Кіріспе

Тозақ буддалық мифологияларда Нарака () - буддалық космологиядағы термин, әдетте ағылшын тілінде "тозақ" (немесе "тозақ әлемі") немесе "тазалау орны" деп аталады. Буддизмнің наркалары Қытай мифологиясындағы тозақ Диюмен тығыз байланысты. Нарака христиандықта тозақ туралы бір түсініктен екі жағынан ерекшеленеді: біріншіден, жаратылыстар Наракага құдайлық үкім немесе жазаның нәтижесінде жіберілмейді; екіншіден, жаратылыстың Наракада болу ұзақтығы мәңгілік емес, бірақ ол әдетте түсініксіз ұзақ болады. Адам өзінің жинақталған іс-әрекеттерінің (карма) тікелей нәтижесі ретінде Наракаға дүниеге келеді және сол карма өзінің толық нәтижесін алғанға дейін белгілі бір уақыт аралығында сонда тұрады. Оның кармасы жұмсалғаннан кейін ол әлі пісіп жетілмеген карманың нәтижесінде жоғары әлемдердің бірінде қайта туылады. Девадута суттасында, Маджхима Никаяның 130-шы дәрісінде Будда тозақ туралы егжей-тегжейлі үйретеді. Физикалық тұрғыдан алғанда, наркалар Джамбудвипадан (әдеттегі адам әлемі) төмен жер бетіне қарай созылып жатқан үңгірлі қабаттар сериясы ретінде қарастырылады. Бұл наркаларды санау мен олардың азаптарын сипаттаудың бірнеше схемалары бар. Әбхидхарма косасы (Жоғары білімнің қазынасы) - сегіз суық нарка және сегіз ыстық нарка ретінде ең көп таралған схеманы сипаттайтын түпнұсқа мәтін.

Суық наракалар

Буддистік сутраларда бір Каккавалада орналасқан сегіз үлкен суық тозақ бар. Арбуда (部陀), "бұлдыр" Нарака - мұз таулармен қоршалған және үнемі қарлы бұрқасынмен шашылып жатқан қараңғы, мұз бастанған жазық. Бұл дүниенің тұрғындары толықтай өсіп, өмір бойы жалаңаш және жалғыз қалады, ал суық олардың денелеріне көпіршіктерін шығарады. Бұл нарканың өмір сүру ұзақтығы, егер адам жүз жылда бір ғана тұқым алып тастаса, онда бір баррель сусамы тұқымын бос етуге кететін уақыт деп айтылады. Ниррабуда (刺部陀), "жартылдаған қабыршақ" Нарака, тіпті Арбудадан да суық. Сол жерде іріңді жаралар жарылып, олардың денелері қатып қалған қан мен құртпен қапталды. Бұл 1000 йоджана Джамбудвипаның астында және әр бағытта 10 000 йоджана (йоджана 7 миль немесе 11 шақырым) деп айтылады. Қаласұтра (黒縄), "қара жіп" Нарака, Сандживаның азаптарын қамтиды. Сонымен қатар, денесіне қара сызықтар түсіріледі, оларды тозақ күзетшілері отты пішіндермен және өткір балталармен жаратылыстарды кесу үшін басшылық ретінде қолданады. Бұл кітаптың 22 бөлімін Буддхаяша (Фотоеше 佛陀耶舍) және Чжу Фоньян 佛念 412-13 жылы қытай тіліне аударған. Бұл әдебиетте 30 тармақ бар, олар төрт топқа (варга) бөлінген. Буддистік космологияға жататын төртінші варгада "Әлем туралы есеп" кітабының (shìjì jīng 世記經) "тозақ туралы тарауы" (dìyù pǐn 地獄品) бар. Бұл мәтінде Будда сангхаға олардың әрқайсысын нақтылы түрде сипаттап, олардың нақты орналасқан жері мен атауларымен бастайды:佛告比丘:『此四天下有八千天下圍其外.復有大海水周圍八千天下.復有大金剛山.復有金剛山外.復有第二大金剛山.二山中間冥冥.日月神有大威力.不能以光照及於彼.彼有八大地獄.其一地獄有十六小地獄.第一大地獄名想.第二名黑.第三名壓.第四名喚.第五名大叫喚.第六名燒.第七名燒.第八名其間.其间地獄十六小獄有一人.縱小百歲.由小三名黑獄曰:二沙沸.五大大陸名無飢.十五名飢.十六名渴.十六名銅.八名銅.八.八.八......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... Оның үстіне, осы 8000 құрлықты қоршаған үлкен теңіз бар. Сонымен қатар, осы үлкен теңіздің айналасында үлкен алмас таулар тізбегі орналасқан. Бұл үлкен алмаз таулар тізбегінің артында тағы бір үлкен алмаз таулар тізбегі жатыр. Екі тау арасын қараңғылық басып тұр. Күн мен ай, аспандағы құдіреті шексіз күштерімен, жарықтарымен бұл [қараңғылық] - ға жете алмайды. (Екі тау аралығындағы) осы жерде сегіз үлкен тозақ бар. Әр үлкен тозақпен бірге он алты кіші тозақ бар. Бірінші үлкен тозақ "Ойлар" деп аталады. Екіншісі - "Қара арқан". Үшіншісі - "Жұмбату". Төртіншісі - "Жиігіт" деп аталады. Бесіншісі - Ұлы ыңқыл. Алтыншы пәле - "Жарлы қасірет". Жетіншісі - Ұлы өртеу. Сегізіншісі - "Ешбір тоқталмай". Ой тозақтары он алты кіші тозақты қамтиды. Кішігірім тозақтар 500 шаршы йожананы құрайды. Бірінші кішкентай тозақ Қара құм деп аталады. Екіншісі - "Қылынушы нәжіс" деп аталады. Үшіншісі "Бес жүз тырнақ" деп аталады. Төртіншісі - Аштық. Бесіншісі - шөл. Алтыншысы - "Бірлік мыс қазан". Жетіншісі - "Көп мыс қазандар". Сегізіншісі - "Тас тас". Тоғызыншысының аты - "Қыс пен қан". Оныншысы - "Өрт өлшегіш" деп аталады. Он біріншісі - Аш өзені. Он екіншісі - "Темір шашақтар". Он үшіншісі - "Бас және балта" деп аталады. Он төртіншісі - "Шақалдар мен қасқырлар". Он бесіншісі "Қилыстармен кесу" деп аталады. Он алтыншысы "Салқын және мұз" деп аталады. Тозақ туралы осы мәтіндердің маңыздылығын растайтын қосымша дәлелдер буддистердің тозақтың табиғаты мен оның тұрғындарын одан әрі зерттеуінде жатыр. Буддаварманның бесінші ғасырдағы Абхидхарма вибхаса састраның қытай тіліне аудармасы (Ch. Апидамо пипоша лун 阿曇婆沙論) тозаққа азап шеккен тозақ сақшылары өздері сезімтал жандар ма, олар қандай нысанда және қандай тілде сөйлейді деген сұрақтар туындайды. Сюаньцзянның Abhidharmakośa śāstra (Ch. Апидамо Юше Лун А達磨舍論) - тозақ сақшылары сезімтал жандар ма, олар қалай кармалық жаза алуда, олар жаман карма жасамауда ма және неге тозақ оттары оларды физикалық жағынан зардап шекпейді және күйдірмейді деген сұрақтар. Наракалар туралы сипаттамалар буддалық түсініктемелердің кейбір түрлерінде және танымал әдебиетте зұлымдық жасаушылардың тағдырына қарсы ескертулер ретінде және ізгілікке шақыру ретінде жиі кездеседі. Бодхисаттва Кситигарбханың (Дизанг немесе Джизо) Махаяна Сутрасы Наракадағы азаптарды бейнелі түрде сипаттайды және қарапайым адамдар сол жердегі жандардың азаптарын жеңілдету үшін қалай лайықтылықтарды ауыстыра алатынын түсіндіреді. Жапон монахы Геншин өз Оджой...