Кіріспе
"Кэти Вудэнкаук" немесе "Кари Вудэнгаун" (алғашқыда "Кари Трестакк") - Норвегияның "Норске фолькэвентюр" журналында Петер Кристен Асбьорнсен мен Йорген Мое жинаған ертегі. Эндрю Лэнг оны "Қызыл ертегі кітабына" енгізді. Ол Арне Томпсон 510А типті, қуғын-сүргінге ұшыраған қаһарман. Осы түрдегі басқа да шығармалар "Күпелшік", "Ақ боз қой", "Алтын шұлық", "Там мен Камның оқиғасы", "Расшен Коти", "Ғажайып қайың" және "Ақ, қоңыр және дірілдеп".
"Katie Woodencloak" or "Kari Woodengown" (originally "Kari Trestakk") is a Norwegian fairy tale collected by Peter Christen Asbjørnsen and Jørgen Moe in Norske Folkeeventyr. Andrew Lang included it in The Red Fairy Book. It is Aarne–Thompson type 510A, the persecuted heroine. Others of this type include "Cinderella", "The Sharp Grey Sheep", "The Golden Slipper", "The Story of Tam and Cam", "Rushen Coatie", "The Wonderful Birch", and "Fair, Brown and Trembling".
Қысқаша мазмұны
Бір патшаның қызы бар еді. Ол жесір қалған бір патшайымға үйленді. Өкінішке қарай, патша соғысқа аттанды, ал өгей ана өгей қызын қатаң ұстап, аштан өлімге ұшыратты. Бір бұқа балаға көмектесіп, оның сол құлағында мата табатынын айтты. Ол матаны алып, жайып жібергенде, сиқырлы түрде өзіне қажет тамақтың бәрі болды. Патшайым мұны білгенде, патша қайтып келгенде, ол ауру болып көрінді, содан кейін дәрігерге пара берді, ол оған дун бұқасының етін қажет етеді, ол қайтадан жақсы болады. Ал бұқаның өміріне қауіп төндіріп, ханшайым оған өгей анасының жоспарын айтып береді. Бұқа екеуі бірге қашу керек деп шешті. Олар мыс ағаштардан жасалған орман арқылы өтті және бұқа оған ешқандай бұтақтарды сындырмауды айтса да, ол жапырақты сындырып тастады. Бұқа бұны көріп, ханшайымына жапырақты сақтап, ешбір жағдайда жоғалтпауын айтады. Бұқа мен ханшайым ағашқа тигенін айтып, бұқамен ұрысып жатқан тролльді кездестірді. Бұқа жеңіп шықты, бірақ ол ауыр жарақат алды, және принцесса оны тролльдің өзінде алып жүрген майлы мүйізмен емдеуге мәжбүр болды. Сол сияқты күміс ағаш пен алтынның да пайда болуы мүмкін еді. Көп ұзамай ханшайымның күміс жапырағы мен алтын алмасы болды. Қыз мен бұқа саяхаттарын жалғастырып, бір қамалға тап болды. Бұқа оған ағаш шапанды беріп, "Кети Woodencloak" ретінде қамалдан жұмыс сұрауға бұйырды. Алайда ол алдымен бұқаның басын шауып, терісін алып, жапырақтары мен алмасымен бірге терісін бір тасқа салып қояды. Егер оған бірдеңе керек болса, бұқа ханшайымына тасқа қағып тұруға бұйырды. Алғашында патшайым бұқаны өлтіруден бас тартса да, ақырында оған көндірілді. Ханшайым қамалға барып, шаңсорғышқа жұмысқа орналасты. Бірде оған патшаның суын алып кел деп тапсырады. Патшаның мұндай лас аңның суын ішкісі келмей, оны қызға лақтырып жіберді. Кейін ханшайым жартасқа барып, мыс киім киюді сұрады. Ол шіркеуге барды, онда ханзада бірден оған ғашық болды. Ол оған Баттан келгенін және оны соңынан ермеу үшін сыйлық қолданғанын айтты, бірақ ол оның қолғаптарының бірін ұстады. Екінші рет, ол оған қолма-қол, сол емдік әкелді, және күміс киінген шіркеуге барды. Ол ханзадаға өзінің Туалендтен келгенін айтып, ат үстіндегі қамшысын тастады. Үшінші рет, ол оған тарақ әкелді, сол емдеуге, және шіркеуге алтын киінген. Ол ханзадаға өзінің Комблендтен келгенін айтты, ал ханзада оның алтын аяқкиіміне ие болды. Патша әйелді іздеп, бүкіл патшалықтағы әйелдерге аяқкиімді кигізіп көргісі келді. Бір құс ханзадаға өгей әпкесі аяғын кескенін ескертіп, оның Кэти Вудэнклок аяқкиімі екенін айтып жырлады. Жалған қалыңдықты жойған соң, ханзада Кейти Вудэнклок туралы сұрады. Ол ескертілгенмен, ол талап етті, сондықтан олар үйленді және өмір бойы бақытты өмір сүрді.
Комментарийлер
Бұл "Күпелкеш" типінде болса да, оны өгей анасы қудалайды, бірақ оның көпшілігі оны қуып кетуді қамтымайды, бұл мотив әдетте 510B типінде кездеседі, мысалы "Catskin" және "Cap O' Rushes", мұнда қаһарман қызды әкесі қудалайды. Норвегиялық әдет бойынша, ерлі-зайыптылар патшалық балда емес, шіркеуде кездеседі. Норвегияда шіркеу көптеген ертегілерде маңызды рөл атқарады, өйткені бұл кездесулер үшін әдеттегі орын болды. Норвегияда әңгіменің басқа нұсқалары классикалық Золушка әңгімесінде көбірек ұқсайды. Бұл нұсқаларда қызға өлген анасы көмектеседі. Бұл нұсқалар Валдрес пен Телемарк тілдерінде жазылған, ал қызды Кирсти немесе Эсе деп атайды (соңғысы кірлі былғары киім киген).
Нұсқалар
"Карь Ағашқап" атты ертегі Лапп тіліндегі қайнар көзінен шыққан деп расталған.