Шабуылшы Рамзе�...

Шынайы оқиғалар

Сюжеттің Египетологияның шынайы әлемімен байланысы бар. Егер Эмерсон KV5 қазбасын жалғастырған болса, онда ол Мысырдағы кез келген көрден әлдеқайда күрделі қабір кешенін табатын болар еді. Әрине, ойдан шығарылған Эмерсон 1995 жылы нақты доктор Кент Уикс ашып көрсеткенді таба алмады. Ол Патшалар аңғарындағы ең үлкен қабірді тапты. Ол Рамзес II-нің балалары үшін салынған және онда 150-ден астам бөлме бар, олардың көпшілігі мыңдаған жылдар бойы қол тигізбеген. Автор романды аяқтамай тұрып-ақ, бұл табыстылық туралы және Теодор Дэвистің сол маусымдағы қазба жұмыстарын жүргізудегі сәтсіздіктері туралы және Королева Тийдің қабірін қазудағы оның жомарттық шаралары туралы білген.

Пікірлер

Kirkus Reviews бұл әңгіменің сюжетіне сәйкес келді, бірақ оны тым ұзақ және жазу fussy орташа оқырман үшін. Роман Египетологияға қызығушылық танытқан оқырмандар үшін қызықты сапар болды; басқалар үшін бұлқытып, қиын жазылған, ұзақ, ұзақ сапар болды. Publishers Weekly-де Петерс осы роман басылғанға дейін 30 жыл бойы жасаған еңбегі үшін Американың құпия жазушылары тарапынан Ұлы шебер атағын алған. Олар бұл романның автордың құпия романдар авторы ретінде құндылықтарын көрсетеді деп ойлады. Олар да сюжеттің күрделі екенін сезінеді, бірақ Рамзес, Нефрет пен Дәуіттің жетілуі ерекше ләззат береді және кітапқа тереңдік пен қайғылылық береді. Қорытындысы - бұл роман "Ұлы пирамиданың өзі сияқты үлкен жүрекпен ұлы, жүректі оқиға" болды. Мэрилин Стазио, The New York Times-та жазған, романды жанды деп тапты. Ол былай деп атап өтті: "Питерс жас ұрпаққа осы романтикалық әңгіменің басым бөлігін жасауға мүмкіндік берсе де, Амелия әлі де басылмайтын ләззат болып қала береді". Стазио романнан үзінді келтіреді, онда ойдан шығарылған Амелия қазіргі уақытта карьерасының төменгі сатысында тұрған шынайы Говард Картерді қуантады: "Бұл сіздің мансабыңыздың соңы емес, Говард, ол бір күні Тутанхаменнің қабірін табатын археологты сендіреді. Бірдеңе пайда болады! Автор, Элизабет Петерс, Барбара Мерц деп те аталады, бұл роман жарық көрмес бұрын Американың құпия жазушыларынан құпия жазудағы мансабы үшін Ұлы шебер сыйлығын алды.