Кіріспе

Калифорниядағы сарқырама, АҚШ, "Йосемити сарқырамасы" деп аталатын нақты сарқырама.

Йосемити сарқырамасы – Йосемити ұлттық паркіндегі ең биік сарқырама, жоғарғы каскадтың басынан төменгі каскадтың табанына дейін жалпы 2425 фут (739 метр) құлайды. Калифорнияның Сьерра-Невада тауларында орналасқан бұл сарқырама парктің маңызды көрікті жері болып табылады, әсіресе көктемнің соңында су ағыны шарына жеткен кезде.

Жоғарғы Йосемити құлауы

1430 фут (436 м) құлау жалпы құлаудың жартысынан астамын құрайды. Аңғардың төменгі жағынан және аңғардан тысқары басқа да саябақ аймақтарынан басталатын жолдар Жоғарғы Йосемити сарқырамасының үстіне де, төменгі жағына да жетеді. Жоғарғы сарқырама Йосемити ағысының жылдам суларынан пайда болады, ол Игл-Крик шалғысында шарлап өтіп, керемет әрі керең бұлғақ күшпен тік құлайды.

Ортаңғы каскадтар

Екі айқын негізгі құлаудың арасында ортаңғы каскадтар деп аталатын төрт кіші құлау бар. Бұлардың барлығын есептегенде, жалпы құлау 675 фут (206 м) құрайды, бұл Төменгі құлаудың биіктігінен екі еседен астам. Бұл құлаулардың өте тар және қысыңқы шатқайда пайда болуы және қоғамдыққа қол жетімділіктің болмауы салдарынан, олар көбінесе назардан тыс қалады. Аңғардағы көптеген бақылау орнынан оларды мүлдем көруге болмайды. Бірнеше каскадтарға арналған бақылау нүктелерін Йосемити шарлауы жолында табуға болады. Жолдан төмен қарай бағытталған бірнеше жаяу жүргіншілер тік және сырғалқы жер мен қалыптасқан ерекшеліктеріне байланысты қымбат тікұшақпен құтқаруға мұқтаж болды.

Төменгі Йосемити құлауы

Ақырғы 320 фут (98 м) биіктіктегі құлау, қол жетімді бақылау алаңының жанында орналасқан, сарқыраманы тамашалау үшін ең көп қолданылатын орынды ұсынады. Йосемити ағыны Төменгі сарқыраманың түбінен басталып, жақын жердегі Мерсед өзеніне құяды. Йосемитидің көптеген аймақтары сияқты, Төменгі сарқыраманың түбіндегі шомылу алаңы қауіпті тас үйінділерімен қоршалған, жоғары ылғалдық пен одан туындайтын сырғалған беткейлер оны одан да қауіпті етеді.

Ағымы

Жаңбырлы жылдардан басқа барлық жылдары құламалар жаздың соңында немесе күзде толығымен ағысын тоқтатады. Өте аз тас өрмелеушілер әдетте қол жетімсіз тас бетке көтерілу мүмкіндігін пайдаланды, бірақ бұл өте қауіпті әрекет; жалғыз бір күн күркіреуі құламаны қайта бастауы мүмкін, соның салдарынан альпинистер беттен құлап түсуі мүмкін. Төменгі Йосемити құламасына Йосемити аңғарындағы Йосемити лоджиясының жанынан оңай қол жеткізуге болады. Жоғарғы Йосемити құламасының басына Йосемити аңғарындағы 4-ші лагерьден басталатын, 6 шақырымдық, тік, қиын және көбінесе көп адамға толы жаяу жолмен жетуге болады. Жоғарғы Йосемити құламасына сондай-ақ Тиога жолынан солтүстікке қарай Йосемити өзені жолы арқылы да жетуге болады.

Ахвахичи аңызы

Йосемити аңғарының түпкілікті халқы – ахвахичилердің негізгі ауылы сарқыраманың төменгі жағында орналасқан еді. Ахвахичи халқы бұл сарқыраманы "Чолок" ("құлау") деп атаған және оның етегіндегі ойыста Полоти деп аталатын бірнеше әйел-құдіреттілердің рухы мекендейді деп сенген. Ахвахичи халықтарының әңгімесінде әйелдің су алу үшін осы ойысқа барып, шелекке су тартып алғанда, оның ішінде жыландар толы болғаны айтылады. Кейін сол түні, әйел олардың жеріне басып кіргеннен кейін, рухтар оның үйін күшті желдің күшімен ойысқа сорып алып, әйелді және оның жаңа туған баласын бірге алып кеткен.

Жаяу жүру

Жаяу жүргіншілерге арналған бірнеше жолдар бар. Ең қиын жол, шаңыраққа дейін жететін, шамамен 3,6 мильге созылады және адамның тәжірибесі мен дайындығына қарай, көтерілуге екі-төрт сағат уақыт кетеді. Ең танымал және оңай қолжетімді жол, төменгі сарқыраманың төменгі жағындағы көпірден басталады. Парк табиғаттанушылары келушілерге Йосемити аңғары мен Йосемити сарқырамасы туралы ақысыз лекциялар ұсынады, соның ішінде түрлі жаяу жолдардың сипаттамаларын да қамтиды. Табиғаттанушылар келушілерге көмек көрсетеді және қауіпсіздік шаралары мен ережелер туралы түсіндіреді.