Кіріспе

Соломон аралдарында сөйленетін аустронезиялық тіл Ороха, аустронезиялық тіл ретінде саналады, Соломон аралдарында меланезиялық адамдар сөйлейтін көптеген тілдердің бірі. Марамасаке (Малайта провинциясының екі негізгі аралын бөліп тұратын Марамасаке асуынан кейін, мұнда масаке "кіші" дегенді білдіреді), Мара Ма Сики (ауданнан кейін "Кіші Мала / Мара" [тілінде [l] дыбысы жоқ "толо" адамдарға), Ораха және Олоха деп те аталады. Кіші Мала "толо" халқының үш жергілікті тілінен тұрады: Наони, Пау және Ороха. Олардың барлығы бір-бірінен сәл өзгеше, бірақ бір түптен шыққан. Үш тілді бір тілдің әр түрлі диалектілері деп қарастыруға болады. Қазір үш Толо ауылында Меланезия миссиясының қарамағындағы мектептер бар. Ороха тілін әлі күнге дейін 38 адам қолданады. Ороха - түпкүлдік, жойылып бара жатқан мұхит тілі, оның қазіргі мәртебесі өзгеріп жатыр, яғни оның сөйлеуші қауымдастығы басқа тілде сөйлеу процесінде, Саа тіліне, Соломон аралдарының тағы бір түпкүлдік тіліне ауысуда. Ороха тілінде сөйлейтіндердің көпшілігі саа тілін қалай оқытатынын біледі, сондықтан бұл басқа тілді қолдануға оңай. Саа және Ороха тілдерін салыстыра отырып, олардың ортақ шығу тегін көруге болады. Мысалы, Саа тіліндегі [d] - [s] немесе, көбірек таралған, Ороха тіліндегі [t] -ға сәйкес келеді. Ороха халқы Маладағы бөлінген каналдан қазіргі мекендеріне келді. Ороха тілінде сөйлейтіндердің көпшілігі христиан дінін ұстанады.

Дифтонгтар

Ороха тіліндегі дифтонгтар ae, ai, ao, au, ei және ou.

Сызықтардың құрылымы

Ороха тек ашық ырғақтардан тұрады. Жабық сөз тіркесі жоқ.

Сипаттама префикстері

Кейбір қосымша сөздердің алдындағы префикстер: ма , таи , таке , тара және тата .

Сөз алды сөздері

Бұл сөздердің басталуына себепті және кері префикстер қосылады. Себептік префикс - ха'а, ал кері префикс - хаи және adverb or'u қосылған кезде өзгерісті немесе қосуды білдіре алады. Сондай-ақ, есімдер мен қосымша сөздердің алдында бірнеше сөз болуы мүмкін.

Көптік

Мои мен мо есімдіктер алдында көпшілік санды білдіреді. Мысалы, mo hanua iwera "көп ел" немесе "көп халық" деген мағынаны білдіреді.

Есімдік жұрнақтары

Ал есімдіктер сөздің мағынасын кеңейту үшін немесе өзгерту үшін басқа сөздерге жалғастырылуы мүмкін. Бұл негізінен зат есіммен бір заттың иелігін көрсету үшін қолданылады. Мысалы, "maa" "көз" деген сөзді бірінші тұлғалық жеке тұлғалық иелік етістік "ku" деген сөзбен жалғастыруға болады, бұл "maaku" "көз" дегенді білдіреді. Басқа жағдайларда етістіктер немесе сөз тіркестері сөйлемнің мәнін көрсету үшін етістіктер қосымшасы ретінде қосылуы мүмкін.

Сыйлық жалғаулары

Кейбір қосымша сөздердің артында 'а' және 'та' деген аяқталулар болады.

Сөз жұрнақтары

Жынысты көрсету үшін етістіктердің соңына жұрнақтар енгізілуі мүмкін. Сөз тіркестеріне екі түрлі жұрнақтарды қосуға болады. Біріншісі - i, ол жеке немесе оған дейін қосылған дауыссызмен болуы мүмкін. Екінші түрі - a'i-нің аяқталуы, ол сөздерді етістіктерге айналдыру үшін есімдіктерге жалғанады.

Есімдіктер

Есімдерді екі топқа бөлуге болады: 1) сөздік есімдер және 2) тәуелсіз есімдер. Сөздік есімдер етістіктің түбірінің соңына na, ta, ra, raa, ha немесе h қосылғанда пайда болады. Мысалы, "maena" "өлім" деген сөзді құрастыру үшін "maena" "өлім" деген сөзді қосуға болады. Осыған ұқсас процестерді қосымша сөздерге де қолдануға болады, мысалы, "сиени" "жақсы" және "сиенина" "жақсылық". Тәуелсіз есімдер na-ды қолдана отырып жасалады, ол есімнің артына қандай да бір байланысты көрсету үшін немесе кардинал сандарды реттік сандарға ауыстыру үшін қосылады (беттің төменгі жағындағы сандар кестесін қараңыз).

Іс-әрекеттер

Сөздіктер іс-әрекетті бейнелейді. Ороха тілінде етістік бөлшектері деп аталатын элементтер бар. Бұл бөлшектер сөздерді құру үшін нақты етістікпен префикс ретінде қолданылады. Ко, кои, ка, ке және ка'и бөлшектері қолданылуы мүмкін.

Сифаттар

Модификаторлар олардың басты есімінен кейін келеді. Заттарды салыстыру үшін арнайы қосымша сөздер қолданылуы мүмкін. Бұл салыстыруды көрсету үшін олар әдетте сөз тіркестерімен немесе сөздіктермен жұптастырылады. Мысалы, "riutaa" - "алыстан, артық" - екі немесе одан да көп нысанды салыстыруды көрсетеді.