Кіріспе

Жаратылы жылу, сондай-ақ туа біткен немесе табиғи жылу, немесе calidum innatum, ежелгі грек медицинасы мен философиясында жалпы алғанда дене ішінде өндірілетін жылуды білдіретін термин, әдетте жүрек пен қан айналымы жүйесі өндіретін жылу. Өмірлік жылу біршама даулы тақырып болды, өйткені бұрын жылу от элементі сияқты сыртқы көзден алынады деп саналған.

Аристотельдің көзқарасы

Аристотель өмірлік жылу көзі жүректе және жанмен тығыз байланысты деп сенген. "Аристотель үшін бұл байланыс жай ғана кездейсоқ байланыс емес, керісінше өмірлік жылудың болуы тіршіліктің ең негізгі қызметі: тамақтанумен қажет. Аристотель De anima ii 4.416b28 29-да былай дейді: "Барлық тағамдар қорытылуы керек, ал оның әрекеті ас қорытуды тудыратын жылу. Сондықтан да әрбір тірі жанның жаны жылы болады". Аристотель сияқты атақты ғалымдар осы тұжырымдаманы және оның ас қорытудағы рөлін қабылдаса да, басқалар күмәнмен қарады және басқа көзқарасты ұстады. "Егер біз Аристотельдің теориясының негізін іздесек, ең маңыздысы Тимейде. Бұл жерде Платон тыныс алу кезінде ішкі "Жылы" сырттан келетін ауамен қалай салқындатылатындығын егжей-тегжейлі көрсетеді. Ол ас қорыту процесін түсіндіру үшін оттың кескіш күшіне сүйенеді, ол "Жылы"мен бірдей. Аристотельдің теориясы бойынша, тамақтану мен ас қорытудағы өмірлік жылудың рөліне байланысты, Аристотель өмірлік жылудың өсімдіктер көбеюінде рөл атқаратынын, ол ағзаның тамақтануға қатысатын бөліктерінен өзгеше бірнеше физикалық бөліктерін қамтиды деп сенді. Аристотель қанның организмдегі жылу арқылы ас қорыту процесінде пайда болып, дене мүшелеріне қарай жылжып отыратынын айтқан. Алайда қан өзінің соңғы түрінде емес, дененің қоректенуіне қажетті соңғы затқа айналады. "Аристотель сперма - бұл организмнің бір бөлігіне айналғанға дейін соңғы сатыдағы азық. Сондықтан қан етке, сүйекке, т.б. айналғанға дейін, алдымен жыныс түзіледі". Қан толықтай толықтай қалыптаспағанымен, ол әлі де денені қоректеп, ет пен сүйектерді жасауға пайдаланылуы мүмкін. "Жас еркектерде сперма болмайды, өйткені олардың тез өсіп-өнуіне байланысты ет пен сүйекке айналу тез арада орындалуы керек. Әйелдердің де жыныс заттары жоқ, себебі олар еркектер сияқты қызу емес, сондықтан олар қанды жыныс затына айналдыра алмайды". Әйелдердің қанды болуы менструацияны түсіндіру үшін қолданылады. Сондықтан еркек пен әйел жыныстық қатынасқа түсіп, әйелдің ұрығы түзілгенде, әйелдің айына бір рет оралып, ұрық араласып, жаңа организм пайда болады. Аристотельдің айтуынша, кейбір жәндіктерде жыныс түзілмейтін, ал әйел денесінің бір бөлігін еркек ағзаға енгізеді, содан кейін еркектің жылуы әсер етеді.