Кіріспе
Шандоң провинциясына жататын қытайлық дәстүрлі асхананың саласы Шандоң асханасы, көбінесе қытай тілінде Лу асханасы деп аталады, Қытай асханасының Сегіз Кулинарлық дәстүрлерінің бірі және Төрт Ұлы дәстүрдің бірі (四). Бұл Қытайдың солтүстік жағалауындағы Шандун провинциясының жергілікті пісіру стиліне негізделген.
Shandong cuisine , more commonly known in Chinese as Lu cuisine, is one of the Eight Culinary Traditions of Chinese cuisine and one of the Four Great Traditions (四). It is derived from the native cooking style of Shandong Province, a northern coastal province of China.
Ерекшеліктері
Шандоң асханасы көптеген түрлі материалдар мен әр түрлі пісіру әдістерін қолдануымен танымал. Шикізат негізінен үй жануарлары мен құстар, теңіз өнімдері мен көкөністерден тұрады. Шеберлікпен пісіру әдістері бао (爆; тез қуыру), лиу (溜; жүгері ұнымен тез қуыру), па (; күйдіру), као (烤; қуыру), зуу (煮; қайнату) және жемістерге балмен жабысқақ ретінде қант жағу.
Стильдер
Шандоң асханасы екі субөңірлік стилге бөлінеді: Цзинань және Цзяодун. Шандоң асханасы өзінің жеңіл хош иісі, жаңалығы және дәмділігімен танымал. Ол екі түрлі шұжықтарға баса назар аударады, жеңіл және сүтті. Екі сусындар да балық тұқымдасына тән дәмділікпен дәмделеді және теңіз өнімдерінің жаңалығымен жақсы сәйкес келеді. Цзяодун стилі, шығыс Шандонгтың тағамдарын қамтиды: Фушань (Янтай ауданы), Циньдао, Яньтай және оның айналасындағы аймақтар. Бұл тағамға жеңіл дәмі бар теңіз өнімдері тағамдары тән. Цзинань стилі, Цзинань, Дзэчжоу, Тайань және айналадағы аймақтардан жасалған тағамдар. Оның бір ерекшелігі - шұбаның қолданылуы.
Ықпал
Шетелдегі қытай мейрамханаларында (әдетте кантондықтар мен хоккиен иммигранттары басқарады) азырақ болса да, Шандоң асханасы қытай асханасының ең ықпалды мектептерінің бірі болып саналады; елдің көптеген аспаздық стильдері одан дамыды. Солтүстік Қытайдағы (Пекин, Тяньцзинь және Маньчжурия) қазіргі заманғы асханалар Шандоң асханасының салалары болып табылады, ал Солтүстік Қытайдың көпшілігінде тағамдар әдетте оңайлатылған Шандоң әдістерін қолдана отырып дайындалады.
Сірке қышқылы
Шаньдунның қытайлық тағамға қосқан ең үлкен үлесі - оның сірке суы. Жүздеген жылдық тәжірибе мен жергілікті ерекше әдістер осы аймақтың қытай сірке өніміне айрықша мән беруіне әкелді. Оңтүстік аймақта кең таралған, жеңіл, өткір қышқылдардан айырмашылығы, Шандонг қышы күрделілігі бар, оны кейбір адамдар өздігінен тұруға жеткілікті деп санайды.
Шандоң асханасының кіші топтары
Цзинань асханасы: Цзинань асханасының пісіру әдістері тез қуыруға, пісіруге және қайнатуға бағытталған. Дзиньань стиліне тән тағамдар әдетте тәтті, хош иісті, жаңа және жұмсақ болады. Цзинаньның танымал тағамдары - қант пен сірке суымен қуырылған үлкен сары крекер. Цзяодун асханасы: Цзяодун асханасы көбірек пісіру мен кесу дағдыларына назар аударады. Цзяодун аймағы теңізге жақын орналасқан, сондықтан шикізат негізінен теңіз өнімдері болып табылады. Бұл аймақта теңіз қызанағы, балық және жаңқа жиі кездеседі. Цзяодунның танымал тағамдары - қымызбен жарқыратылған теңіз қызанағы Конгфу тағамдары: "Конгфу" Конг Цю (Конфуций) ұрпақтарына қатысты. Конгтар әр тағамның сапасына жоғары талап қояды. Сондықтан конгфу әр тағамға дайындалу кезінде кесу шеберлігін және қызмет еткенде сәнділікті баса көрсетеді. Луксиналық тағамдар: "Люксина" Шаньдун провинциясының оңтүстік-батыс бөлігін білдіреді. Жергілікті тұрғындар табиғи тағамдарды жақсы көреді, кейде қытай шөптерімен дәмдеуіштерді қосады.