Кіріспе

Чили жазушысы және журналисі Мануэль Рохас Сепульведа (maˈnwel ˈroxas; 8 қаңтар 1896 - 11 наурыз 1973) - Чили жазушысы және журналисі.

Өмірбаян

Рохас Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласында чилилік ата-ананың ұлы болып дүниеге келді. 1899 жылы оның отбасы Сантьягоға оралды, бірақ 1903 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін, анасы Буэнос-Айреске оралды, онда ол он бір жасқа дейін мектепке барды. 1912 жылы он алты жасында Чилиге жалғыз өзі қайтуға шешім қабылдады. Ол келгеннен кейін, түрлі жұмыс орындарында жұмыс істеп жүріп, зиялы адамдар мен анархистік топтармен араласты. Ол үй бояушысы, электрші, ауыл шаруашылығы жұмысшысы, теміржолшы, кемелерді тиеуші, тігіншінің шәкірті, аяқ киімші, кеме күзетшісі және шағын уақыт аралаушы топтарда актер болып жұмыс істеді. Кейіннен ол кездескен көптеген жағдайлар мен кейіпкерлер оның ойдан шығарылған әлемінің бөлігі болды. 1921 жылы Аргентинаға оралып, алғашқы өлеңдерін жариялады. Чилиге оралғаннан кейін ол өзінің баяндамалық өндірісінде қарқынды жұмыс істеді және сонымен бірге Ұлттық кітапханада және Чили университеті баспасөзінде жұмыс істеді. Ол Мария Баэзаға үйленді және үш балаға ие болды. Ол Los Tiempos және Las Ultimas Noticias газеттеріне Linotype операторы ретінде қосылды және ақырында Сантьяго газеттерінде журналист ретінде жұмыс істеді, бұл уақытта ол Чилидің Hipódromo (Сантьяго жарыс трассасы) жұмыс істеді. Әйелі қайтыс болғаннан кейін ол қайтадан үйленіп, саяхатқа шығады. 1957 жылы Чилидің Ұлттық әдебиет сыйлығын алды. Ол Еуропа, Оңтүстік Америка және Таяу Шығыста гастрольдерге шықты. АҚШ-та және Чили университетінде Чили және Америка әдебиетінің университет профессоры болды. Оның шығармаларының басты тақырыбы - жұмысшы тап мүшелерінің тұрақсыздығы, бейшаралығы мен шетке түсуі. Оның кейіпкерлерінің психологиялық және экзистенциалдық күрделіліктерінің дамуы оның шығармалары мен жеке тұлғаны күрделі емес көзқараспен сипатталатын бұрынғы әдеби қозғалыстар (криолизм, мундановизм) арасындағы айырмашылықты анықтады. 1973 жылы 11 наурызда Сантьягода қайтыс болды.

Жастық шақ

Ол анархисттік журналдарға өз үлесін қосуға кірісті Буэнос-Айрес наразылығы және Сантьяго шайқасы, онда ол саясат, білім және қоғам туралы мақалалар жазды (2012 жылы Чилиге оралудың 100 жылдығына арналған, Мануэль Рохас қорының президенті Хорхе Гера Чили журналдарының мәтіндерін жинақтады және оларға бірнеше рет өз атымен қол қойды. Өзгелерге ол "Тремальк Найк" деген атымен қол қойды.

Жазушылық бастамасы

Оның алғашқы басылып шыққан әдебиеті 1917 жылы Los Diez (The Ten) журналында жарияланған El soneto el gusano (Құрт сонеті) атты өлең болды. Ол төрт жылдан кейін, 1921 жылы, топқа кірді және Мендосада болған кезінде театр труппасын құрды. Ол "Идеялар мен сандар" журналында "Поэтика" деген атпен өлеңдер жинағын жариялады. Келесі жылы ол өзінің "La laguna" (Көл) атты әңгімесімен алғашқы сыйлығын алды, ол Буэнос-Айрес журналы үшін "La Montaña" (Тау) байқауында екінші орынды иеленді. Оның алғашқы әңгімелері 1926 жылы жарық көрді. 1928 жылы, анасы қайтыс болған жылы, Чилидің Ұлттық кітапханасына кітапханашы болып жұмысқа қабылданды. Оның алғашқы әйелі Мария профессор және ақын болған. Әйелі қайтыс болғаннан кейін оның "Дешеха Роза" (Жоғалған роза) поэмасы жазылды. Келесі жылы оның екінші әңгіме кітабы, El delincuente (Құқық бұзушы), шыққан, онда әйгілі El vaso de leche (Сүт шынысы) бар. Оның алғашқы романы, Lanchas en la bahía (Көлге түскен қайықтар) 1930 жылы жазылған, 1932 жылы жарық көрді. 1936 жылы ол екінші романын - "Сиудад де лос Цезар" (Цезарлар қаласы) атты романын жариялады. Көп жылдан кейін Рохас сұхбатында бұл романы жазғаны үшін өкінгенін мәлімдейді, оны тек жаман ғана емес, сонымен қатар өте ойдан шығарылған деп сынға алды. "Жазушы - өз тәжірибесінің баласы. Тәжірибесіз жазушы - елестете алмайтын жан", - деп баса айтты ол.

Мұра

2012 жылы Чилидің Ұлттық мәдениет және өнер кеңесі оның құрметіне Мануэль Рохас Иберо-Американдық баяндама сыйлығын құрды.