Кіріспе
Жиі, тоқыма мата, тарихи түрде жүннен жасалған. Киіз матаның ерекшелігі оның аяқталған ені емес, бірақ оны қажетті еніне дейін қысқарту үшін (әдетте, оның аяқталған енінен 50-75 пайызға кең) тоқылып, содан кейін қатты ұнтақталған (әдетте мата ыстық сабын суында ауыр ағаш балғамен жұмыс істеді). Бұл процесстің нәтижесі - жүнді тоқымадан гөрі бір-біріне жақындату және жүннің жеке талшықтарының біріне біріне қосылуына мүмкіндік беру, нәтижесінде тығыз, соқыр бет пайда болады. "Сырт бет" матасы - бұл, шұлық немесе шұлықтан айырмашылығы, негізгі тоқу үлгісі бетінде көрінбейді. қатты пердесі бар, ауа райына төзімді, қатты тозған және тігіссіз қиылысқа төзімді мата. Өндірістік процесс Фландриядан бастау алады, бұл мата түрі орта ғасырдың соңында Лейденде және Англияның бірнеше бөлігінде жасалды. Шикізат қысқа шұңқыр жүннен жасалатын, оны иіріп, иірілген баудан жасалады да, содан кейін кең тоқыма станогында тоқылып, ені 1,75 метрге жететін мата жасалады. Содан кейін оны көбінесе толу тегершігінде толтыратын.
Broadcloth is a dense, plain woven cloth, historically made of wool. The defining characteristic of broadcloth is not its finished width but the fact that it was woven much wider (typically 50 to 75% wider than its finished width) and then heavily milled (traditionally the cloth was worked by heavy wooden trip hammers in hot soapy water) in order to shrink it to the required width. The effect of the milling process is to draw the yarns much closer together than could be achieved in the loom and allow the individual fibres of the wool to bind together in a felting process, which results in a dense, blind faceA 'blind face' cloth is one in which, unlike twill or worsted, the underlying weave pattern cannot be seen on the surface. cloth with a stiff drape which is highly weather resistant, hard wearing and capable of taking a cut edge without the need for being hemmed. The manufacturing process originates from Flanders, the type of cloth was also made in Leiden and several parts of England at the end of the medieval period. The raw material was short staple wool, carded and spun into yarn and then woven on a broad loom to produce cloth 1.75 yards wide. It was then fulled, usually in a fulling mill. When fulled, the fibres of the cloth would felt together, resulting in a smooth surface.
Этимология
Алғашында "кең мата" сөзі "жақсы мата" сөзінің қарама-қарсысы мағынасында қолданылған, бірақ кейіннен матаның белгілі бір түрін білдіретін болды. 1909 жылғы Вебстер сөздігі (қазіргі 1913 жылы басылып шыққан) кең матаны "Ерлердің киімдері үшін жүннен жасалған, әдетте екі есе ені бар (яғни, бір жарым метр []); жүннен үш ширек метрге дейін айырмашылығы бар. []", бұл ескі ені бойынша және матаның түріне байланысты жаңа анықтама береді. 1920-ші жылдардың басынан бастап американдық нарықта "шығыр" термині қарапайым тоқылған, әдетте, қабырғамен тоқылған және сәл ауыр толу жиһазы бар, жейде жасау үшін пайдаланылатын матаны сипаттау үшін пайдаланылады. АҚШ-тың Гармонизацияланған тарифтік кестесі "кең тоқылған" және "сық тоқылған" деген түсініксіз терминдерді қолданады, ені 30 сантиметр (шамамен 12 дюйм) болады. Осы анықтама бойынша АҚШ үкіметі бүкіл әлемдегі барлық мата өндірісінің салмағы бойынша 70-75%-ы кең тоқымадан жасалған деп есептейді.
Тарихи өндірісі
Түсті нұсқада: https://www.jw.org/kb/ Еуропалық. eu/en/item/2064105/Museu ProvidedCHO Livrustkammaren 48204 Фламандтық лакен (Flemish Laken) 11-ші ғасырдан бастап және орта ғасырлар кезеңінде Брабант герцогтігінде (қазіргі Фландрия) өндірілген. 1400 жылдан кейін Голландиядағы (қазіргі Нидерланды) Лейден Еуропадағы ең маңызды кең мата өнеркәсібіне айналды. Бұл жерде өндіріс алғаш рет индустрияланды. Бұл дегеніміз, өндіріс процесі енді бір ғана зауытта түгел жүргізілмеді, бірақ нақты тапсырмалар бойынша, онда бірнеше кезеңдерде аралық тауарлар өндірілді. Барлық процесс қатаң бақылауда болды, нәтижесінде сапасы жоғары болды, бұл Лейденнің кең матасын өте танымал етті. 1417 жылы Ганза Лигасы Лейденнен тек қана мақұлданған маталарды сатуды бұйырды. 1500 жылдан бастап Еуропаның басқа бөліктерінен, әсіресе Англиядан бәсекелестік күшейді және Лейден өзінің жетекші рөлін жоғалтты. Италияда Флоренция мата өндірісінің маңызды орталығы болды. Бұл ең жақсы ағылшын матасы болды, ал Лондонның саудагерлік авантюралар компаниясының саудагерлері үлкен көлемде экспорттады, негізінен Антверпенге ақ (яғни боялмаған) мата ретінде. Ол Фландрияда өңделіп, боялғаннан кейін бүкіл Солтүстік Еуропаға сатылады. Киімдер қысқа (24 метр) немесе ұзын (30 метр) болуы мүмкін. Ворчестерден жасалған кең матаның шикізаты Уэльстің Шекаралық графтық аймақтары Херефордшир мен Шропширдің жүнінен, Лемстер (яғни Леоминстер) жүнінен алынған. Батыс елдері үшін бұл Котсвольдс аймағынан келді. Екі жағдайда да сапасы жоғары қойдың салыстырмалы түрде нашар жайылымға ие болуы, бұл (бәлкім, селекциялық селекция арқылы) қойлардың қажетті сапаға ие жүнді өсіруіне әкелді. Англияның мата экспорты 16 ғасырдың ортасында ең жоғары деңгейге жетті, содан кейін кейбір аймақтар матаның басқа түрлерін шығара бастады. 1610-жылдардың ортасында экспорттық нарықтарда қиындықтар туындады, ішінара Шығыс Еуропадағы валюталық қиындықтарға, ішінара дұрыс ойластырылмаған Коккейн жобасына байланысты. Осылайша, 17 ғасырда кең мата өндірісі төмендеді. Вурчестер ақ мата өндірісінің орталығы болып қала берді. Лудлоу және Котсволдс аймағының кей жерлері сияқты басқа аудандарда "Ворстер" деп аталатын ұқсас мата өндірісі басталды. XVIII ғасырда Левант компаниясының Түркиямен саудасына француз бәсекелестігі кедергі келтірген кезде нарық үлкен сәтсіздікке ұшырады. Осы уақыттан бастап жіп өндірісі өз маңызын жоғалтты.
Broadcloth (Flemish Laken) was produced in the Duchy of Brabant (now Flanders) from the 11th century and throughout the medieval period. After 1400 Leiden in Holland (now The Netherlands) became the most important place for broadcloth industry in Europe. There for the first time the production became industrialised. This means that the production process didn't take place entirely in one single factory anymore but according to a precise task allocation, where in several stages intermediate goods were produced. The entire process was strictly supervised, resulting in a constantly high quality, making Leiden broadcloth very popular. In 1417 the Hanseatic League decided that only approved broadcloth from Leiden was to be sold. From 1500 competition from other parts of Europe, especially England, grew and Leiden lost its leading role. In Italy Florence became an important center of broadcloth industry. Around 1500, broadcloth was made in a number of districts of England, including Essex and Suffolk in southern East Anglia, the West Country Clothing District (Gloucestershire, Wiltshire, east Somerset sometimes with adjacent areas), at Worcester, Coventry, Cranbrook in Kent and some other places. This was the best English cloth, and large quantities were exported by the merchants of the Company of Merchant Adventurers of London, principally to Antwerp as white (i. e. undyed) cloth. It was finished and dyed in Flanders, and then marketed throughout northern Europe. The cloths might be short (24 yards long) or long (30 yards long). The raw material for broadcloth from Worcester was wool from the Welsh border counties of Herefordshire and Shropshire, known as Lemster (i. e. Leominster) wool. That for the West Country came from the Cotswolds. In both cases, the high quality was the result of the comparatively poor pasture, which (probably aided by selective breeding) led the sheep to grow wool with the desired qualities. English exports of broadcloth reached their highest level in the mid 16th century, after which some regions began producing other kinds of cloth. Difficulties were encountered in export markets in the mid 1610s, partly due to currency difficulties in eastern Europe, and partly to the ill conceived Cockayne Project. Broadcloth production, thus declined in the 17th century. Worcester remained a centre for the production of white broadcloth. Other areas, such as Ludlow and parts of the Cotswolds started to produce similar cloth, known as 'Worcesters'. The market suffered major setback in the 18th century, when the trade of the Levant Company with Turkey was obstructed by French competition. From this time, the production of broadcloth lost its importance.