Кіріспе
Үндістандағы цензураның жалпы көрінісі Үндістандағы цензура өзінің тарихында әр түрлі формаларды қабылдады. Үндістан Конституциясы сөз бостандығына кепілдік берсе де, іс жүзінде мазмұнда әртүрлі шектеулер бар, бұл елдегі қауымдық шиеленістің тарихын ескере отырып, "қауымдық және діни келісімді сақтау" туралы ресми көзқараспен қарастырылады. 2011 жылғы ақпараттық технология ережелеріне сәйкес, жағымсыз мазмұнға "Үндістанның бірлігіне, тұтастығына, қорғанысына, қауіпсіздігіне немесе егемендігіне, шет мемлекеттермен достық қарым-қатынасына немесе қоғамдық тәртіпке қауіп төндіретін" нәрселер жатады. 2024 жылы Freedom House ұйымының жыл сайынғы Freedom in the World есебі бойынша Үндістанға жалпы ұпай 100 баллдан 66-ға тең, яғни "жартылай еркін" деген мәртебеге ие болды. Азаматтық бостандықтар бойынша рейтинг 60 баллдан 33-ке тең, ал "Бірыңғай еркін және тәуелсіз БАҚ бар ма?" деген сұрақ бойынша 4 баллдан 2-ге тең. Талдауда бұл жағдайға Үндістанның Кашмиріндегі жағдайды жатқызбағаны атап өтілді, ол бөлек талданып, 100 баллдан 26 балл ("еркін емес" мәртебесі) жалпы бағасы төмен, ал Азаматтық бостандықтар рейтингі 60 баллдан 20 баллға тең. Бұл соңғы жылдары жағдайдың нашарлауын білдіреді. Салыстырмалы түрде 2017 жылы Үндістанға 100 баллдан 77 балл ("еркін" мәртебесі) және азаматтық бостандықтар бойынша 60 баллдан 42 балл берілді. World Press Freedom Index (WPFI) - Репортерлер шекарасыз (RSF) жариялаған әлемдік талдау бойынша, Үндістанның баспасөз бостандығы рейтингі 2019 жылы 179 елдің ішінде 140-тан 2023 жылы 180 елдің ішінде 161-ге дейін төмендеді, бұл Үндістанның баспасөз бостандығын "қате" жағдайда деп жіктейді.
Censorship in India has taken various forms throughout its history. Although de jure the Constitution of India guarantees freedom of expression, de facto there are various restrictions on content, with an official view towards "maintaining communal and religious harmony", given the history of communal tension in the nation. According to the Information Technology Rules 2011, objectionable content includes anything that "threatens the unity, integrity, defence, security or sovereignty of India, friendly relations with foreign states or public order". In 2024, the annual Freedom in the World report by Freedom House gave India an overall score of 66 out of 100, corresponding to a status of "partially free", with a Civil Liberties rating of 33 out of 60 and a score of 2 out of 4 for the specific question "Are there free and independent media?". The analysis specifically noted that this did not include conditions in Indian Kashmir, which was analysed separately and scored a much lower overall score of 26 out of 100 (status "not free"), with a Civil Liberties rating of 20 out of 60. This represents a continued worsening of conditions over the recent years; in comparison, in 2017 India was given an overall score of 77 out of 100 (status "free"), and a score of 42 out of 60 for civil liberties. According to the World Press Freedom Index (WPFI), a global analysis published by Reporters Without Borders (RSF), India's press freedom ranking has dropped from 140 out of 179 countries in 2019, to 161 out of 180 countries in 2023, classifying press freedom in India as being in a "serious" situation.
Жамандық
Порнографиялық материалдарды көру, тыңдау немесе иелену, әдетте, заңды, алайда мұндай материалдарды тарату қатаң тыйым салынған. Орталық кино сертификаттау кеңесі белгілі бір жыныстық мазмұндағы фильмдерді (A санаты бар) шығаруды рұқсат етеді, оларды тек шектеулі орындарда көрсетуге және тек 18 және одан жоғары жастағы адамдар көруге болады. Үндістанның телеарнасы "Дурдаршан" бұл фильмдерді кешке қарай көрсетіп отыр. Кино, теледидар және музыкалық клиптерде көріністерді қысқартуға немесе тіпті тыйым салуға бейім, алайда, егер қандай да бір әдебиет тыйым салынса, әдетте порнографиялық себептермен болмайды. Порнографиялық журналдар заңсыз, бірақ көптеген жұмсақ үнді басылымдары көптеген жаңалықтар сатушылар арқылы қол жетімді, олар оларды порнографиялық емес журналдар үймегінің түбінде сақтайды және оларды сұраныс бойынша ұсынады. Үндістаннан тыс басылымдардың көпшілігі (соның ішінде Playboy) әдетте жеңіл немесе жеңіл басылымдар сияқты табуға қиын. Порнографиялық журналдарды заңдастырылған елден Индияға пошта арқылы жіберу де заңсыз. Іс жүзінде журналдар әдетте кеден органдарымен тәркіленеді және заң бұзушылықтың дәлелі ретінде тіркеледі және жазаланады, содан кейін егжей-тегжейлі тексеріледі.
Ұлттық қауіпсіздік
1923 жылғы ресми құпиялар туралы заң негізінен ұлттық қауіпсіздікке байланысты ресми ақпаратты қорғау үшін қолданылады.
Пресс
Үндістан баспасөзінің еркіндігі жоқ. 2023 жылы "Шекарасыз репортерлер" баспасы шығарған баспасөз бостандығы индексі бойынша 140-шы орынға ие болды. 1975 жылы Индира Ганди үкіметі төтенше жағдай кезінде баспасөзге цензура салды; келесі күні "Таймс оф Индияның" Бомбейдегі басылымы өзінің некролог бағанда "Д. Э. М. О'Крейси Т. Руттың сүйікті күйеуі, Л. И. Бертидің әкесі, Иман, Үміт және Джастиканың ағасы 26 маусымда қайтыс болды" деген жазбаны жариялады. Ол 1977 жылы наурыз айында төтенше жағдай режимі аяқталғаннан кейін алынып тасталды. 2016 жылдың 2 қазанында Шри-Нагардағы "Касмир Ридер" газетінің шығарылымын тоқтатуды бұрынғы Джамму және Кашмир үкіметі талап етті. Шри-Нагардың вице-комиссары Фарук Ахмад Лон бұған газеттің "жұмыспен және қоғамдық тыныштықты бұзатын" материалдарды қамтитынын айтқан. Журналистер мұны орталық үкімет тарапынан бұзылған тәртіпсіздікке қатысты бұқаралық ақпарат құралдарына жүргізілген үлкен цензураның бір бөлігі ретінде Кашмирде сөз бостандығы мен демократияға қарсы іс-қимыл деп айыптады. Жұмыс істейтін журналистер Шри-Нагарда шұғыл түрде жиналып, үкіметті тыйым салуды дереу алып тастауды және Үндістанның баспасөз кеңесіне араласуды сұрады. Ол үкіметке қарсы шыққан газетті жабуды айыптап отыр. Газетке қатысы бар журналистердің айтуынша, ЖК үкіметінің мәлімдемесінің керісінше, оларға ескерту немесе ескерту берілмеген, және өндірісті кенеттен тоқтатуды сұрады, бұл Кашмир туралы бұқаралық ақпарат құралдарының кеңінен таралған сөздерінің бір көрінісі ғана. Бұған дейін, шілде айында мемлекеттік үкімет газеттерді бірнеше күнге тыйым салған болатын, бұл шараны "әлеуметтік емес жағдайды шешу үшін уақытша шара" деп атаған еді.
Жаман сөз және жамандау
1988 жылы Ражив Ганди "асықтау туралы заң жобасын" енгізді, бірақ кейіннен қатты қарсылыққа ұшырағандықтан кері қайтарып алынды. 2014 жылы Sportsworld ісі бойынша шешім шығарған Жоғарғы Сот "Жылаңаш/жартылай жылаңаш әйелдің суреті әдепсіз деп атауға болмайды" деп шешті. Бұған сәйкес келмейтін басылымдар билік тарапынан тәркіленеді, ал басылымдар жойылуы мүмкін.
Музыка
2006 жылы Slayer thrash metal тобының Christ Illusion альбомына Үндістанда тыйым салынды. Бұл туралы Үндістанның католик шіркеулері альбомның көркемдік бейнесі мен бірнеше ән атауларына наразылық білдіріп, оған қарсы наразылық білдірді. Албомды сатудан алып тастады, ал қалған каталогты EMI Music India өртеп жіберді.
Театр
1978 жылы Киран Нагаркар "Махабхарата" кітабына негізделген "Бедтайм Стори" атты пьесасын жазды. Оның орындалуына 17 жыл бойы консервативті индуистік ұйымдар мен Шив Сена, Раштрия Сваямсевак Сангх (РСС) және индуистік Махасабха сияқты партиялар тыйым салды. 1999 жылы Махараштра үкіметі "Мен Натурам Годсе Болтой немесе Мен, Натурам Годсе, сөйлеп тұрмын" атты драмасына тыйым салды. Бұл тыйым Бомбей жоғары сотына шағымданды, ол оны мемлекеттік биліктен тыс және заңсыз деп жойды. 2004 жылы Эв Энслердің "Вагина монологтары" фильміне Ченнаиде тыйым салынды. Алайда, 2003 жылдан бастап бұл спектакль елдің көптеген аймақтарында ойналып келеді. 2007 жылдан бері спектакльдің хинди нұсқасы қойылып келеді.
Карталар
1961 жылы Үндістанда Үндістанның шекарасының аумақтық тұтастығына күмән келтіретін немесе Үндістанның қауіпсіздігіне зиян келтіретін жолмен күмән келтіруге тыйым салынды.