Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Иса бин Али Әл Халифа (1848 9 желтоқсан 1932) - Бахрейннің 1869 жылдан өліміне дейін билеушісі. Оның атағы Бахрейннің хакимі болды. Ол 63 жыл билік құрған аймақтың ең ұзақ билік құрған монархтарының бірі. Ол британдық саяси кеңесші Клайв Киркпатрик Дейлидің 1923 жылы бас тартуына мәжбүр болды, дегенмен бұл "бас тартуды" бахрейндіктер ешқашан мойындаған жоқ. Олар оның мұрагері Хамадты 1932 жылы Исаның өліміне дейін тек вице-хаким ретінде қарастырды.
Isa bin Ali Al Khalifa (1848 – 9 December 1932) was the ruler of Bahrain from 1869 until his death. His title was Hakim of Bahrain. He is one of the longest reigning monarchs of the region, a reign lasting 63 years. He was forced by the British political advisor, Clive Kirkpatrick Daly, to abdicate in 1923, although this "abdication" was never recognised by Bahrainis who considered his successor Hamad only as a viceruler until Isa's death in 1932.
Өмірбаян
Иса ибн Әли Әл-Халифа 1848 жылы 27 қарашада Бахрейннің Риффа фортында шейх Ахмад бин Салман Әл-Халифаның қызы шейх Таджба бинт Ахмад Әл-Халифамен шейх Әли бин Халифаның төртінші ұлы болып дүниеге келді. Шейх Исаның әкесі Шейх Али 1868 жылы Бахрейннің билеушісі болды. Мұхаммед бин Халифа Әл Халифа 1861 жылғы келісімді бұзған деп айыптаудан кейін британдықтар оны теңізде жаулап алуды жүзеге асыруға кедергі келтіргеннен кейін бас тартуға мәжбүр етті. 1869 жылы тамызда Насыр бин Мұбарак басқарған үлкен күш Бахрейнге басып кірді және билеуші, шейх Исаның әкесі өлтірілді. Насырдың туысы Мұхаммед бин Абдулла қаза болғаннан кейін тақты басып алып, шейхтік билікті өз қолына алды. Шейх Иса Зубараға қашып кетеді, оны өзінің билігіне адал болған Аль Ноаим руы қабылдады. 1869 жылдың желтоқсан айында Бахрейн халқының еркі мен қалауы бойынша Льюис Пеллидің басшылығымен британдық күш келді және шейх Исаны тұтқынға алып, Үндістанға түрмеге жіберді, ол 1877 жылы тұтқын болып қайтыс болды. Шейх Иса 1869 жылдың 2 желтоқсанынан бастап билік жүргізді. 1880 жылы 22 желтоқсанда Иса Ұлыбританиямен британдықтардың келісімінсіз кез келген басқа шет ел билігімен келісім жасасудан бас тарту туралы келісімшарт жасады. Иса 1888 жылы қазанда ағасының өліміне байланысты жалғыз билеуші болды, оның атағы Бахрейннің басшысынан билеушісі (Хаким) болып өзгертілді. Протекторат келісім 1892 жылы 13 наурызда бекітіліп, ұзартылды, онда Иса Бахрейннің ішкі істерін басқару құқығын өзіне қалдыруды қайталап айтты. Осы шарттарға сәйкес Ұлыбритания Бахрейннің барлық сыртқы саясатын басқаратын және осылайша Иса басқа державалармен өз бетінше келісімдер жасасуға құқылы емес еді. Шейх Иса ағасы Шейх Халид бин Алидің көмегімен 1895 жылы Бахрейн аралдарына шабуыл жасауға ұмтылған Аль Бинали тайпасының теңіз күшін сәтті қарсы алды. Исаны британдық саяси кеңесші Клайв Киркпатрик Дейли 1923 жылы тақтан бас тартуға мәжбүр етті, бірақ бұл "төктеуге" Бахрейндіктер ешқашан мойындаған жоқ. Олар оның мұрагері Хамадты 1932 жылы Иса қайтыс болғанға дейін тек қана вице-хаким ретінде қарастырды. 1926 жылдан бастап, қартайған кезінде Исаға британдық консультант Чарльз Белгрейв қосылды, ол оған әлеуметтік прогрессті дамытуға бағытталған әкімшілік реформаларды жүзеге асыруға көмектесті. Шейх Иса 1932 жылы 9 желтоқсанда 63 жыл билік жүргізгеннен кейін Мұхарақтағы бөлмесінде таң намазы оқып жатқанда қайтыс болды және Әл-Мухарақ зиратында жерленді. Оның билігі Бахрейн тарихындағы ең ұзақ билік еткен патшалардың бірі болды. Оның орнын 1893 жылы қайтыс болған сегіз баланың ең үлкені Хамад бин Иса әл-Халифа иеленді.
Isa ibn Ali Al Khalifa was born on 27 November 1848, in Riffa Fort, Bahrain, the fourth born son of Sheikh Ali bin Khalifa Al Khalifa with Sheikha Tajba bint Ahmad Al Khalifa, daughter of Sheikh Ahmad bin Salman Al Khalifa. Sheikh Isa's father, Sheikh Ali, was the ruler of Bahrain in 1868 after Muhammad bin Khalifa Al Khalifa was forced to abdicate by the British after an alleged violation of the 1861 treaty which prevented him from carrying out maritime depredations. In August 1869, a large force led by Nasir bin Mubarak invaded Bahrain and killed the ruler, Sheikh Isa's father. Nasir's cousin, Mohammed bin Abdullah, usurped the throne after the murder and assumed the Sheikhdom. Sheikh Isa fled to Zubarah, to be treated by the Al Noaim tribe who remained loyal to his rule. In December 1869, a British force under the Political Resident Lewis Pelly with the will and desire of the people of Bahrain, Sheikh Isa arrived and deposed the usurper who was captured by the British and sent to prison in India where he died a captive in 1877. Sheikh Isa ruled from 2 December 1869. On 22 December 1880, Isa concluded a protectorate treaty with the United Kingdom to abstain from making any treaties or engagements with any other foreign power or state without British consent. Isa became sole ruler on the death of his brother in October 1888, when his title was altered from Chief to Ruler of Bahrain (Hakim). The protectorate treaty was confirmed and extended on 13 March 1892, in which Isa also reiterating his desire to retain for himself the right to manage Bahrain's internal affairs. Under these treaties, the United Kingdom managed all of Bahrain's foreign policy and in this way Isa was not authorized to conclude treaties independently with other powers. Sheikh Isa successfully fought off with the assistance of his brother Sheikh Khalid bin Ali, a maritime force of the Al Binali tribe which attempted unsuccessfully in invading the Bahrain islands in 1895. Isa was forced by the British political advisor, Clive Kirkpatrick Daly, to abdicate in 1923, although this "abdication" was never recognised by Bahrainis who considered his successor Hamad only as a viceruler until Isa's death in 1932. From 1926, at an old age, Isa was joined by a British consultant, Charles Belgrave, who helped him implement administrative reforms aimed at promoting social progress as laws for the regulation of pearl fishing, traditionally one of the main parts of the local economy. Sheikh Isa died while praying the dawn prayers in his room in Muharraq on 9 December 1932 after a reign of 63 years, and was buried at Al Muharaq cemetery. His was the longest reign in Bahrain’s history, as well as one of the most long lived rulers in the world. He was officially succeeded by his second born son Hamad bin Isa Al Khalifa, his eldest son of eight having died in 1893.